30 SMART klimaatoplossingen voor Utrecht tot en met 2030
De Klimaatkansenkaart provincie Utrecht (2023) zet 30 klimaatoplossingen op één kaart, elk SMART uitgewerkt: specifiek, meetbaar en gefaseerd tot en met 2030. De kaart is gemaakt voor de provincie en voor bestuurders, beleidsmakers en ondernemers die met de klimaatdoelen aan de slag gaan. In het scenario Ambitieus vermijden de oplossingen in 2030 samen 5.835 kiloton (kton) CO₂-equivalent (CO₂-eq) en leggen ze 160 kton vast. In het scenario Raming is dat 3.274 kton vermeden en 80 kton vastgelegd. De kaart bouwt voort op de Preliminary Climate Solutions Assessment (PSCA) uit 2021.
Waar de PSCA uit 2021 liet zien wáár de grootste klimaatkansen voor Utrecht liggen, maakt de klimaatkansenkaart ze uitvoerbaar: 30 oplossingen met een concreet doel en mijlpalen per jaar tot en met 2030. De grootste hefboom zit in mobiliteit (2.141 kton CO₂-eq vermeden in 2030), aangevoerd door het verschonen van mobiliteit: 697 kton, de grootste enkele oplossing op de kaart.
De kaart is een poster op A2-formaat en is in het Nederlands. De themarapporten staan bij de downloads onderaan deze pagina.
Over deze klimaatkansenkaart
- Opdrachtgever
- Provincie Utrecht.
- Uitvoering
- New Economy B.V., in naam van de Drawdown Europe Research Association (DERA), met kennispartner Climate Cleanup Foundation.
- Jaar
- 2023 (rapporten versie 1.0, juni en augustus 2023).
- Kaartontwerp
- jarr.nl.
- De vraag
- Welke klimaatoplossingen kan de provincie Utrecht concreet, SMART en gefaseerd inzetten tot en met 2030?
- Methode
- De Drawdown-methodiek met SMART-uitwerking in twee scenario’s (Raming en Ambitieus), voortbouwend op de PSCA uit 2021.
- Meest opmerkelijke resultaat
- De grootste hefboom zit in mobiliteit: 2.141 kton CO₂-eq vermeden in 2030, met het verschonen van mobiliteit als grootste enkele oplossing (697 kton).
Van PSCA naar 30 SMART-oplossingen
In 2021 bracht de Preliminary Climate Solutions Assessment (PSCA) in kaart welke klimaatoplossingen voor de provincie Utrecht het meeste opleveren. De klimaatkansenkaart zet de volgende stap: 30 oplossingen zijn SMART uitgewerkt, dus specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden. Daarvan komen 19 uit de PSCA van 2021, 7 van Project Drawdown en 4 clusteroplossingen voor mobiliteit uit het rapport van CE Delft en Goudappel.
Voor elke oplossing zijn het potentieel, een concreet doel en een fasering per jaar richting 2030 bepaald, in een scenario Raming (huidig en voorgenomen beleid) en een scenario Ambitieus (extra ambitie). De kaart toont het scenario Ambitieus.
Vermijding versus vastlegging. Vermijding voorkomt dat broeikasgassen ontstaan of vrijkomen. Vastlegging haalt CO₂ uit de lucht en slaat die langdurig op in bodem, biomassa of langlevende materialen zoals hout. Sommige oplossingen doen beide.
De kaart lezen
De kaart leest van links naar rechts. Elke rij is een oplossing; de kolommen laten zien wat die oplossing oplevert en wat ervoor nodig is.
| Onderdeel | Wat het laat zien |
|---|---|
| Thema’s en oplossingen | De vijf thema’s met hun oplossingen. Lijnen geven aan hoe sterk oplossingen samenhangen; sommige oplossingen zijn randvoorwaardelijk voor andere. |
| Reductiepotentieel | De vermeden uitstoot in 2030 in kton CO₂-eq in het scenario Ambitieus, met de plek in de TOP 15. |
| Aandeel en vastlegging | Het aandeel van elk thema in het totaal, en in een aparte kolom de koolstof die oplossingen vastleggen in bodem, bos of bouwmaterialen. |
| Haalbaarheid en mijlpalen | Een risico-inschatting (laag, middel of hoog) en per jaar van 2022 tot en met 2030 de mijlpalen, zoals hectares, woningen of installaties. |
| Totaal tot en met 2030 | Wat er in 2030 in totaal gerealiseerd moet zijn. |
Vijf thema’s, 30 oplossingen
De 30 oplossingen zijn verdeeld over vijf thema’s. Mobiliteit draagt het grootste deel van de vermeden uitstoot, gevolgd door elektriciteit en de gebouwde omgeving. Industrie vermijdt het minst, maar legt via bouwen met hout de meeste koolstof vast.
| Thema | Oplossingen | Vermijding Ambitieus | Vermijding Raming | Vastlegging Ambitieus |
|---|---|---|---|---|
| Mobiliteit | 4 clusters | 2.141 kton | 1.195 kton | geen |
| Elektriciteit | 6 | 1.515 kton | 1.218 kton | geen |
| Gebouwde omgeving | 9 | 1.287 kton | 536 kton | geen |
| Landbouw en landgebruik | 9 | 721 kton | 236 kton | 63 kton |
| Industrie | 2 | 170 kton | 90 kton | 98 kton |
Vermeden en vastgelegde uitstoot in 2030, in kton CO₂-eq. Vermijding en vastlegging staan apart en tellen niet bij elkaar op. Totalen: 5.835 kton vermijding en 160 kton vastlegging (Ambitieus), 3.274 kton vermijding en 80 kton vastlegging (Raming). Door afronding kunnen deeltotalen licht afwijken van de totalen.
De vijf grootste oplossingen op de kaart zijn verschonen mobiliteit (697 kton), zon op land (601 kton), veranderen mobiliteit (563 kton), zero-emissiezones voor mobiliteit (ZE-zones, 523 kton) en wind op land (416 kton).
De TOP 15 richting 2030
Vijftien oplossingen dekken samen het leeuwendeel van het Utrechtse potentieel. De ranglijst wordt aangevoerd door mobiliteit en elektriciteit; bouwen met hout combineert vermijding met de grootste vastlegging van de kaart.
| # | Oplossing | Thema | Vermijding (kton) |
|---|---|---|---|
| 1 | Verschonen mobiliteit | Mobiliteit | 697 |
| 2 | Zon op land | Elektriciteit | 601 |
| 3 | Veranderen mobiliteit | Mobiliteit | 563 |
| 4 | Zero-emissiezones | Mobiliteit | 523 |
| 5 | Wind op land | Elektriciteit | 416 |
| 6 | Verminderen mobiliteit | Mobiliteit | 358 |
| 7 | Zon op dak | Elektriciteit | 310 |
| 8 | Warmtepompen (utiliteit) | Gebouwde omgeving | 297 |
| 9 | Isolatie (woningen) | Gebouwde omgeving | 270 |
| 10 | Plantaardig dieet | Landbouw en landgebruik | 258 |
| 11 | Veenweide | Landbouw en landgebruik | 250 |
| 12 | Bouwen met hout | Industrie | 117 (+93 vastlegging) |
| 13 | Warmtenetten (woningen) | Gebouwde omgeving | 187 |
| 14 | Warmtepompen (woningen) | Gebouwde omgeving | 183 |
| 15 | Isolatie (utiliteitsbouw) | Gebouwde omgeving | 162 |
Marktomvang voor ondernemers
De SMART-doelen laten zien hoeveel werk er tot en met 2030 in de provincie ligt, en daarmee hoe groot de markt voor bedrijven kan worden. In het scenario Ambitieus gaat het om:
| Oplossing | Doel tot en met 2030 |
|---|---|
| Isolatie van woningen | 187.500 woningen geïsoleerd |
| Warmtepompen in woningen | 300.000 warmtepompen |
| Verschonen mobiliteit | 329.000 elektrische personenauto’s |
| Elektrische fietsen | 462.000 e-bikes |
| Veenweide | 21.000 hectare veenweide |
| Biobased bouwmaterialen | 8.000 hectare vezelgewassen |
| Bosaanplant | 1.000 hectare nieuw bos |
| Groen gas | 83 vergistingsinstallaties |
| Wind op land | 58 tot 60 windturbines van 5,6 megawatt (MW) |
Doelen uit de themarapporten, scenario Ambitieus. Op de kaart zelf zijn enkele aantallen afgerond. Het zijn scenario-uitkomsten, geen voorspellingen.
Provincie als voorbeeld
Naast 30 kansen voor de regio kijkt de kansenkaart naar de provincie Utrecht als eigen organisatie. De bedrijfsvoering stoot ongeveer 5.724 ton CO₂ per jaar uit (2019); de ambitie is om de eigen uitstoot (scope 1 en 2) in 2030 volledig te reduceren, met energieneutraal vastgoed in 2035 en een energieneutrale organisatie in 2040.
Om die voorbeeldrol waar te maken zijn 40 concrete stappen uitgewerkt: 25 kansen en 15 transitietips, waarvan tien direct en vijftien op korte termijn te starten. Dit rapport rekent geen reductiepotentieel door en telt daarom niet mee in de totalen van de kaart. De provincie heeft daarnaast een landelijke voorbeeldfunctie met haar interne CO₂-prijs van 875 euro per ton, die meeweegt in maatschappelijke kosten-batenanalyses.
Samenhang en randvoorwaarden
De oplossingen staan niet los van elkaar. Sommige zijn randvoorwaardelijk: hun realisatie is cruciaal voor het slagen van andere. Zo hangt mobiliteit samen met de spreiding van energieconsumptie en met kleine installaties zon op dak, en versterken thema’s elkaar via ruimtelijke inrichting. Een focusmatrix zet per oplossing het potentieel af tegen risico en prijs per ton CO₂-eq, zodat zichtbaar wordt waar de provincie het beste kan beginnen: bij oplossingen met veel potentieel en laag risico.
Methode, scenario’s en bronnen
De klimaatkansenkaart volgt de Drawdown-methodiek en bouwt voort op de PSCA uit 2021. Per oplossing is het totaal adresseerbare potentieel in Utrecht doorgerekend, telkens in een scenario Raming (huidig en voorgenomen beleid plus marktontwikkeling) en een scenario Ambitieus (extra ambitie). Volgens de rapporten vermijdt huidig en voorgenomen beleid 26 tot 44% in 2030. Om de doelstelling van 49% of de ambitie van 55% te halen, moet het scenario Ambitieus worden gerealiseerd. Alle aannames, systeemgrenzen en bronnen per oplossing staan in de themarapporten, de methodologische bijlage en het rekenmodel.
De klimaatkansenkaart is gemaakt in opdracht van de Provincie Utrecht, in naam van de Drawdown Europe Research Association (DERA), en uitgevoerd door New Economy B.V. met kennispartner Climate Cleanup Foundation. Kaartontwerp: jarr.nl.
Indicatief, om te ordenen. De cijfers zijn scenario-uitkomsten, geen voorspellingen en geen projectspecifieke garanties. Het scenario Ambitieus toont de bovengrens van het mogelijke; de volledige onderbouwing staat in het rekenmodel en de methodologische bijlage.
Inzichten uit de kansenkaart
De citeerbare cijfers, inzichten en aanbevelingen uit alle zes thema’s, als losse kaarten. Vrij te gebruiken onder CC BY 4.0, met bronvermelding.
De volledige kansenkaart
De kaart en de rapporten zijn in het Nederlands. Ook beschikbaar: de leeswijzer (PDF) en de methodologische bijlage (PDF).
Veelgestelde vragen
Een klimaatkansenkaart vertaalt klimaatambitie naar concrete, doorgerekende oplossingen per thema. Voor elke oplossing staan het vermijdings- of vastleggingspotentieel, een SMART-doel en een fasering richting 2030 in kaart. New Economy ontwikkelt deze kaarten voor provincies en regio’s op basis van de Drawdown-methodiek.
De klimaatkansenkaart provincie Utrecht is gemaakt in opdracht van de Provincie Utrecht, in naam van de Drawdown Europe Research Association (DERA), en uitgevoerd door New Economy B.V. met kennispartner Climate Cleanup Foundation.
In het scenario Ambitieus vermijden de 30 SMART-oplossingen in 2030 samen 5.835 kton CO₂-eq en leggen ze 160 kton vast. In het scenario Raming is dat 3.274 kton vermeden en 80 kton vastgelegd. Vermijding en vastlegging tellen niet bij elkaar op.
De PSCA (2021) bracht in kaart welke klimaatoplossingen voor Utrecht het meeste opleveren. De klimaatkansenkaart werkt er 30 SMART uit: specifiek, meetbaar en gefaseerd, met een concreet doel en jaarplanning per oplossing tot en met 2030.
SMART staat voor specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden. Elke oplossing heeft een concreet doel (bijvoorbeeld hectares, woningen of installaties) en een fasering per jaar richting 2030, in een scenario Raming en een scenario Ambitieus.
Verder lezen
Een klimaatkansenkaart voor een regio of provincie?
Van een Preliminary Climate Solutions Assessment naar een SMART, gefaseerd plan met concrete doelen per oplossing.
Bekijk de aanpak