Zout- strooier
In Overijssel is een grote verscheidenheid aan fabrikanten en toeleveranciers van premium voertechniek en zoutstrooier-mechanisme, van gladheidbestrijding tot straatreiniging en park- en tuintechniek. Deze factsheet uit de Regionale Transitieagenda Maakindustrie Overijssel ontleedt de materiaalwaarde, het leveringsrisico en de circulaire verdienmodellen van zoutstrooiers.
Wat is een zoutstrooier?
In Overijssel is een grote verscheidenheid aan fabrikanten en toeleveranciers van premium voertechniek en zoutstrooier-mechanisme, van kuilvoersnijders tot zelfrijdende voermengwagens en voerrobots. Daarnaast worden veel machines en voertuigen geproduceerd voor gladheidbestrijding, straatreiniging en park- en tuintechniek.
Het gaat veelal om stalen en plastic componenten met technische toevoegingen. Veel stalen componenten vormen ongeveer 36% van het product, plastics wordt vaak als grondstof voor componenten gebruikt en bedraagt ongeveer 30%, en een klein aandeel van 4% bestaat uit computerapparatuur zoals GPS, modem en display.
Onderdeel van: de Regionale Transitieagenda Circulaire Economie Overijssel, maakindustrie · hoofdproject. Opdrachtgever: Provincie Overijssel. Analyse: product footprint, materiaalimpact, leveringsrisico en circulaire verdienmodellen.
Product- onderdelen
De zeven onderdeelgroepen vormen samen 95% van het totaalgewicht. De vijzels, het chassis en de mengkuip wegen het zwaarst en dragen het grootste aandeel in de eco-kosten, gevolgd door de zoutbak en de voorbouwsystemen in DINS-plaatstaal.
| Onderdeel | Gewicht | Waarde per ton | Eco-kosten per ton | Aandeel eco-kosten |
|---|---|---|---|---|
| Vijzels, chassis en mengkuip | 39,00% | € 1.652,43 | € 168,65 | 36,35% |
| Bak voor zout | 32,00% | € 1.142,86 | € 132,34 | 28,52% |
| Voorbouw (chassis) | 20,00% | € 1.000,00 | € 60,00 | 14,22% |
| Hydraulische systemen | 5,00% | € 441,67 | € 64,61 | 13,92% |
| Rubber verbindingen | 3,00% | € 120,00 | € 17,81 | 3,83% |
| GPS, modem en display | 0,90% | € 1.661,54 | € 13,56 | 2,92% |
| Vijzellagering | 0,10% | € 15,00 | € 1,04 | 0,22% |
Milieu-impact en leveringsrisico
De grootste milieu-impact zit in polyester, staal en ijzer, RST37 als type staal, mangaan, koper en rubber. Mangaan wordt vooral gebruikt voor het verharden van staal: door staal die eigenschappen toe te kennen wordt het materiaal duurzamer dan wanneer het sneller afbreekt tijdens gebruik. Koper is vooral aanwezig in de elektronische onderdelen.
| Grondstof | Risico | Toelichting |
|---|---|---|
| Polyester | hoog | klein verschil tussen prijs en eco-kosten; een CO₂-heffing op milieulasten zou dit component sterk raken |
| Rubber | hoog | de productie van rubber vergt veel grondstoffen |
| Palladium | hoog | platinagroep-metaal, door de EU aangewezen als kritische grondstof, belangrijk voor de energietransitie |
Waar blijft de waarde behouden?
Het waardebehoud per fase is hoog. Producten zoals het zoutstrooier-mechanisme bestaan vaak uit zware onderdelen, vervaardigd uit verschillende typen staal. Er is een actieve tweedehandsmarkt waarin producten en componenten in verschillende kwaliteitsnormen worden verhandeld. Er zijn voorbeelden van grotere spelers die eigen zoutstrooiers terugkopen en in een refurbished model zelf weer op de markt brengen.
De waardeketenanalyse zet het economisch perspectief in de regio per ketenfase naast elkaar, van nieuwe materialen tot landfill.
| Ketenfase | Economisch perspectief in de regio (miljoenen €) |
|---|---|
| Materialen (virgin/nieuwe materialen) | € 69,38 |
| Componenten (nieuwe componenten) | € 341,65 |
| Product | € 1.359,00 |
| Reuse (product) | € 815,40 |
| Repair (product) | € 951,30 |
| Refurbish (product) | € 951,30 |
| Remanufacture (tweedehands componenten in/voor product) | € 273,32 |
| Repurpose (componenten voor of als ander product) | € 170,82 |
| Recycle (materialen) | € 65,91 |
| Landfill (verloren) | € −69,38 |
Verdienmodellen en scores
Alle vijf de verdienmodellen, van klassiek tot prestatie, zijn toepasbaar. Het is mogelijk dat de verhouding van deze waarde verschuift naarmate er meer circulaire interventies worden gepleegd: een voorbeeld is de keuze voor een verbeterde staalsoort die langer meegaat, wat doorwerkt in de waarde in de keten. De meeste waarde zit in levensduurverlenging van product en componenten.
Kansen en aandachtspunten voor circulariteit:
- Het merendeel van de componenten is geschikt voor verschillende circulaire verdienmodellen.
- Producten worden niet altijd efficient benut qua gebruiksfrequentie; de behoefte is in redelijke mate in te plannen en er is mogelijkheid voor deeloplossingen.
- Via levensduurverlenging van componenten kan het product zo lang mogelijk functioneren.
De producteigenschappen ter bevordering van circulariteit, gescoord van 1 (lage indicatie) tot 5 (hoge indicatie):
| Producteigenschap | Score (1–5) |
|---|---|
| Modulariteit | 5 |
| Prijs per artikel | 5 |
| Technische levensduur | 4 |
| In te plannen behoefte | 4 |
| Recycleerbaarheid | 4 |
| Gebruiksfrequentie | 3 |
| Eenvoud product | 3 |
Inzichten uit deze factsheet
Citeerbare kerncijfers en aanbevelingen uit de analyse van zoutstrooiers.
Verder lezen
Deze factsheet hoort bij het hoofdproject over circulaire verdienmodellen in de Overijsselse maakindustrie en sluit aan op de bredere diensten rond product footprint en circulair ontwerp.
Veelgestelde vragen
De vragen hieronder vatten de materiaalopbouw, de kritieke grondstoffen en de circulaire kansen van zoutstrooiers samen.
Een zoutstrooier-mechanisme bestaat grotendeels uit stalen componenten, ongeveer 36%, zoals vijzels, chassis en mengkuip, een zoutbak en voorbouwsystemen, plus rubber, hydrauliek en een klein aandeel computerapparatuur. Plastics vormt ongeveer 30% van de grondstof voor componenten.
Polyester, rubber en palladium kennen alle drie een hoog risico. Palladium valt onder de platinagroep-metalen die door de EU als kritische grondstof zijn aangewezen en speelt een belangrijke rol in de energietransitie. Een CO₂-heffing zou polyester sterk raken.
Zeer circulair: de modulariteit scoort 5 van 5 en alle vijf circulaire verdienmodellen zijn toepasbaar. Er is een actieve tweedehandsmarkt, en grotere spelers kopen eigen zoutstrooiers terug om ze refurbished opnieuw op de markt te brengen.
Op productniveau vertegenwoordigt de keten 1.359 miljoen euro in de regio. De meeste waarde zit in levensduurverlenging van product en componenten, met reparatie en refurbishment op elk 951,30 miljoen euro.
Van factsheet naar circulaire strategie
De analyse maakt zichtbaar waar materiaalwaarde, kritieke grondstoffen en verdienmodellen samenkomen. Product Footprint en circulair ontwerp vertalen deze inzichten naar keuzes in ontwerp, inkoop, service en retourlogistiek.
Bekijk Product Footprint