Klimaatkansen Gelderland: waar staat de provincie nu?
De Momentopname & Reflectie 2025 laat zien hoeveel voortgang Gelderland heeft geboekt sinds de Klimaatkansenkaart Gelderland 2023-2024. De pagina brengt realisatie, tractie, resterende kloof en koolstofvastlegging samen in één voortgangslaag.
Meten en reflecteren op uitvoering
De 2025-publicatie vervangt de Klimaatkansenkaart Gelderland 2023-2024 niet. De 2024-laag blijft de plan- en potentielaag met 30 SMART-oplossingen. Deze momentopname voegt de voortgangsfoto toe: wat is gerealiseerd, waar ontstaat tractie en waar blijft de kloof richting 2030 zichtbaar.
De analyse gebruikt TTW voor uitstootregistratie en WTW voor het reductiepotentieel van oplossingen. De methodepagina TTW versus WTW is beschikbaar als aparte transparantiepagina.
Drie lagen in de tijd
Publicatie maart 2025. De analyse is gebaseerd op emissiedata tot en met 2022 en 2023. Registratiedata loopt enkele jaren achter op het publicatiemoment, waardoor een uitgave altijd de meest recente, volledig beschikbare datajaren gebruikt. Deze momentopname reflecteert op de Klimaatkansenkaart Gelderland 2023-2024, die is gebaseerd op data tot en met 2021.
| Publicatie | Verschenen | Data t/m | Rol |
|---|---|---|---|
| PCSA Gelderland | 2021 | circa 2019-2020 | Eerste verkenning van klimaatoplossingen. |
| Klimaatkansenkaart Gelderland 2023-2024 | maart 2024 | 2021 | Plan- en potentielaag met 30 SMART-oplossingen. |
| Momentopname & Reflectie 2025 | maart 2025 | 2022-2023 | Voortgangslaag met realisatie, tractie en resterende kloof. |
TTW voor uitstoot, WTW voor reductiepotentieel
Uitstootcijfers volgen TTW: directe emissies binnen de provinciegrenzen, volgens de nationale emissieregistratie. Het reductiepotentieel van oplossingen volgt WTW: volledige ketenemissies van bron tot gebruik. WTW ligt doorgaans circa 5 tot 10% hoger dan TTW. Voor Gelderland is dat circa 9% in het raming-scenario en circa 5% in het ambitieus scenario.
Vijf domeinen naast elkaar
De realisatie verschilt sterk per domein. Energie en gebouwde omgeving laten duidelijke daling zien. Mobiliteit stijgt nog, landbouw en landgebruik stagneert, en industrie blijft achter ten opzichte van het landelijke beeld.
Vooral de industrie blijft achter: tegenover de Gelderse daling van circa 4,3% tussen 2021 en 2022 staat landelijk een daling van bijna 20%. Binnen mobiliteit ontstaat wel tractie: het bereik van werkgevers-fietscampagnes steeg in twee jaar van 61.000 naar 105.000 mensen, met ruim 15.000 vermeden autoreizen in 2023.
| Domein | Uitstootontwikkeling | Realisatie richting 2030 | Topoplossing |
|---|---|---|---|
| Energie | circa -31% tussen 2021 en 2023 | circa 31% gerealiseerd | Zon op dak: 1.632 kton CO2-eq/jaar |
| Gebouwde omgeving | circa -23% tussen 2021 en 2023 | circa 23% gerealiseerd, 77% open | Warmtenetten woningen: 503 kton CO2-eq/jaar |
| Landbouw en landgebruik | circa +5% tussen 2021 en 2022 | merendeel resteert | Mestvergisting en groen gas: 327 kton CO2-eq/jaar |
| Mobiliteit | circa +2,7% tussen 2021 en 2023 | circa 0% benut | Emissieloze voertuigen: 1.386 kton CO2-eq/jaar |
| Industrie | circa -4,3% tussen 2021 en 2022 | merendeel resteert | Energie-efficiëntie: 950 kton CO2-eq/jaar |
Verdieping per sector
Koolstof als tweede laag
De Momentopname & Reflectie 2025 geeft koolstofvastlegging een zichtbare plek naast emissiereductie. Het ambitieus scenario bevat 338 kton CO2-eq vastleggingspotentieel per jaar. De grootste componenten zijn CCS AVI, bosaanplant en regeneratieve landbouw. Geologische CCS in Gelderland is niet mogelijk door het ontbreken van geschikte diepe formaties; technologische routes bestaan vooral via CCU en CCS bij bestaande installaties.
Een concreet voorbeeld is de AVR-installatie in Duiven, die jaarlijks circa 60 kton CO2 afvangt en als groeigas aan de glastuinbouw levert, wat aardgasverbruik bij tuinders voorkomt.
Inzichten uit de momentopname
Citeerbare inzichten uit de hoofdanalyse: cijfers, observaties en aanbevelingen. Vrij te gebruiken onder CC BY 4.0, met bronvermelding.
Downloads en rapporten
Verder lezen
Veelgestelde vragen
Wat is de Momentopname Klimaatkansen Gelderland 2025?
De Momentopname & Reflectie 2025 is de voortgangslaag bij de Klimaatkansenkaart Gelderland. De pagina laat zien wat is gerealiseerd, waar tractie ontstaat en waar de resterende kloof richting 2030 zit.
Wat is het verschil met de Klimaatkansenkaart Gelderland 2023-2024?
De Klimaatkansenkaart Gelderland 2023-2024 is de plan- en potentielaag. De Momentopname & Reflectie 2025 is de voortgangslaag op basis van nieuwere emissiedata.
Waarom worden TTW en WTW naast elkaar gebruikt?
TTW sluit aan op uitstootregistratie binnen provinciegrenzen. WTW laat de volledige ketenimpact van oplossingen zien, van bron tot gebruik.
Welke rol speelt koolstofvastlegging?
Koolstofvastlegging wordt naast emissiereductie gerapporteerd, zodat voorkomen en opslaan niet worden vermengd.
Veelgestelde vragen over de Gelderse momentopname 2025
Volgens deze momentopname heeft Gelderland circa 28% reductie bereikt ten opzichte van 1990, op weg naar de doelstelling van 55% in 2030.
Volgens deze momentopname is er circa 12.619 kton CO₂-eq reductiepotentieel per jaar, plus 338 kton CO₂-eq vastleggingspotentieel per jaar.
Volgens deze momentopname dalen energie (circa -31%) en de gebouwde omgeving (circa -23%) duidelijk, terwijl mobiliteit (circa +2,7%) nog stijgt en industrie (circa -4,3%) achterblijft bij de landelijke daling van bijna 20%.
Volgens deze momentopname groeide het bereik van werkgevers-fietscampagnes in twee jaar van 61.000 naar 105.000 mensen, met ruim 15.000 vermeden autoreizen in 2023.
Volgens deze momentopname zijn de topoplossingen per domein zon op dak (1.632 kton), warmtenetten voor woningen (503 kton), mestvergisting en groen gas (327 kton), emissieloze voertuigen (1.386 kton) en energie-efficiëntie (950 kton CO₂-eq per jaar).
Volgens deze momentopname vangt de AVR-installatie in Duiven jaarlijks circa 60 kton CO₂ af en levert dit als groeigas aan de glastuinbouw, wat aardgasverbruik voorkomt.
Volgens deze momentopname ligt de grootste opgave in de uitvoering: het potentieel is bekend, maar in mobiliteit is nog circa 0% benut en in landbouw en industrie resteert het merendeel richting 2030.
Een voortgangsmeting voor klimaatbeleid?
Van potentiekaart naar uitvoeringsfoto: reductie, vastlegging, realisatie en resterende kloof in één meetbare structuur.
Bekijk de aanpak