Industrie in de Gelderse momentopname 2025
De Gelderse industrie laat tussen 2021 en 2022 een beperkte daling zien: van 3.706 naar 3.548 kton CO₂-eq. Deze sectorpagina laat zien welk reductie- en vastleggingspotentieel richting 2030 nog beschikbaar is, met energie-efficiëntie, stortgasafvang, CCS/CCU en biobased bouwen als belangrijkste routes.
Publicatie maart 2025 · data t/m 2022-2023
Voortgangslaag op de Klimaatkansenkaart
- Publicatie
- Maart 2025.
- Databasis
- Emissiedata tot en met 2022 en 2023. Registratiedata loopt enkele jaren achter op het publicatiemoment.
- Rol van deze pagina
- Voortgangsfoto voor de sector industrie, als aanvulling op de Klimaatkansenkaart Gelderland 2023-2024.
- Hoofdproject
- Klimaatkansen Gelderland: Momentopname & Reflectie 2025.
TTW voor uitstoot, WTW voor oplossingen
De uitstootontwikkeling wordt getoond als TTW-registratie: emissies binnen de provinciegrens. De oplossingsanalyse gebruikt WTW, omdat maatregelen zoals elektriciteitsbesparing, elektrificatie en biobased materiaalgebruik ook effecten in de keten hebben. De volledige methodische toelichting staat op de aparte methodepagina.
Emissie ontwikkeling
De industriële uitstoot in Gelderland daalde tussen 2021 en 2022 van 3.706 naar 3.548 kton CO₂-eq. Dat is een daling van 4,3%. Landelijk daalde de industriële uitstoot in dezelfde periode sterker, met circa 19,9%.
De sector laat daarmee wel voortgang zien, maar blijft achter bij de landelijke versnelling. De verklaring ligt niet bij één maatregel, maar bij een combinatie van energieprijzen, beperkte netcapaciteit, trage proces-elektrificatie en de opstartfase van grotere industriële transitieprojecten.
Kernpunt. De sector is niet stilgevallen, maar de daling is nog onvoldoende om het beschikbare potentieel richting 2030 volledig te benutten.
Resterend potentieel
De vier onderzochte industriële oplossingen hebben samen een reductiepotentieel van 769 tot 1.725 kton CO₂-eq per jaar in 2030. Daarnaast is 116 tot 231 kton CO₂-eq per jaar aan vastlegging mogelijk via biobased bouwen en industriële koolstofroutes.
Het grootste reductiepotentieel ligt bij energie-efficiëntie. Stortgasafvang vormt een tweede grote route, vooral omdat methaanreductie snel klimaatwinst oplevert. CCS bij de afvalverbrandingsinstallatie biedt een technologische route voor moeilijk vermijdbare emissies. Biobased bouwen koppelt industriële materiaalkeuzes aan tijdelijke koolstofopslag in de gebouwde omgeving.
| Oplossing | Raming 2030 | Ambitieus 2030 | Hoofdrol |
|---|---|---|---|
| Energie-efficiëntie | 410 kton CO₂-eq reductie | 950 kton CO₂-eq reductie | Procesoptimalisatie, warmteterugwinning, elektrificatie en energiebesparing. |
| Stortgasafvang | 209 kton CO₂-eq reductie | 475 kton CO₂-eq reductie | Methaanemissies uit stortplaatsen beperken. |
| CCS AVI | 150 kton CO₂-eq reductie | 300 kton CO₂-eq reductie | Afvang en opslag of toepassing van CO₂ bij afvalverbranding. |
| Biobased bouwen | 116 kton CO₂-eq vastlegging | 231 kton CO₂-eq vastlegging | Koolstofopslag in biobased bouwmaterialen en materiaalvervanging. |
De oplossingen
De oplossingsmix voor industrie bestaat uit drie directe reductieroutes en één vastleggingsroute. De belangrijkste opgave is het versnellen van bewezen maatregelen, omdat de randvoorwaarden voor grootschalige elektrificatie en koolstofafvang nog niet overal op orde zijn.
Energie-efficiëntie
Energie-efficiëntie is de grootste directe hefboom binnen de industriële sector. Het gaat om efficiëntere processen, warmteterugwinning, isolatie, monitoring, energiemanagement en elektrificatie waar netcapaciteit beschikbaar is.
Stortgasafvang
Stortgasafvang richt zich op methaan uit stortplaatsen. Door betere afvang, monitoring en benutting van stortgas kan relatief snel klimaatwinst worden gerealiseerd.
CCS AVI
CCS bij afvalverbrandingsinstallaties biedt een route voor emissies die moeilijk direct te vermijden zijn. AVI Duiven is daarbij een logische Gelderse kerncase, mede door bestaande CO₂-afvang en mogelijke opschaling.
Biobased bouwen
Biobased bouwen verbindt de industrie met landbouw, bosbouw en gebouwde omgeving. Hout, vezelgewassen en biobased composieten kunnen fossiele en minerale materialen vervangen en tijdelijk koolstof opslaan in gebouwen.
Technologische koolstofvastlegging
Voor industrie ligt koolstofvastlegging vooral bij technologische routes. CCS bij AVI Duiven kan op termijn richting circa 300 kton CO₂ per jaar worden opgeschaald. De bestaande afvang van circa 60 kton CO₂ per jaar wordt al toegepast in de glastuinbouw.
Geologische opslag binnen Gelderland is beperkt of niet logisch vanuit regionale ondergrond en infrastructuur. De kans ligt daarom vooral in afvang, transport, toepassing en koppeling met nationale of grensoverschrijdende opslagketens. BECCS en DACCS zijn voor de korte termijn nog minder realistisch door kosten, complexiteit en schaalbaarheid.
Biobased bouwen vormt een aanvullende, tijdelijke vastleggingsroute. Deze route vraagt niet alleen industriële innovatie, maar ook stabiele vraag vanuit de bouw, beschikbaarheid van vezelgewassen, kwaliteitsborging en regionale ketenontwikkeling.
Focus 2025-2030
De periode tot 2030 vraagt vooral om versnelling van bestaande en technisch haalbare routes. Energie-efficiëntie kan verder worden versterkt via handhaving van de energiebesparingsplicht, procesoptimalisatie en ondersteuning van bedrijven met hoge warmtevraag.
Stortgasafvang vraagt een praktische uitvoeringsagenda: betere monitoring, prestatieafspraken en optimalisatie van bestaande installaties. CCS/CCU vraagt een concreet opschalingspad rond AVI Duiven, inclusief afweging tussen toepassing, opslag, infrastructuur en ruimtelijke inpassing.
Industrie versnellen richting 2030
- 1. Besparing
- Versnel energie-efficiëntie bij industriële processen met hoge warmtevraag.
- 2. Methaan
- Maak stortgasafvang tot uitvoeringsroute met monitoring en prestatieafspraken.
- 3. Afvang
- Werk aan een opschalingspad voor CCS/CCU rond AVI Duiven.
- 4. Materialen
- Ontwikkel regionale biobased bouwketens met stabiele vraag vanuit bouwprojecten.
- 5. Randvoorwaarden
- Koppel industriële elektrificatie aan netcapaciteit, restwarmte, ruimtelijke planning en vergunningen.
Doorkijk 2030-2050
Richting 2050 verschuift de industriële opgave van losse maatregelen naar systeemverandering. Bioraffinaderijen, circulaire grondstoffenketens, biocomposieten en nieuwe biopolymeren kunnen de materiaalbasis van de industrie veranderen.
De ambitie vraagt dat biobased materialen niet niche blijven, maar standaard onderdeel worden van nieuwbouw, renovatie en industriële materiaalontwikkeling. Tegelijk vraagt CCS bij AVI en andere puntbronnen om duidelijke keuzes over tijdelijke toepassing, permanente opslag en de verhouding tot afvalreductie en circulariteit.
Methode en bronnen
De cijfers zijn gebaseerd op de Momentopname & Reflectie Gelderland 2025, de Klimaatkansenkaart Gelderland 2023-2024 en de onderliggende methodologische bijlage. De emissieontwikkeling volgt de beschikbare TTW-emissieregistratie. Het oplossingspotentieel is doorgerekend met een WTW-benadering, zodat keteneffecten van maatregelen zichtbaar worden.
De analyse is bedoeld om prioriteiten te ordenen. De cijfers geven richting voor beleid, uitvoering en verdiepende projectontwikkeling, maar zijn geen projectspecifieke garantie.
Inzichten uit deze sector
Citeerbare cijfers, observaties en aanbevelingen uit de sectoranalyse. Vrij te gebruiken onder CC BY 4.0, met bronvermelding.
Veelgestelde vragen
De sector combineert proceswarmte, energie-intensieve activiteiten, afvalverwerking, stortgas en materiaalproductie. Daardoor zijn zowel energiebesparing, elektrificatie, methaanreductie, CCS/CCU als materiaalvervanging nodig.
Energie-efficiëntie heeft het grootste reductiepotentieel binnen de onderzochte industriële oplossingen: 410 kton CO₂-eq per jaar in het ramingsscenario en 950 kton CO₂-eq per jaar in het ambitieuze scenario voor 2030.
AVI Duiven is een concrete Gelderse kerncase voor CO₂-afvang. De bestaande afvang ligt rond 60 kton CO₂ per jaar voor toepassing in de glastuinbouw. Opschaling kan richting circa 300 kton CO₂ per jaar gaan, afhankelijk van infrastructuur, opslagroute en beleidskeuzes.
TTW is geschikt voor registratie van emissies binnen de provinciegrens. WTW is nodig voor oplossingenanalyse, omdat maatregelen zoals elektriciteitsbesparing, elektrificatie en biobased bouwen ook effecten in de keten hebben.
Deze pagina is een 2025-momentopname en reflectielaag. De pagina vervangt de Klimaatkansenkaart Gelderland 2023-2024 niet, maar laat zien wat de meest recente beschikbare data en inzichten betekenen voor de sector industrie.
Verder lezen
Van momentopname naar uitvoering
Een gekwantificeerde klimaataanpak maakt zichtbaar welke maatregelen prioriteit verdienen, welke randvoorwaarden ontbreken en waar uitvoering versneld kan worden.
Bekijk de aanpak