30 SMART klimaatoplossingen voor Utrecht tot en met 2030
De Klimaatkansenkaart provincie Utrecht werkt 30 klimaatoplossingen SMART uit: specifiek, meetbaar en gefaseerd tot en met 2030. Samen bieden ze een vermijdingspotentieel van 5.835 kton CO₂-eq en een vastleggingspotentieel van 160 kton per jaar. De kaart bouwt voort op de Preliminary Climate Solutions Assessment (PSCA, 2021) en volgt de Drawdown-methodiek.
Waar de PSCA uit 2021 liet zien wáár de grootste klimaatkansen voor Utrecht liggen, maakt de klimaatkansenkaart ze uitvoerbaar: 30 oplossingen met een concreet doel, een fasering per jaar en een plek in de TOP 15. De grootste hefboom zit in mobiliteit (35,7% van het potentieel), aangevoerd door het verschonen van het wagenpark: 697 kton CO₂-eq, de grootste enkele oplossing van de hele kaart.
Over deze klimaatkansenkaart
- Opgesteld voor
- Provincie Utrecht.
- In samenwerking met
- Climate Cleanup en de Drawdown Europe Research Association (DERA).
- De vraag
- Welke klimaatoplossingen kan de provincie Utrecht concreet, SMART en gefaseerd inzetten tot en met 2030?
- Methode
- De Drawdown-methodiek met SMART-uitwerking in twee scenario’s (Raming en Ambitieus), voortbouwend op de PSCA uit 2021.
- Meest opmerkelijke resultaat
- De grootste hefboom zit in mobiliteit: 2.141 kton CO₂-eq (35,7% van het totaal), met het verschonen van het wagenpark als grootste enkele oplossing (697 kton).
Van PSCA naar 30 SMART-oplossingen
In 2021 bracht de Preliminary Climate Solutions Assessment (PSCA) in kaart welke klimaatoplossingen voor de provincie Utrecht het meeste opleveren. De klimaatkansenkaart zet die volgende stap: 30 oplossingen zijn SMART uitgewerkt — specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden. De 30 komen voort uit 19 oplossingen van de PSCA, 7 aanvullende Drawdown-oplossingen en 4 clusteroplossingen voor mobiliteit (op basis van Delft CE & Goudappel).
Voor elke oplossing zijn het potentieel, een concreet doel en een fasering per jaar richting 2030 bepaald, in een scenario Raming (huidig en voorgenomen beleid) en een scenario Ambitieus (extra ambitie). De cijfers op deze kaart tonen het ambitieuze scenario.
Vermijding versus vastlegging. Vermijding voorkomt dat broeikasgassen ontstaan of vrijkomen. Vastlegging haalt CO₂ uit de lucht en slaat die langdurig op in bodem, biomassa of langlevende materialen zoals hout. Sommige oplossingen doen beide.
Vijf thema’s, 30 oplossingen
De 30 oplossingen zijn verdeeld over vijf thema’s. Mobiliteit draagt het grootste deel van het potentieel, gevolgd door elektriciteit en de gebouwde omgeving. Industrie is qua omvang het kleinste thema, maar levert het grootste aandeel vastlegging via biobased bouwmaterialen.
| Thema | Vermijding 2030 | Vastlegging 2030 | Aandeel |
|---|---|---|---|
| Mobiliteit | 2.141 kton | – | 35,7% |
| Elektriciteit | 1.515 kton | – | 25,3% |
| Gebouwde omgeving | 1.287 kton | – | 21,5% |
| Landbouw en landgebruik | 721 kton | 63 kton | 13,1% |
| Industrie | 170 kton | 98 kton | 4,5% |
Potentieel per thema in het ambitieuze scenario, per jaar in 2030. Totaal 5.835 kton vermijding plus 160 kton vastlegging. Door afronding kunnen deeltotalen licht afwijken van het totaal.
De TOP 15 richting 2030
Vijftien oplossingen dekken samen het leeuwendeel van het Utrechtse potentieel. De ranglijst wordt aangevoerd door mobiliteit en elektriciteit; bouwen met hout combineert vermijding met de grootste vastlegging van de kaart.
| # | Oplossing | Thema | Vermijding (kton) |
|---|---|---|---|
| 1 | Verschonen mobiliteit | Mobiliteit | 697 |
| 2 | Zon op land | Elektriciteit | 601 |
| 3 | Veranderen mobiliteit | Mobiliteit | 563 |
| 4 | Zero-emissiezones | Mobiliteit | 523 |
| 5 | Wind op land | Elektriciteit | 416 |
| 6 | Verminderen mobiliteit | Mobiliteit | 358 |
| 7 | Zon op dak | Elektriciteit | 310 |
| 8 | Warmtepompen (utiliteit) | Gebouwde omgeving | 297 |
| 9 | Isolatie (woningen) | Gebouwde omgeving | 270 |
| 10 | Plantaardig dieet | Landbouw en landgebruik | 258 |
| 11 | Veenweide | Landbouw en landgebruik | 250 |
| 12 | Bouwen met hout | Industrie | 117 (+93 vastlegging) |
| 13 | Warmtenetten (woningen) | Gebouwde omgeving | 187 |
| 14 | Warmtepompen (woningen) | Gebouwde omgeving | 183 |
| 15 | Isolatie (utiliteitsbouw) | Gebouwde omgeving | 162 |
Provincie als voorbeeld
Naast 30 kansen voor de regio kijkt de kansenkaart naar de provincie Utrecht als eigen organisatie. De bedrijfsvoering stoot ongeveer 5.724 ton CO₂ per jaar uit (2019); de ambitie is om de eigen uitstoot (scope 1 en 2) in 2030 volledig te reduceren, met energieneutraal vastgoed in 2035 en een energieneutrale organisatie in 2040.
Om die voorbeeldrol waar te maken zijn 40 concrete stappen uitgewerkt: 25 kansen en 15 transitie-tips, waarvan tien direct en vijftien op korte termijn te starten. De provincie heeft daarnaast een landelijke voorbeeldfunctie met haar interne CO₂-prijs van 875 euro per ton, die meeweegt in maatschappelijke kosten-batenanalyses.
Samenhang en randvoorwaarden
De oplossingen staan niet los van elkaar. Sommige zijn randvoorwaardelijk: hun realisatie is cruciaal voor het slagen van andere. Zo hangt mobiliteit samen met de spreiding van energieconsumptie en met kleine installaties zon op dak, en versterken thema’s elkaar via ruimtelijke inrichting. Een focusmatrix zet per oplossing het potentieel af tegen risico en prijs per ton CO₂-eq, zodat zichtbaar wordt waar de provincie het beste kan beginnen: bij oplossingen met veel potentieel en laag risico.
Methode, scenario’s en bronnen
De klimaatkansenkaart volgt de Drawdown-methodiek en bouwt voort op de PSCA uit 2021. Per oplossing is het totaal adresseerbare potentieel in Utrecht doorgerekend, telkens in een scenario Raming (huidig en voorgenomen beleid plus marktontwikkeling) en een scenario Ambitieus (extra ambitie). Huidig en voorgenomen beleid halen 26–44% CO₂-eq-vermijding in 2030; het ambitieuze scenario brengt ~79% reductiepotentieel in beeld, ruim boven de provinciale doelstelling van 49% en ambitie van 55%. Alle aannames, systeemgrenzen en bronnen per oplossing staan in de sectorrapporten en de methodologische bijlage. De kansenkaart is uitgevoerd door New Economy in opdracht van de Provincie Utrecht, in naam van de Drawdown Europe Research Association (DERA) en met kennispartner Climate Cleanup.
Indicatief, om te ordenen. De cijfers ordenen kansen en zijn geen projectspecifieke garanties. Het ambitieuze scenario toont de bovengrens van het mogelijke; de volledige onderbouwing staat in het rekenmodel en de methodologische bijlage.
Inzichten uit de kansenkaart
De citeerbare cijfers, inzichten en aanbevelingen uit alle zes thema’s, als losse kaarten. Vrij te gebruiken onder CC BY 4.0, met bronvermelding.
Veelgestelde vragen
Een klimaatkansenkaart vertaalt klimaatambitie naar concrete, doorgerekende oplossingen per thema. Voor elke oplossing staan het vermijdings- of vastleggingspotentieel, een SMART-doel en een fasering richting 2030 in kaart. New Economy ontwikkelt deze kaarten voor provincies en regio’s op basis van de Drawdown-methodiek.
De klimaatkansenkaart provincie Utrecht is opgesteld door New Economy in opdracht van de Provincie Utrecht, in naam van de Drawdown Europe Research Association (DERA) en met kennispartner Climate Cleanup.
De 30 SMART-oplossingen bieden samen een vermijdingspotentieel van 5.835 kton CO₂-eq en een vastleggingspotentieel van 160 kton per jaar in het ambitieuze scenario. Dat brengt ~79% reductiepotentieel in beeld richting 2030.
De PSCA (2021) bracht in kaart welke klimaatoplossingen voor Utrecht het meeste opleveren. De klimaatkansenkaart werkt er 30 SMART uit: specifiek, meetbaar en gefaseerd, met een concreet doel en jaarplanning per oplossing tot en met 2030.
SMART staat voor specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden. Elke oplossing heeft een concreet doel (bijvoorbeeld hectares, woningen of installaties) en een fasering per jaar richting 2030, in een scenario Raming en een scenario Ambitieus.
Verder lezen
Een klimaatkansenkaart voor uw regio of provincie?
Van een Preliminary Climate Solutions Assessment naar een SMART, gefaseerd plan met concrete doelen per oplossing.
Bekijk de aanpak