INZICHTEN · CC BY 4.0
Inzichten uit tien jaar analyses
Inzichten zijn citeerbare cijfers, bevindingen en aanbevelingen uit rapportages van New Economy — levenscyclusanalyses (LCA), maatschappelijke kosten-batenanalyses (MKBA), CO2-footprints en koolstofvastlegging — elk gekoppeld aan het project waarin het is berekend.
IN DEZE BIBLIOTHEEK
849 inzichten uit 74 projecten
453 cijfers · 288 bevindingen · 108 aanbevelingen
STAP 1 · WAAR GAAT JE BELANGSTELLING NAARTOE
Kies een thema, of blijf kijken naar alles
Klimaat en strategie
222
105.000 personen
bereik Slim & Schoon Onderweg (van circa 61.000)
Circulair en ontwerp
118
430.125 €/ton
waarde ICT-/monitoringcomponenten in radarsystemen
Voedsel en leefomgeving
79
823.000 €/jaar
maatschappelijke waarde
Koolstof en footprint
23
300.000 ton CO₂/jaar
afvangpotentieel AVI Duiven (ambitieus scenario), ≈ een derde van de AVI-uitstoot in de provincie
Gebouwde omgeving
31
75%
circulair in 2040 (derde perspectief)
Industrie en maakindustrie
32
€1.359 mln
productwaarde in de regio (vooral levensduurverlenging)
Mobiliteit
14
1.067.820 personenauto's
wagenpark Gelderland, aandeel elektrisch nu ruim 8% en richting 20% (raming) of 46% (ambitieus) in 2030, circa 215.000 tot 500.000 emissieloze voertuigen
Landbouw
15
2–4 keer
meer CO₂-vastlegging in de bodem (regeneratief)
Energie
16
20,1 mln €/jaar
circulaire potentie industrieel slib — grootste reststroom in Groningen
Afval en grondstoffen
12
177.916 maaltijden/jaar
voorkomen, plus 82.800 kg compost per jaar
Kritieke grondstoffen
9
60 metalen
overzicht van hoe goed recycling per metaal is georganiseerd
Biobased
7
100 %
aandeel biobased en afbreekbare grondstoffen Biobased Design
Biodiversiteit
5
2–4 keer
meer CO₂-vastlegging in de bodem (regeneratief)
Klimaat en strategie 222
Open dit thema →
BEVINDING
Koolstof als organiserend principe
Koolstof als organiserend principe. Voor provincies als Gelderland en Utrecht kan koolstofvastlegging uitgroeien tot een organiserend principe voor de regionale economie.
AANBEVELING
Vastlegging vraagt ook minder uitstoot
Vastlegging vraagt ook minder uitstoot. Koolstofvastlegging werkt alleen als emissiereductie de prioriteit blijft; verwijderen en verminderen zijn samen nodig.
AANBEVELING
Regeneratieve landbouw vergroot de systeemwaarde
Een regeneratief scenario voegt 592 kton reductie en 140 kton vastlegging toe.
ZE-zones en slimmer vervoer zijn cruciaal omdat elektrificatie alleen onvoldoende systeemverandering oplevert. Minder fossiele kilometers, logistieke bundeling, mobiliteitshubs en modal shift bepalen mede of de mobiliteitsopgave richting 2030 haalbaar wordt.
Emissieloze voertuigen hebben binnen Mobiliteit het grootste reductiepotentieel: 253 kton CO₂-eq in de raming en 1.386 kton CO₂-eq in het ambitieuze scenario richting 2030.
Netcongestie vraagt om Smart Energy Hubs, cable pooling, lokale opslag, flexibiliteitscontracten en demand response.
BEVINDING
Uitvoeringstempo is de nieuwe kernopgave
Het model is stabiel; de uitdaging zit in uitvoeringstempo.
Energie-efficiëntie heeft binnen industrie het grootste potentieel: 950 kton CO₂-eq reductie per jaar in het ambitieuze scenario voor 2030.
Circulair en ontwerp 118
Open dit thema →Drie structurele vormen van waardeverlies. Overdimensionering, te vroege vervanging en onbenutte capaciteit zijn drie structurele vormen van waardeverlies in de gebouwde omgeving.
3 programmalijnen voor overheden. Voor overheden, brancheorganisaties en kennisinstellingen biedt het rapport drie programmalijnen om waardebehoud structureel te agenderen en op te schalen.
AANBEVELING
Neem repareerbaarheid op in ontwerpeisen
Maak repareerbaarheid onderdeel van ontwerpeisen voor fietsen.
BEVINDING
Elektrische fiets vraagt meer materiaal
De elektrische fiets gebruikt meer grondstoffen en meer kritieke materialen.
AANBEVELING
Geef ruimte aan de vezel-agro-industrie
Geef ruimte aan de vezel-agro-industrie. Geef ruimte aan de regeneratieve, vezelproducerende agro-industrie, in samenwerking met de Nationale aanpak opschaling bouwmaterialen.
BEVINDING
Boeren als grondstoffenleverancier
Boeren kunnen grondstoffen leveren voor biobased bouwketens wanneer teelt, verwerking, certificering en stabiele afname samen zijn georganiseerd.
Stimuleer biobased en natuurinclusief bouwen via een biodiversiteitsprijs. Omdat biobased bouwen een sterke relatie heeft met biodiversiteit kan een biodiversiteitsprijs medewerkers laten meedenken
Biobased isolatiematerialen zoals hennep, vlas en lisdodde kunnen de energievraag van gebouwen verlagen en tegelijk koolstof opslaan in het materiaal.
Voedsel en leefomgeving 79
Open dit thema →
BEVINDING
Warme relaties vragen stabiele logistiek
De analyse laat zien dat vertrouwen en toegankelijkheid sterk zijn, maar duurzaam blijven alleen als aanbod, planning, koeling en vervoer betrouwbaarder worden.
BEVINDING
Voedselwaarde wordt ook huishoudbudget
Toegang tot groente, fruit en andere producten verlicht het huishoudbudget en maakt gezondere voeding bereikbaarder voor mensen met weinig financiële ruimte.
De impactanalyse onderscheidt voedselboxen als aparte positieve module; bedrijfscatering werkt vooral als inkomstenmodel en moet niet met de locatie-impact worden vermengd.
BEVINDING
Samen eten verlaagt sociale drempels
Het volksrestaurant is ook een ontmoetingsplek; betaalbare gezonde maaltijden worden gecombineerd met contact, ritme en deelname aan de wijk.
Een facilitaire koepelcoöperatie kan initiatieven ontlasten bij administratie, fondsenwerving en gedeelde ondersteuning; de MKBA rekent met een B/K-ratio van circa 2,8.
BEVINDING
Stedelijk fonds borgt cofinanciering
Een stedelijk fonds kan continuïteit organiseren met cofinanciering, vrije vorm en leercirkels; de MKBA rekent met circa €6,5 miljoen baten per jaar.
De hub draait mede op vrijwilligers, waaronder mensen met afstand tot de arbeidsmarkt; hun inzet levert zowel operationele waarde als sociale activering op.
BEVINDING
Thuisgevoel is sociale waarde
Partners beschrijven Voedselcirkel niet alleen als logistieke hub, maar ook als plek van vertrouwen, herkenning en laagdrempelig contact.
Koolstof en footprint 23
Open dit thema →Stortgasafvang werkt het best naast recycling en compostering, omdat verwerking aan de voorkant methaanvormend afval vermindert.
Organisatie-impact reduceren met nature-based solutions vraagt heldere nulmetingen, monitoring en praktische implementatiekeuzes.
AANBEVELING
Regeneratieve landbouw vergroot de systeemwaarde
Een regeneratief scenario voegt 592 kton reductie en 140 kton vastlegging toe.
AANBEVELING
Neem bodemleven als doelstelling
Stuur voor vastlegging in landbouwbodems op de samenhang tussen maatregelen door de toename van bodemleven als doelstelling te nemen; de CO₂-vastlegging volgt daaruit als gevolg.
AANBEVELING
Beloon CO₂-vastlegging als nieuw verdienmodel
Beloon CO₂-vastlegging als nieuw verdienmodel. Doordat het rijk CO₂-vastlegging gaat belonen, kunnen boeren snel nieuwe verdienmodellen realiseren.
Naast emissiereductie kan het landelijk gebied via bodem, bos en natuur CO₂ vastleggen. In Gelderland is dat vastleggingspotentieel het grootst in het domein landbouw en landgebruik.
AANBEVELING
Stuur op gekwantificeerde CO₂-opslag in biobased bouwmaterialen en beloon boeren, verwerkers en bouwers
Stuur op gekwantificeerde CO₂-opslag in biobased bouwmaterialen en beloon boeren, verwerkers en bouwers.
AANBEVELING
Liever reduceren dan compenseren
Compenseren voorkomt niets: reductie van de eigen uitstoot is zekerder dan later compenseren.
Gebouwde omgeving 31
Open dit thema →Energieneutrale gebouwen en duurzame renovatie bundelen isolatie, warmtepompen, slimme thermostaten, warmwaterterugwinning en de circulerende douche tot gebouwen die netto geen energie gebruiken.
Drie structurele vormen van waardeverlies. Overdimensionering, te vroege vervanging en onbenutte capaciteit zijn drie structurele vormen van waardeverlies in de gebouwde omgeving.
3 programmalijnen voor overheden. Voor overheden, brancheorganisaties en kennisinstellingen biedt het rapport drie programmalijnen om waardebehoud structureel te agenderen en op te schalen.
Biobased isolatie kan de warmtevraag verlagen, fossiele materialen vervangen en CO₂ tijdelijk tot middellang opslaan in gebouwen.
Circa 23% van het 2030-potentieel in de Gelderse gebouwde omgeving is gerealiseerd; 77% blijft open richting 2030.
Het isoleren van woningen vermijdt 270 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.9), doel 190.000 woningen.
De 270 kton van woningisolatie in Utrecht komt van 190.000 geïsoleerde woningen tot en met 2030.
8 miljoen woningen te isoleren. In Nederland moeten bijna 8 miljoen woningen met energielabel C of lager worden geïsoleerd, naast een groeiend aantal nieuwbouwprojecten.
Industrie en maakindustrie 32
Open dit thema →
BEVINDING
Interne CO₂-prijs in inkoopbeleid
Een interne CO₂-prijs in inkoopbeleid maakt klimaatimpact zichtbaar vóórdat een aankoopbesluit wordt genomen.
Omdat de vloot van Ride-Check in 2022 sterk uitbreidde, is het jaar niet representatief voor de absolute scope 3-emissies.
Alternatieven voor cement vermijden 53 kton en leggen 5 kton CO₂-eq per jaar vast in Utrecht.
Het aandeel alternatief cement in Utrecht stijgt van 5% via 13% naar 25% tot en met 2030.
Vijf productfamilies doorgelicht op circulaire kansen. Voor de Overijsselse maakindustrie zijn vijf productfamilies doorgelicht op grondstoffen, materiaalimpact, leveringsrisico en circulaire
Waarde verschuift van verkoop naar prestatie en onderhoud. In de circulaire maakindustrie verschuift de waarde van eenmalige verkoop naar langdurige prestatie, onderhoud en componentbehoud.
Veel zoutstrooiercomponenten passen bij verschillende circulaire verdienmodellen.
Zoutstrooiers worden niet altijd efficiënt benut; deeloplossingen kunnen gebruik en waarde verbeteren.
Mobiliteit 14
Open dit thema →De vier mobiliteitsclusters vormen samen 2.141 kton CO₂-eq per jaar — ruim een derde van het Utrechtse potentieel.
Mobiliteit is met 2.141 kton CO₂-eq per jaar het grootste thema in Utrecht: 35,7% van het potentieel.
De vier mobiliteitsclusters in Utrecht lopen uiteen van verschonen (697 kton) tot verminderen (358 kton).
Het verschonen van het wagenpark vermijdt 697 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht — de grootste oplossing van de kaart.
De 697 kton van verschonen in Utrecht komt van een groei naar 329.000 elektrische personenauto's.
Anders reizen vermijdt 563 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.3): 2.915 km ander vervoer per persoon.
De 563 kton van veranderen in Utrecht komt van 2.915 km ander vervoer per persoon, oplopend tot 2030.
Zero-emissiezones vermijden 523 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.4), goed voor 2.093 km minder of ander vervoer.
Landbouw 15
Open dit thema →Een plantaardiger dieet vermijdt 258 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.10); de vleesconsumptie daalt.
Achter het plantaardige dieet in Utrecht zit een daling van de vleesconsumptie van 33,1 naar 21,7 kg per persoon per jaar.
350 boeren per jaar getraind in regeneratieve landbouw. Het programma traint tien jaar lang circa 350 boeren per jaar in duurzame en regeneratieve landbouw, met indirecte maatschappelijke baten van
Het beschermen en vernatten van veenweide vermijdt 250 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.11).
De 250 kton van veenweide in Utrecht komt van 21.000 hectare beschermde of vernatte veenweide.
Een transitie in veevoer vermijdt 127 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht, op 840 boerderijen.
De 127 kton van voertransitie in Utrecht hoort bij 840 boerderijen die overstappen tot en met 2030.
Het telen van biobased bouwmaterialen legt 55 kton CO₂-eq per jaar vast in Utrecht, op 8.000 hectare.
Energie 16
Open dit thema →Elektriciteit is goed voor 1.515 kton CO₂-eq vermijding per jaar in Utrecht — 25,3% van het potentieel, met zon en wind op land als grootste oplossingen.
Zon op land vermijdt 601 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.2 van 30) en vraagt 2.830 hectare zonneveld tot en met 2030.
Zonder netcapaciteit komt geen buurttransitie van de grond: een midden- en tussenspanningsstation kost een modelbuurt circa €1 miljoen per jaar en maakt alle andere energie-opgaven mogelijk.
Circulaire en biobased bouw, vergroening van de landbouw en duurzame energie vormen samen de route naar een toekomstbestendige binnenhaven.
De 601 kton van zon op land in Utrecht is gekoppeld aan 2.830 hectare nieuw zonneveld, gefaseerd opgebouwd tot en met 2030.
Wind op land vermijdt 416 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.5) met 60 windmolens van 5,6 MW tot en met 2030.
De 416 kton van wind op land in Utrecht komt van 60 windmolens van 5,6 MW, gefaseerd geplaatst tot en met 2030.
Zon op dak vermijdt 310 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.7) en benut 540 hectare dakoppervlak tot en met 2030.
Afval en grondstoffen 12
Open dit thema →
AANBEVELING
Circulaire kansen op bedrijventerreinen
Ruim 60% van alle materialen passeert een bedrijventerrein; circulaire programma's helpen Utrechtse bedrijven reststromen te verminderen.
Een grote kans zit in inkoop en aanbesteding op basis van ecokosten, de echte prijs en maatschappelijke kosten-batenanalyses.
Ongeveer 30% van consumptiegoederen verbruikt door bedrijven en overheid. Naast huishoudens verbruiken ook bedrijven en overheid consumptiegoederen.
Bitumen nog niet haalbaar voor hoogwaardige verwerking. Hoogwaardige verwerking van bitumen viel af als casus: het bleek praktisch en kostentechnisch nog niet haalbaar door de benodigde
€34 miljoen per jaar verloren door downcycling. Doordat kansrijke stromen gedeeltelijk laagwaardig worden verwerkt, gaat in het bouw- en sloopafval van de MRA naar schatting €34 miljoen per jaar
Van Boom naar Balk en van Balk naar Balk vertalen het rekenmodel voor circulair hout naar de bouwpraktijk. In de sloopketen zijn 1.200 balken en 7 kilometer gordingen opnieuw ingezet.
Scenario's verbinden kosten, scheiding en grondstoffenterugwinning. Slimmer inzamelen laat Oss tegelijk kosten beheersen, het scheidingspercentage verhogen en meer waardevolle grondstoffen
Refurbishment behoudt waarde en complexiteit. Levensduurverlenging via refurbishment in sociale werkplaatsen behoudt de waarde en complexiteit van producten, in plaats van ze te reduceren tot
Kritieke grondstoffen 9
Open dit thema →Ook NVOX zag het: de 7e editie van Binas kreeg aandacht omdat materiaalimpact daar een zichtbare plek heeft gekregen. Dat is meer dan een publicatiemoment.
De aanlevering aan Binas in 2021 was het startpunt voor het zichtbaar maken van materiaalimpact in het onderwijs.
Kritieke materialen komen terug in meerdere producten. Kritieke materialen zoals neodymium, palladium, tin en wolfraam komen terug in meerdere productfamilies uit de maakindustrie.
Van Boom naar Balk en van Balk naar Balk vertalen het rekenmodel voor circulair hout naar de bouwpraktijk. In de sloopketen zijn 1.200 balken en 7 kilometer gordingen opnieuw ingezet.
Drie hoge risico's: polyester, rubber en palladium. Polyester, rubber en palladium kennen alle drie een hoog risico in zoutstrooiers.
Tin staat op de EU-lijst kritische materialen. Goud, palladium en tin kennen in CNC-systemen een hoog risico op leveringszekerheid en bedrijfsreputatie, voornamelijk in de ICT-componenten.
Componenten blijven waardevol na afschrijving. Door de zeer hoge innovatiesnelheid bij CNC-systemen blijven componenten waardevol na afschrijving van het eindproduct.
Palladium: dubbelrisico voor levering en reputatie. Palladium kent in high-tech radarsystemen een hoog risico voor zowel de leveringszekerheid als de bedrijfsreputatie, en heeft een significante
Biobased 7
Open dit thema →Het telen van biobased bouwmaterialen legt 55 kton CO₂-eq per jaar vast in Utrecht, op 8.000 hectare.
De 8.000 hectare biobased productie in Utrecht verdeelt zich over lisdodde, olifantsgras en vlas en hennep.
Bouwen met hout vermijdt 117 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.12), over 3.600 gebouwen.
Het meenemen van CO₂-opslag in biobased bouwmaterialen geeft een realistischer milieubeeld: volgens een TNO-model dragen biobased producten netto de helft minder bij aan klimaatverandering wanneer de
BEVINDING
Biobased isolatie snijdt aan twee kanten
Biobased isolatie snijdt aan twee kanten omdat het zowel de energievraag in gebouwen verlaagt als tijdelijk koolstof vastlegt in materialen.
Elke euro cellulose-isolatie slaat CO₂ op. Elke euro die naar cellulose-isolatie gaat, legt CO₂ vast in het gebouw die planten tijdens hun groei hebben opgenomen.
Van Boom naar Balk en van Balk naar Balk vertalen het rekenmodel voor circulair hout naar de bouwpraktijk. In de sloopketen zijn 1.200 balken en 7 kilometer gordingen opnieuw ingezet.
Biodiversiteit 5
Open dit thema →De 250 kton van veenweide in Utrecht komt van 21.000 hectare beschermde of vernatte veenweide.
Bosbeweiding legt 1 kton CO₂-eq per jaar vast in Utrecht, over 500 hectare.
Een gezond klimaat vraagt meer dan CO₂; de provincie verbreedt naar biodiversiteit, circulariteit, voedsel en klimaatadaptatie.
Het beschermen en vernatten van veenweide vermijdt 250 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.11).
Herstel van ecosysteemdiensten is ook een economische noodzaak. Investeren in het herstel van ecosysteemdiensten loont ook economisch: Nederlandse financiële instellingen hebben €510 miljard uitstaan
Nog niet ingedeeld 10
Deze inzichten hebben nog geen thema en zijn daarom niet via de tegels te vinden.De analyse waarschuwt dat RIVM-zorguitgaven en VWS-begrotingsposten niet één-op-één aansluiten. De cijfers zijn daarom budgetproxy’s.
Volgens de Monitor Voedsel 2024 heeft 84% van de voedselaanbieders in Amsterdam een overwegend ongezond aanbod.
AANBEVELING
Erkenning is de eerste interventie
De MKBA werkt vijf stappen uit om voedselinitiatieven te verankeren als sociale infrastructuur: erkennen, stabiliseren, coördineren, opschalen en monitoren.
Het Transform-Buurtpaspoort zet vijf transitieopgaven naast elkaar en scoort elke opgave met een stoplichtmodel vanuit twee perspectieven: het databeeld én het bewonersperspectief.
De handreiking Buurtagenda beschrijft tien modules voor bewonersbetrokkenheid, elk gewogen op inspanning, budget, bereik en diepgang van het gesprek.
Het Buurtpaspoort levert het databeeld, de Buurtagenda het bewonersperspectief; waar die twee uiteenlopen ligt mogelijk een blinde vlek voor de gemeente.
Dromen, verenigen, prioriteren, afspreken en monitoren: het stappenplan uit de handreiking maakt van een buurtagenda de opstap naar uitvoering.
Een buurtagenda werkt pas door als de perspectieven de buurt echt vertegenwoordigen en bewoners als expert mede-eigenaar worden van agenda én acties.
Op maat
Volg een thema
Kies een tot vijf thema's en een frequentie. Nieuwe dossiers, publicaties en inzichten over die thema's komen dan automatisch in de mail, met een bevestiging vooraf.