Circulairepotentie berekenen
Wat zijn de reststromen op uw bedrijventerreinen waard, economisch én ecologisch? Circulair.biz maakt het per terrein zichtbaar, op basis van landelijke afvaldata. Live in elf regio’s.
Circulariteit wordt concreet als de waarde van grondstoffen zichtbaar wordt. Circulair.biz brengt de reststromen op bedrijventerreinen in beeld, waardeert het hergebruikpotentieel economisch en ecologisch, en vertaalt dat naar kansrijke routes en concrete businesscases. New Economy voert dit uit samen met Stec Groep, in opdracht van provincies, omgevingsdiensten en gemeenten.
Het platform in cijfers
11 regio’s
met een uitgevoerde en gepubliceerde analyse.
100+ terreinen
bedrijventerreinen in kaart gebracht.
~€50 mln
circulaire potentie per jaar, in Groningen alleen.
Potentieel in beeld
Stromen
Welke grondstoffen en materialen komen vrij, in welke hoeveelheden en op welk terrein.
Waarde
Wat die stromen waard zijn bij hoogwaardig hergebruik, en wat de milieu-impact is.
Kansen
Welke verwaardingsroutes kansrijk zijn, via de R-ladder en bewezen best practices.
Twee begrippen die alles bepalen
De hele methodiek draait om twee grootheden. De een zegt wat een reststroom economisch waard kan zijn, de ander wat het milieu ervoor betaalt.
Wat is circulaire potentie?
Circulaire potentie is het economische en ecologische voordeel dat ontstaat als grondstoffen en materialen worden hergebruikt in plaats van afgedankt. Rekenkundig is het het verschil tussen twee prijzen.
Potentiële waarde is de nieuwprijs per ton: wat het materiaal opbrengt als het als volwaardige grondstof wordt ingezet.
Huidige waarde is de prijs die nu als afval wordt betaald of ontvangen. Die kan negatief zijn: voor sommige stromen betaalt een bedrijf om ervan af te komen.
Het verschil tussen deze twee is de maximale circulaire potentie van een afvalstroom.
Het woord maximale is belangrijk. De potentiële waarde is een bovengrens: het bedrag dat theoretisch te winnen is als een stroom volledig hoogwaardig wordt hergebruikt. In de praktijk kost inzamelen, scheiden en verwerken geld, en haalt niet elke stroom die bovengrens. De uitkomst is dus een onderbouwde indicatie van de ruimte die er zit, geen gegarandeerde opbrengst.
Wat zijn ecokosten?
Iedere bedrijfsactiviteit en ieder materiaalgebruik heeft milieu-impact. Om negatieve impact ongedaan te maken zijn preventiemaatregelen nodig, bijvoorbeeld investeren in windmolens op zee om de schade van CO₂-uitstoot aan het ecosysteem te verminderen.
De kosten van de preventiemaatregelen die nodig zijn om een bepaalde milieu-impact te verminderen, worden uitgedrukt in ecokosten.
Ecokosten drukken milieuschade dus uit in euro’s, maar niet als de schade zelf: als de kosten om die schade te voorkomen. Dat maakt milieu-impact optelbaar en vergelijkbaar met economische waarde, in dezelfde eenheid.
Hoe leest u €0,32 per euro toegevoegde waarde?
Voor hout bedragen de ecokosten €0,32 per euro toegevoegde waarde. Dat betekent: voor elke euro die hergebruik van hout oplevert, bedraagt de milieuschade 32 eurocent aan preventiekosten. Hoe láger dat getal, hoe schoner de winst.
Dat verklaart waarom de hoogste circulaire potentie niet automatisch de beste keuze is. Afgekeurde levensmiddelen hebben met €1.839 per ton een veel hogere potentie dan hout met €851 per ton, maar de ecokosten liggen daar op €0,68 per euro: ruim twee keer zo hoog. Per verdiende euro blijft er bij hout dus meer milieuwinst over. De twee getallen samen bepalen welke stroom een regio het eerst zou moeten aanpakken, niet het euroteken alleen.
De rekenmethodiek
De aanpak in beeld
Drie analyses vormen samen de kansenkaart: welke stromen er zijn, wat ze waard zijn, en welke route past.
1. Materiaalstromen
Welke grondstoffen komen een bedrijventerrein binnen, en welke reststromen komen er weer uit.
Schematisch, niet op schaal. Bron: LMA-afvaldata, gefilterd op primaire ontdoeners. Ruim 500 stromen teruggebracht tot circa 20 Eural-hoofdcategorieën.
2. Waarde en ecokosten
Wat een reststroom nu opbrengt, en wat hij zou kunnen opbrengen. Voorbeeld: hout.
De lichte staaf is de huidige waarde, het donkere deel erbovenop is de circulaire potentie. Samen vormen ze de potentiële waarde.
3. Kansrijke route
Welke trede van de R-ladder past bij de stroom.
Hoe kleiner de lus, hoe hóger op de ladder en hoe meer waarde behouden blijft. De scan wijst per stroom aan welke trede realistisch haalbaar is.
Zo rekent het uit
Drie stromen uit de Groningse analyse, met de volledige rekenregel zichtbaar.
| Afvalstroom | Huidige waarde | Potentiële waarde | Circulaire potentie | Ecokosten per euro |
|---|---|---|---|---|
| Hout (houtverwerking) | €586 | €1.437 | €851 | €0,32 |
| Afgekeurde levensmiddelen | €161 | €2.000 | €1.839 | €0,68 |
| Bitumen-emulsie (bouw en sloop) | −€1.000 | €250 | €1.250 | €0,43 |
Alle bedragen per ton. Bij bitumen-emulsie is de huidige waarde negatief: er wordt nu betaald om de stroom af te voeren. Dat vergroot de circulaire potentie, omdat zowel de afvoerkosten vervallen als er waarde bij komt.
Methode en bron. De analyse koppelt de afvaldata van het LMA aan de geselecteerde bedrijventerreinen, aan ecokosten en circulaire potentie en aan de randvoorwaarden voor circulariteit. De waardebepaling per stroom is gebaseerd op het value-hill-model (Circle Economy, Nuovalente, Het Groene Brein, TU Delft Sustainable Finance Lab en CLICKNL).
Welke data eronder ligt
De basis is de database van het Landelijk Meldpunt Afvalstromen (LMA), beschikbaar gesteld door de omgevingsdienst. Daarin staan de grotere bedrijfsafvalstromen, onderverdeeld naar onder meer het afvalstroomnummer, de Euralcode (de Europese afvalcodering), de herkomst en bestemming, de verwerkingsmethode en het aantal kilo’s en vrachten per periode.
Afvalverwerkers en op- en overslaglocaties worden handmatig uit de data gefilterd. De focus ligt op de primaire ontdoeners: de bedrijven waar het afval ontstaat. Vervolgens worden de stromen teruggebracht tot een hanteerbaar aantal Eural-hoofdcategorieën. In Groningen ging het om ruim 500 afvalstromen, teruggebracht tot 20 categorieën.
Wat de data niet laat zien. Route-inzameling van restafval valt buiten de meldplicht en is dus niet zichtbaar. Bedrijven vullen de meldingen zelf in, waardoor fouten voorkomen. De uitkomsten zijn daarmee een goed onderbouwde indicatie van orde van grootte en richting, geen boekhoudkundige telling.
Voor welke regio’s is er al data?
In elf regio’s is een verdiepend onderzoek uitgevoerd en zijn de resultaten interactief ontsloten. Per regio zijn de feiten en cijfers, een grondstofzoeker, de circulaire kansen en factsheets per terrein beschikbaar.
| Regio | Type | Terreinen | Analyse |
|---|---|---|---|
| Groningen | Provincie | 15 | 2022, data 2019 |
| Noord-Brabant — Grote Oogst | Regio | — | 2022, data 2019 |
| Noord-Brabant — Tilburg | Gemeente | 8 | 2023, data 2019 |
| Noord-Brabant — overige | Restgroep | — | 2022, data 2019 |
| Zuid-Holland — MRDH | Metropoolregio | 25 | niet vermeld |
| Zuid-Holland — ZH Zuid en Eilanden | Omgevingsdienst | 20 | niet vermeld |
| Zuid-Holland — Midden-Holland | Omgevingsdienst | — | niet vermeld |
| Zuid-Holland — West-Holland | Omgevingsdienst | — | niet vermeld |
| Limburg — Zuid-Limburg | Provincie en omgevingsdienst | 8 | niet vermeld |
| Metropoolregio Amsterdam | Metropoolregio | 3 | 2023, data 2022 |
| Lelystad | Gemeente | 2 | 2023, data 2022 |
Een streepje betekent dat het platform voor die regio geen aantal in de tekst noemt. De datajaren verschillen per regio; er is geen uniforme peildatum.
Naast de provincies en gemeenten zijn vijf omgevingsdiensten opdrachtgever van een eigen regio-analyse: Groningen, Zuid-Limburg, Midden-Holland, Zuid-Holland Zuid en West-Holland. Via de MRDH zijn daarnaast DCMR Milieudienst Rijnmond, Omgevingsdienst Haaglanden en de gemeente Rotterdam betrokken.
Staat uw regio er nog niet bij? Dan betekent dat alleen dat er voor uw gebied nog geen verdiepende studie is uitgevoerd. De methodiek is regio-onafhankelijk: de LMA-data is landelijk beschikbaar, dus elke provincie, omgevingsdienst of gemeente kan dezelfde analyse laten uitvoeren.
Wat het platform een regio oplevert
De analyse blijft geen rapport in een la. De uitkomsten worden interactief ontsloten op circulair.biz, waar bedrijven en beleidsmakers er zelf mee aan de slag kunnen.
Feiten en cijfers
Sankey-diagrammen van de vrijkomende materialen en de circulaire potentie per terrein.
Grondstofzoeker
Een interactieve kaart, doorzoekbaar op terrein, postcode, gemeente of Euralcode.
Circulaire kansen
Ruim zestig kansen, te filteren op materiaal, positie in de keten, termijn en regio.
Factsheets
Per bedrijventerrein de omvang, de circulariteitsverdeling en de kansrijkste stromen.
Reststroomtafels
Bijeenkomsten waarin ondernemers op een terrein hun reststromen aan elkaar koppelen.
Kans verzilveren
Matchmaking tussen vraag en aanbod, plus doorverwijzing naar handelsplatformen en CIRCO.
Casus Groningen
Voor de provincie Groningen zijn vijftien bedrijventerreinen geanalyseerd. Alleen al voor de reststromen die op bedrijventerreinen vrijkomen, ligt de jaarlijkse circulaire potentie voor de provincie op bijna €50 miljoen. Ruim 500 afvalstromen zijn teruggebracht tot 20 Eural-hoofdcategorieën en gekoppeld aan ecokosten en circulaire potentie.
Uit die analyse komen zeven kansrijke materiaalstromen naar voren, samen goed voor €42,6 miljoen. Voor elk daarvan is een concrete verwerkingsroute uitgewerkt.
| Materiaal | Circulaire potentie (miljoen € per jaar) |
|---|---|
| Industrieel slib | 20,1 |
| Hout | 10,3 |
| Plastic | 5,4 |
| Textiel | 4,2 |
| Plantaardig materiaal en voedselverspilling | 1,3 |
| Papier en karton | 0,7 |
| Rubber | 0,6 |
Deze zeven stromen tellen op tot €42,6 miljoen. De provinciebrede potentie van bijna €50 miljoen omvat alle reststromen op alle Groningse bedrijventerreinen; de zeven genoemde materialen zijn daarvan de kansrijkste deelverzameling.
De analyse is uitgevoerd binnen Circulair.Biz Groningen, een opdrachtgevend consortium van de provincie Groningen, Omgevingsdienst Groningen en de Groningse gemeenten.
Zelf starten als regio
De aanpak is opgebouwd uit vier fasen die op elkaar voortbouwen. Een regio kan instappen bij fase 1 en per fase besluiten of ze doorgaat.
Wat een regio nodig heeft
- Toegang tot de LMA-data via de omgevingsdienst.
- Een selectie van bedrijventerreinen, in gesprek met gemeenten en ondernemers.
- Een opdrachtgevend consortium, meestal provincie plus omgevingsdienst plus gemeenten.
- Betrokkenheid van ondernemers op de terreinen zelf, want daar landen de businesscases.
De terreinselectie gebeurt via een expertbeoordeling op basis van data, in gesprek met de gemeente en de ondernemers. Criteria zijn het verdienpotentieel en de omvang van de circulaire potentie, een eerste scan van stromen en kansen voor hoogwaardig hergebruik, de innovatiegraad, de organisatiegraad, de aanwezigheid van circulaire activiteiten, en de plekken waar energie zit vanuit gemeenten en ondernemers.
Wie het uitvoert en voor wie
Circulair.biz komt tot stand namens opdrachtgevende consortia van provincies, omgevingsdiensten en gemeenten. New Economy voert de analyses en ondersteuning uit samen met Stec Groep. New Economy levert de circulaire materiaalstroom- en impactanalyse: de reststroomdata, de waardering in circulaire potentie en ecokosten, en de vertaling naar verwaardingsroutes.
Verdieping in de kennisbank
De begrippen achter circulariteit en materiaalwaarde.
Gerelateerde diensten
Projecten en inzichten
Veelgestelde vragen
Circulaire potentie is het economische en ecologische voordeel dat ontstaat als grondstoffen en materialen worden hergebruikt in plaats van afgedankt. Rekenkundig is het het verschil tussen de potentiële waarde (de nieuwprijs per ton) en de huidige waarde (de prijs die als afval wordt betaald of ontvangen). Dat verschil is de maximale circulaire potentie van een afvalstroom.
Iedere activiteit en ieder materiaalgebruik heeft milieu-impact. Om negatieve impact ongedaan te maken zijn preventiemaatregelen nodig, bijvoorbeeld investeren in windmolens op zee om de schade van CO₂-uitstoot te verminderen. De kosten van die preventiemaatregelen worden uitgedrukt in ecokosten. Ecokosten drukken milieuschade dus uit als de kosten om die schade te voorkomen, in euro’s, waardoor milieu-impact vergelijkbaar wordt met economische waarde.
Per afvalstroom worden twee waarden bepaald: de potentiële waarde (de nieuwprijs per ton) en de huidige waarde (de afvalprijs). Het verschil is de maximale circulaire potentie. Voor hout is dat bijvoorbeeld €1.437 minus €586, oftewel €851 per ton, met ecokosten van €0,32 per euro toegevoegde waarde. De waardebepaling volgt het value-hill-model.
Het betekent dat voor elke euro die het hergebruik van die stroom oplevert, de milieuschade neerkomt op 32 eurocent aan preventiekosten. Hoe lager het getal, hoe schoner de opbrengst. Daarom is de hoogste circulaire potentie niet automatisch de beste keuze: afgekeurde levensmiddelen hebben een hogere potentie per ton dan hout, maar ook ruim twee keer zo hoge ecokosten per euro.
Er is een verdiepende analyse uitgevoerd in elf regio’s: de provincie Groningen, Noord-Brabant (Grote Oogst, Tilburg en overige terreinen), vier regio’s in Zuid-Holland (MRDH, Zuid-Holland Zuid en Eilanden, Midden-Holland en West-Holland), Zuid-Limburg, de Metropoolregio Amsterdam en de gemeente Lelystad. Samen zijn ruim honderd bedrijventerreinen in kaart gebracht. Staat uw regio er nog niet bij, dan betekent dat alleen dat er nog geen studie is uitgevoerd.
De database van het Landelijk Meldpunt Afvalstromen (LMA), beschikbaar gesteld door de omgevingsdienst. Die bevat het afvalstroomnummer, de Euralcode, herkomst en bestemming, de verwerkingsmethode en het aantal kilo’s en vrachten per periode. Afvalverwerkers en overslaglocaties worden eruit gefilterd, zodat alleen de primaire ontdoeners overblijven: de bedrijven waar het afval ontstaat.
De cijfers zijn een onderbouwde indicatie van orde van grootte en richting, geen boekhoudkundige telling. Bedrijven vullen de LMA-meldingen zelf in, waardoor fouten voorkomen. Route-inzameling van restafval valt buiten de meldplicht en is dus niet zichtbaar. Bovendien is de potentiële waarde een bovengrens: die veronderstelt volledig hoogwaardig hergebruik, terwijl inzamelen, scheiden en verwerken in de praktijk geld kosten.
De methodiek is regio-onafhankelijk, omdat de LMA-data landelijk beschikbaar is. Een traject start met een reststromenscan voor een selectie bedrijventerreinen, gevolgd door een bedrijfsspecifieke scan bij koplopers, de ontwikkeling van businesscases en ten slotte opschaling naar de overige terreinen. Nodig zijn toegang tot de LMA-data via de omgevingsdienst, een opdrachtgevend consortium en betrokkenheid van ondernemers op de terreinen.
New Economy voert de activiteiten en ondersteuning uit samen met Stec Groep, in opdracht van consortia van provincies, omgevingsdiensten en gemeenten. New Economy levert de circulaire materiaalstroom- en impactanalyse: de reststroomdata, de waardering in circulaire potentie en ecokosten, en de vertaling naar verwaardingsroutes en best practices.
Circulaire kansen voor uw regio of bedrijventerrein?
Van afvaldata naar concrete circulaire businesscases. New Economy brengt reststromen, circulaire potentie en milieu-impact in kaart en vertaalt die naar verwaardingsroutes en samenwerking op bedrijventerreinen.
Plan een kennismaking