Industrie in de Gelderse klimaatkansenkaart
Industrie is in Gelderland goed voor ongeveer een kwart van de broeikasgasuitstoot, met afvalverbranding en stortplaatsen als grootste niet-energetische bronnen. Vier doorgerekende oplossingen leveren samen tot 1,7 Mton CO₂-eq reductie en 0,23 Mton vastlegging in 2030. Onderdeel van de Klimaatkansenkaart Gelderland en de dienst Climate Action Recap.
Kansen in industrie
De grootste kansen liggen bij energie-efficiëntie, het afvangen van stortgas en van CO₂ bij de afvalverbrandingsinstallatie, en biobased bouwmaterialen die koolstof langdurig vastleggen. Samen goed voor 769 tot 1.725 kton CO₂-eq reductie en 116 tot 231 kton vastlegging in 2030.
Over deze sectoranalyse
- Opgesteld voor
- Provincie Gelderland.
- Onderdeel van
- De Klimaatkansenkaart Gelderland (vijf sectoren).
- De vraag
- Breng in kaart welke klimaatoplossingen in de Gelderse industrie het meeste CO₂-eq reduceren en vastleggen, en hoeveel potentieel er ligt tussen het scenario Raming en Ambitieus.
- Methode
- De Drawdown-methodiek, toegepast op de industrie-emissies in Gelderland.
- Meest opmerkelijke resultaat
- Energie-efficiëntie is veruit de grootste reductiepost (tot 950 kton CO₂-eq), terwijl biobased bouwen koolstof langdurig vastlegt in bouwmaterialen (tot 231 kton) en boeren een nieuw verdienmodel geeft.
De opgave in industrie
De Gelderse industrie is goed voor ongeveer een kwart van de provinciale broeikasgasuitstoot. De grootste emissies komen niet uit zware basisindustrie, maar uit afvalverwerking: de afvalverbrandingsinstallaties zijn met circa 1.012 kton CO₂-eq (2021) de grootste enkele bron, gevolgd door stortplaatsen met circa 660 kton. Daarnaast wegen elektriciteitsverbruik en de papier-, voedings- en bouwmaterialenindustrie mee.
De provincie Gelderland werkt aan een reductie van 55% ten opzichte van 1990: van 23,6 Mton naar 10,6 Mton CO₂-eq per jaar. Bij een huidige uitstoot van 18,1 Mton ligt er een opgave van minimaal 7,5 Mton over alle sectoren. De industrie draagt bij via efficiëntie en het afvangen van emissies, en wordt na 2030 zelf onderdeel van de oplossing door de productie van biobased bouwmaterialen.
Reductie versus vastlegging. Reductie voorkomt dat broeikasgassen ontstaan of vrijkomen. Vastlegging haalt CO₂ uit de lucht en slaat die langdurig op in bodem, biomassa of langlevende materialen. Sommige oplossingen doen beide.
Grootste bronnen
De afvalverbrandingsinstallaties (AVI’s) laten sinds 1990 een stijgende lijn zien en vormen de grootste bron van industriële emissies in de provincie. Storten is de tweede bron, gevolgd door de productie van papier(waren), voedings- en genotmiddelen en bouwmaterialen. Het elektriciteitsverbruik is eveneens een belangrijke bron, maar die stroom wordt buiten de provincie opgewekt: de emissie ontstaat elders en wordt toegerekend aan de Gelderse industrie als verbruiker.
| Bron | Uitstoot 2021 (kton CO₂-eq) | Toelichting |
|---|---|---|
| Afvalverbrandingsinstallaties (AVI’s) | circa 1.012 | Grootste directe bron; stijgende lijn sinds 1990. |
| Elektriciteitsverbruik | circa 953 | Indirecte bron; buiten de provincie opgewekt, toegerekend aan de Gelderse industrie als verbruiker. |
| Storten | circa 660 | Tweede directe bron. |
| Papier(waren) | circa 561 | Productie van papier en papierwaren. |
| Voedings- en genotmiddelen | circa 448 | Verwerking in een van origine sterke landbouwprovincie. |
| Bouwmaterialen | circa 357 | Productie van onder meer beton, asfalt en overige bouwmaterialen. |
De oplossingen op een rij
Vier oplossingen hebben de grootste potentie in de Gelderse industrie. Drie reduceren uitstoot, één legt koolstof langdurig vast. De tabel toont het bereik per oplossing van het scenario Raming naar Ambitieus voor 2030. Daaronder volgt per oplossing een toelichting.
| Oplossing | Reductie 2030 (kton CO₂-eq, Raming → Ambitieus) | Vastlegging 2030 (kton CO₂-eq, Raming → Ambitieus) | Toelichting |
|---|---|---|---|
| Energie-efficiëntie | 410 → 950 | – | Jaarlijks 1,5% energiebesparing bij bedrijven; bespaart tegelijk kosten en emissies, met relatief lage risico’s bij opschaling. |
| Stortgas afvang | 209 → 475 | – | Stortgas afvangen en verbranden voor energie. Raming sluit en kapselt twee van de vier actieve stortplaatsen in, Ambitieus alle vier. |
| CCS AVI | 150 → 300 | – | CO₂-afvang bij de afvalverbrandingsinstallatie in Duiven. De 300 kton in Ambitieus is bijna een derde van de totale AVI-uitstoot in de provincie. |
| Biobased bouwen | – | 116 → 231 | Vlas, hennep en olifantsgras als bouwmateriaal. Legt koolstof langdurig vast, vervangt beton en staal en geeft boeren een nieuw verdienmodel. |
Energie-efficiëntie
Reductie 2030: 410 kton (Raming) tot 950 kton (Ambitieus). De grootste reductiepost binnen de industrie.
Deze oplossing volgt de maatregel ‘Energiebesparing bij bedrijven’ uit het Gelders Klimaatplan: een jaarlijkse energiebesparing van 1,5%. Het uitgangspunt is dat de industrie jaarlijks minimaal 1,5% energie bespaart door slimme maatregelen, energie-efficiëntie, het oprichten van energiecoöperaties op bedrijventerreinen en aangepaste consumptie tijdens piekproductiemomenten. Bedrijven met een energiegebruik van 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgas zijn wettelijk verplicht alle energiebesparende maatregelen te nemen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder.
Laaghangend fruit. Inzetten op energie-efficiëntie loont, want het bespaart zowel kosten als emissies; opschalen kent daarom relatief weinig risico’s. Tussen Raming en Ambitieus ligt hier het grootste extra potentieel: 540 kton CO₂-eq.
Stortgas afvangen
Reductie 2030: 209 kton (Raming) tot 475 kton (Ambitieus).
Stortgas wordt afgevangen en verbrand voor energieopwekking, terwijl de stortplaats verder wordt ingekapseld. In het scenario Raming worden twee van de vier actieve stortplaatsen in Gelderland gesloten en ingekapseld; in Ambitieus alle vier. Stortplaatsen kwamen in de DERA-analyse al eerder naar voren als een grote kans voor reductie van uitstoot.
Van Raming naar Ambitieus. Het verschil tussen beide scenario’s is 266 kton CO₂-eq extra reductie.
CO₂-afvang bij de AVI
Reductie 2030: 150 kton (Raming) tot 300 kton (Ambitieus).
Tot en met 2030 wordt gewerkt aan de realisatie van CO₂-afvang bij de afvalverbrandingsinstallatie in Duiven: 150 kton in Raming en 300 kton in Ambitieus. Er wordt al gesproken over een mogelijke opslag van 300.000 ton CO₂-eq per jaar, bijna een derde van de totale uitstoot door AVI’s in de provincie. Bij de transformatie van vuilverbranding kan CO₂ ondergronds worden opgeslagen of hergebruikt.
Voorkom lock-in. Investeringen in afvanginfrastructuur creëren prikkels om verbranding langer dan nodig in stand te houden, terwijl in 2050 alle materiaalstromen circulair moeten zijn.
Biobased bouwen
Vastlegging 2030: 116 kton (Raming) tot 231 kton (Ambitieus). De enige oplossing die koolstof langdurig vastlegt.
Vlas, hennep en olifantsgras worden geteeld en verwerkt tot bouwmaterialen zoals isolatie. In het scenario Raming groeit het areaal van 200 hectare (2026) naar 4.000 hectare in 2030, met circa 2.375 hectare vlas en hennep en circa 1.625 hectare olifantsgras. In Ambitieus loopt dat op tot 8.000 hectare in 2030, met circa 4.750 hectare vlas en hennep en circa 3.250 hectare olifantsgras.
Biobased bouwen heeft een drievoudig positief effect: het slaat CO₂ op die bomen en planten uit de lucht hebben opgenomen, het verdringt materiaal met veel uitstoot zoals beton en staal, en het biedt een nieuw verdienmodel voor boeren die de materialen produceren.
Regeneratief scenario. Bovenop Ambitieus komt nog circa 250 kton CO₂-eq extra vastlegging in beeld voor biobased bouwen.
Twee scenario’s
De analyse rekent met twee hoofdscenario’s. Raming bevat wat met huidig beleid en marktontwikkeling haalbaar is. Ambitieus voegt versnelling en extra inzet toe. Een derde, regeneratief scenario telt daar nog circa 250 kton CO₂-eq extra vastlegging bij voor biobased bouwen.
Raming
Reductie met huidig beleid en marktontwikkeling, plus 116 kton CO₂-eq vastlegging via biobased bouwen. Twee van de vier stortplaatsen ingekapseld en 150 kton CO₂-afvang bij de afvalverbrandingsinstallatie in Duiven.
Ambitieus
Reductie bij versnelde inzet, plus 231 kton CO₂-eq vastlegging. Alle vier de stortplaatsen ingekapseld, 300 kton CO₂-afvang bij de AVI en een verdubbeling van het biobased-areaal.
Het verschil tussen beide scenario’s is in totaal circa 955 kton extra reductie en 115 kton extra vastlegging. Per oplossing: energie-efficiëntie 540 kton, stortgas afvangen 266 kton en CO₂-afvang bij de AVI 150 kton reductie, plus 115 kton extra vastlegging via biobased bouwen.
Methode en bronnen
De analyse volgt de Drawdown-methodiek (Project Drawdown), toegepast op de Gelderse industrie-emissies. Reductie- en vastleggingspotentieel zijn per oplossing doorgerekend in de scenario’s Raming en Ambitieus, met een aanvullend regeneratief scenario, op basis van openbare datasets, sectorkengetallen en het Gelderse klimaatbeleid. De volledige aannames, systeemgrenzen en bronverwijzingen staan in de PDF.
Indicatief, om te ordenen. De cijfers ordenen kansen en zijn geen projectspecifieke garanties. Vrij te gebruiken onder CC BY 4.0, met bronvermelding.
Inzichten uit de analyse
Kerncijfers, inzichten en aanbevelingen uit de sectoranalyse industrie, gebaseerd op de doorgerekende oplossingen.
Veelgestelde vragen
De grootste kansen in de Gelderse industrie zijn energie-efficiëntie, het afvangen van stortgas, CO₂-afvang bij de afvalverbrandingsinstallatie in Duiven, en biobased bouwen. Energie-efficiëntie levert de grootste reductie; biobased bouwen legt koolstof langdurig vast in bouwmaterialen.
De vier oplossingen leveren samen 769 tot 1.725 kton CO₂-eq reductie en 116 tot 231 kton CO₂-eq vastlegging per jaar in 2030, afhankelijk van het scenario Raming of Ambitieus.
Reductie voorkomt dat broeikasgassen ontstaan of vrijkomen. Vastlegging haalt CO₂ uit de lucht en slaat die langdurig op in bodem, biomassa of langlevende materialen. Sommige oplossingen doen beide.
Deze sectoranalyse is onderdeel van de Klimaatkansenkaart Gelderland, die vijf sectoren naast elkaar zet: energie, gebouwde omgeving, landbouw en landgebruik, mobiliteit en industrie.
Verder lezen
Een klimaatkansenkaart voor uw regio?
Van analyse naar een concreet, gekwantificeerd actieplan voor een provincie, gemeente, keten of bedrijf.
Bekijk de aanpak