INZICHTEN · CC BY 4.0
Inzichten uit tien jaar analyses
Inzichten zijn citeerbare cijfers, bevindingen en aanbevelingen uit rapportages van New Economy — levenscyclusanalyses (LCA), maatschappelijke kosten-batenanalyses (MKBA), CO2-footprints en koolstofvastlegging — elk gekoppeld aan het project waarin het is berekend.
IN DEZE BIBLIOTHEEK
849 inzichten uit 74 projecten
453 cijfers · 288 bevindingen · 108 aanbevelingen
Alle thema's
actief: Klimaat en strategie 361
actief: Circulair en ontwerp 177
Voedsel en leefomgeving 134
Koolstof en footprint 59
Gebouwde omgeving 49
Industrie en maakindustrie 44
actief: Mobiliteit 29
actief: Landbouw 22
actief: Energie 20
Afval en grondstoffen 20
Kritieke grondstoffen 17
Biobased 16
Biodiversiteit 7
JE KEUZE
Terug naar alle thema's564 inzichten in 5 thema's
THEMA · 361 INZICHTEN · 29 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Klimaat en strategie
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Klimaatkansenkaart provincie Utrecht: 30 SMART oplossingen tot en met 2030
2023 · 89 inzichten
Klimaatoplossingen voor Utrecht: actieplan per sector
2021 · 58 inzichten
Klimaatkansen Gelderland: Gebouwde omgeving
2024 · 37 inzichten
Klimaatkansen Gelderland: Energie
2024 · 34 inzichten
Klimaatkansen Gelderland: kansen per sector
2024 · 28 inzichten
+ 24 projectenin dit thema
Cijfers
164 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
STAT
€875 per ton CO₂
875
€/ton CO₂
gehanteerde maatschappelijke CO₂-prijs in kosten-batenanalyses
Bron: New Economy
De maatschappelijke CO₂-prijs van €875 per ton maakt klimaatschade zichtbaar in kosten-batenanalyses en investeringsbesluiten.
tot 36
Mton CO₂/jaar
potentieel van natuurlijke koolstofvastlegging in Nederland (tien methoden)
Bron: New Economy
Natuurlijke koolstofvastlegging kan in Nederland volgens de marktverkenning oplopen tot ongeveer 36 Mton CO₂ per jaar.
500
kton CO₂-eq
Het maatregelenpakket slimmer vervoer kan in Gelderland 100 kton (raming) tot 500 kton CO₂-eq per jaar (ambitieus) aan reductie opleveren in 2030.
79
%
In het regeneratief scenario van de Klimaatkansenkaart Gelderland 2025 komt de provincie uit op circa 79% emissiereductie ten opzichte van 1990.
105.000
personen
bereik Slim & Schoon Onderweg (van circa 61.000)
Bron: Momentopname & Reflectie 2025, sectoranalyse Mobiliteit
Het programma Slim & Schoon Onderweg groeide van circa 61.000 naar 105.000 bereikte personen. In 2023 werden meer dan 15.000 autoreizen vermeden, goed voor circa 25…
Emissieloze voertuigen hebben binnen Mobiliteit het grootste reductiepotentieel: 253 kton CO₂-eq in de raming en 1.386 kton CO₂-eq in het ambitieuze scenario richting 2030.
Bron: Momentopname Gelderland 2025, sector landbouw en landgebruik
Plantaardig dieet en voertransitie vertegenwoordigen samen 624 kton CO₂-equivalent reductiepotentieel.
0%
van het reductiepotentieel landbouw en landgebruik gerealiseerd (rest 305–1.025 kton CO₂-eq richting 2030)
Bron: Momentopname Gelderland 2025, sector landbouw en landgebruik
In de voortgangsmeting staat 0 procent als gerealiseerd, terwijl 305 tot 1.025 kton CO₂-equivalent reductiepotentieel openstaat.
Bevindingen
136 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
Koolstof als organiserend principe. Voor provincies als Gelderland en Utrecht kan koolstofvastlegging uitgroeien tot een organiserend principe voor de regionale economie.
ZE-zones en slimmer vervoer zijn cruciaal omdat elektrificatie alleen onvoldoende systeemverandering oplevert. Minder fossiele kilometers, logistieke bundeling, mobiliteitshubs en modal shift bepalen mede of de mobiliteitsopgave richting 2030 haalbaar wordt.
Het model is stabiel; de uitdaging zit in uitvoeringstempo.
327
kton CO₂-eq
reductiepotentieel mestvergisting en groen gas (ambitieus, 2030)
Bron: Momentopname Gelderland 2025, sector landbouw en landgebruik
Mestvergisting en groen gas leveren 327 kton CO₂-equivalent reductiepotentieel richting 2030.
Netcongestie belemmert de elektrificatie en verduurzaming van de energiemix. Door een tekort aan netruimte wordt de elektrificatie en verduurzaming van de energiemix belemmerd;
Risico: tekort aan arbeidskrachten en gestegen bouwmateriaalkosten vertragen renovatie. Een tekort aan arbeidskrachten voor installatie en renovatie, samen met gestegen kosten voor bouwmaterialen,
Transitiebeeld: boeren als makers van een productielandschap. Het transitiebeeld toont boeren als makers en beheerders van een productielandschap met natuur, voedselbossen en strokenteelt dat
Regeneratieve landbouw vraagt zorgvuldig bodembeheer. Regeneratieve en natuurinclusieve landbouw vraagt zorgvuldig bedrijfsmanagement en zorgvuldiger omgang met bodem en land.
Aanbevelingen
61 INZICHTENWat een organisatie of overheid het beste doet. Leest als één advieslijn per dossier.
Vastlegging vraagt ook minder uitstoot. Koolstofvastlegging werkt alleen als emissiereductie de prioriteit blijft; verwijderen en verminderen zijn samen nodig.
Een regeneratief scenario voegt 592 kton reductie en 140 kton vastlegging toe.
19–107
kton CO₂-eq
vastleggingspotentieel landbouw en landgebruik in Gelderland richting 2030
Bron: Momentopname Gelderland 2025, sector landbouw en landgebruik
Het vastleggingspotentieel ligt tussen 19 en 107 kton CO₂-equivalent richting 2030.
4
routes
uitvoeringsroutes voor industrie richting 2030: energie-efficiëntie, stortgasafvang, CO₂-afvang rond AVI Duiven, biobased bouwketens
Bron: Momentopname & Reflectie Gelderland 2025, sector Industrie
De industriële route richting 2030 vraagt versnelling van energie-efficiëntie, stortgasafvang, CCS/CCU rond AVI Duiven en regionale biobased bouwketens.
Netcongestie vraagt om Smart Energy Hubs, cable pooling, lokale opslag, flexibiliteitscontracten en demand response.
Financier ook uitvoering, niet alleen plannen. Zorg voor budget ook voor uitvoering en steun koplopers en organisaties die in de praktijk fysieke impact maken.
Een ketenregisseur spoort kleinere initiatieven op, legt verbindingen tussen partijen in een keten en zorgt voor een gelijk speelveld tussen gevestigde en nieuwe spelers.
Ondersteun en leer van koplopers en pionierende bouwprojecten. Ondersteun en leer van koplopers; er zijn tal van inspirerende pionierende bouwprojecten in de regio en in andere provincies en
THEMA · 22 INZICHTEN · 3 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Landbouw
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Cijfers
11 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
De 127 kton van voertransitie in Utrecht hoort bij 840 boerderijen die overstappen tot en met 2030.
De 8.000 hectare biobased productie in Utrecht verdeelt zich over lisdodde, olifantsgras en vlas en hennep.
1.9
Mton CO₂-eq
reductieambitie landbouw en landgebruik Gelderland 2030 (Gelders Klimaatplan)
Het Gelderse Klimaatplan formuleert voor de sector landbouw en landgebruik een reductieambitie van 1,9 Mton in 2030.
COMPARE
Herstel van gematigde bossen Gelderland: 0,013 tot 0,027 Mton CO₂-eq vastleggingspotentieel in 2030
Herstel van gematigde bossen omvat het beschermen en regenereren van bos op gedegradeerde gronden. Gematigde bossen bevatten ongeveer 10% van alle terrestrische koolstof en 20% van…
350 boeren per jaar getraind in regeneratieve landbouw. Het programma traint tien jaar lang circa 350 boeren per jaar in duurzame en regeneratieve landbouw, met indirecte maatschappelijke baten van
3.5
investering
17
baten/jaar
Bron: De Plaetse (Zuid) — indicatieve MKBA
Een initiële investering van €3,5 miljoen in De Plaetse (Zuid) levert volgens de indicatieve MKBA circa €17 miljoen aan maatschappelijke baten per jaar op, waarvan circa…
Achter het plantaardige dieet in Utrecht zit een daling van de vleesconsumptie van 33,1 naar 21,7 kg per persoon per jaar.
De 250 kton van veenweide in Utrecht komt van 21.000 hectare beschermde of vernatte veenweide.
Bevindingen
11 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
Bosaanplant legt 3 kton CO₂-eq per jaar vast in Utrecht, over 1.000 hectare nieuw bos.
Bosbeweiding legt 1 kton CO₂-eq per jaar vast in Utrecht, over 500 hectare.
2–4
keer
meer CO₂-vastlegging in de bodem (regeneratief)
Bron: De Plaetse (Zuid) — indicatieve MKBA
Regeneratieve landbouw legt 2 tot 4 keer meer CO₂ vast in de bodem. Koolstofopslag in de bodem ligt bij regeneratieve landbouw twee tot vier keer hoger…
Landbouw en landgebruik biedt 721 kton vermijding plus 63 kton vastlegging per jaar in Utrecht — 13,1% van het potentieel.
Een plantaardiger dieet vermijdt 258 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.10); de vleesconsumptie daalt.
Het beschermen en vernatten van veenweide vermijdt 250 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.11).
Een transitie in veevoer vermijdt 127 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht, op 840 boerderijen.
Het telen van biobased bouwmaterialen legt 55 kton CO₂-eq per jaar vast in Utrecht, op 8.000 hectare.
THEMA · 177 INZICHTEN · 33 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Circulair en ontwerp
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Circulaire verdienmodellen in de maakindustrie Overijssel
2020 · 19 inzichten
Quickscan Circulaire fiets
2024 · 11 inzichten
Klimaatoplossingen voor Gelderland: actieplan per sector
2021 · 10 inzichten
Circulaire UPS systemen
2020 · 10 inzichten
Circulaire zoutstrooier
2020 · 10 inzichten
+ 28 projectenin dit thema
Cijfers
76 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
3 programmalijnen voor overheden. Voor overheden, brancheorganisaties en kennisinstellingen biedt het rapport drie programmalijnen om waardebehoud structureel te agenderen en op te schalen.
10 kansenkaarten voor verdienen met minder. Het rapport vertaalt waardebehoud naar 10 kansenkaarten die een verdienmodel koppelen aan winst op geld, grondstoffen en CO₂.
≈ 1/3
aandeel van batterij + 5 jaar elektriciteit in de impact van een aluminium e-fiets
Bij een aluminium elektrische fiets vormen batterij en elektriciteitsgebruik samen ongeveer een derde van de impact in de eerste vijf jaar.
De impactschatting gebruikt circa 453.000 elektrische fietsen als verkoopcijfer voor 2023.
De zeven pijlers maken circulariteit integraal. Materialen, energie, water, biodiversiteit, maatschappij, gezondheid en waarde voorkomen dat circulariteit te smal wordt bekeken.
Ook NVOX zag het: de 7e editie van Binas kreeg aandacht omdat materiaalimpact daar een zichtbare plek heeft gekregen. Dat is meer dan een publicatiemoment.
De aanlevering aan Binas in 2021 was het startpunt voor het zichtbaar maken van materiaalimpact in het onderwijs.
Deeleconomie in de buurt per modelbuurt
€ ×1.000
21
kosten
41
maatschappelijke waarde
Delen van apparaten, internet en diensten levert een modelbuurt circa €41.000 maatschappelijke waarde op tegenover €21.000 kosten — de grootste winst landt bij minima-huishoudens.
Bevindingen
78 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
Drie structurele vormen van waardeverlies. Overdimensionering, te vroege vervanging en onbenutte capaciteit zijn drie structurele vormen van waardeverlies in de gebouwde omgeving.
De elektrische fiets gebruikt meer grondstoffen en meer kritieke materialen.
Levensduurverlenging vraagt om repareerbaarheid, onderdelenbeschikbaarheid en standaardisatie.
Boeren kunnen grondstoffen leveren voor biobased bouwketens wanneer teelt, verwerking, certificering en stabiele afname samen zijn georganiseerd.
Biobased isolatiematerialen zoals hennep, vlas en lisdodde kunnen de energievraag van gebouwen verlagen en tegelijk koolstof opslaan in het materiaal.
≈70
%
CO₂-reductie mogelijk op de tilbanden met gerichte productaanpassingen, zonder verlies aan kwaliteit
Bron: New Economy
Bijna 70% CO₂-reductie mogelijk. Gerichte productaanpassingen in de zorg bij JOYinCARE, zonder verlies aan kwaliteit.
Interventies vragen eigenaarschap. Een kans wordt pas een maatregel als duidelijk is wie ermee verder gaat en wat daarvoor nodig is.
Parkmanagement als versneller. Parkmanagement kan de brug vormen tussen individuele ondernemers en collectieve kansen op het bedrijventerrein.
Aanbevelingen
23 INZICHTENWat een organisatie of overheid het beste doet. Leest als één advieslijn per dossier.
Begin bij waardebehoud. Optimaliseren vóór vervangen bespaart kosten én grondstoffen; Refuse staat boven aan de R-ladder.
Maak repareerbaarheid onderdeel van ontwerpeisen voor fietsen.
15
jaar
beoogde gemiddelde levensduur van een fiets (maatregel uit de quickscan)
Bron: Quickscan Circulair fiets
Formuleer productprestatie doelstellingen voor langere levensduur.
Geef ruimte aan de vezel-agro-industrie. Geef ruimte aan de regeneratieve, vezelproducerende agro-industrie, in samenwerking met de Nationale aanpak opschaling bouwmaterialen.
Stimuleer biobased en natuurinclusief bouwen via een biodiversiteitsprijs. Omdat biobased bouwen een sterke relatie heeft met biodiversiteit kan een biodiversiteitsprijs medewerkers laten meedenken
Begin met maximaal drie korte-termijnacties. Te veel maatregelen tegelijk maakt uitvoering traag. Een beperkt aantal zichtbare acties bouwt vertrouwen op en maakt de routekaart uitvoerbaar.
Doelen monitoren vraagt een consistente, jaarlijks geüpdate datamethode. Het nut van absolute en procentuele doelen hangt af van de mogelijkheid om voortgang te meten.
Strenge selectie aan de poort beschermt de transitie naar 2050. Alleen ruimte bieden aan bedrijven die volledig binnen de transitiepaden passen voorkomt het grootste afbreukrisico voor de
THEMA · 20 INZICHTEN · 4 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Energie
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Cijfers
10 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
Binnen elektriciteit lopen de oplossingen uiteen van zon op land (601 kton) tot groen gas (55 kton) in Utrecht.
De 601 kton van zon op land in Utrecht is gekoppeld aan 2.830 hectare nieuw zonneveld, gefaseerd opgebouwd tot en met 2030.
Wijkisolatie per modelbuurt
mln €
7
kosten
33
maatschappelijke waarde
Isolatie van bestaande woningen levert een modelbuurt circa €33 miljoen maatschappelijke waarde op tegenover €7 miljoen kosten — ruim €4,50 per geïnvesteerde euro.
Opwek op bestaande bouw per modelbuurt
mln €
4.9
kosten
8.2
maatschappelijke waarde
Duurzame opwek op en in bestaande woningen levert een modelbuurt circa €8,2 miljoen maatschappelijke waarde op tegenover €4,9 miljoen kosten — en hoort direct na isolatie…
20,1
mln €/jaar
circulaire potentie industrieel slib — grootste reststroom in Groningen
Bron: Circulaire Bedrijventerreinen Groningen
Industrieel slib goed voor €20,1 miljoen circulaire potentie. Industrieel slib is met circa €20,1 miljoen de grootste circulaire stroom in Groningen.
De 416 kton van wind op land in Utrecht komt van 60 windmolens van 5,6 MW, gefaseerd geplaatst tot en met 2030.
De 310 kton van zon op dak in Utrecht hoort bij 540 hectare dakoppervlak, gefaseerd tot en met 2030.
De opgave voor groen gas in Utrecht bouwt op naar 80 vergistingsinstallaties en 830 aangesloten boerderijen.
Bevindingen
10 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
Zon en wind op land vermijden samen 1.017 kton CO₂-eq — twee derde van het Utrechtse elektriciteitsthema.
Elektriciteit is goed voor 1.515 kton CO₂-eq vermijding per jaar in Utrecht — 25,3% van het potentieel, met zon en wind op land als grootste oplossingen.
Zonder netcapaciteit komt geen buurttransitie van de grond: een midden- en tussenspanningsstation kost een modelbuurt circa €1 miljoen per jaar en maakt alle andere energie-opgaven mogelijk.
Circulaire en biobased bouw, vergroening van de landbouw en duurzame energie vormen samen de route naar een toekomstbestendige binnenhaven.
Zon op land vermijdt 601 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.2 van 30) en vraagt 2.830 hectare zonneveld tot en met 2030.
Wind op land vermijdt 416 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.5) met 60 windmolens van 5,6 MW tot en met 2030.
Zon op dak vermijdt 310 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.7) en benut 540 hectare dakoppervlak tot en met 2030.
Kleinschalige zon op dak vermijdt 59 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht, verspreid over 33.000 woningen.
THEMA · 29 INZICHTEN · 4 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Mobiliteit
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Cijfers
21 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
10
%
toename afgelegde kilometers personen- en goederenverkeer Gelderland in tien jaar; wegemissies +15% over twintig jaar
De mobiliteitsvraag in Gelderland groeit gestaag: het aantal afgelegde kilometers van personen- en goederenverkeer nam in tien jaar met 10% toe, terwijl de emissies via het…
STAT
Emissieloze voertuigen Gelderland: 0,124 kg CO₂-eq per voertuigkilometer, circa 64% minder uitstoot
0.124
kg CO₂-eq/voertuigkilometer
reductie per vervangen voertuig well-to-wheel, circa 64% en oplopend tot meer dan 80% bij schonere stroom in 2030
Het vervangen van een brandstofauto door een emissieloos voertuig levert een reductie van circa 64% op, gelijk aan 0,124 kg CO₂-eq per voertuigkilometer (well-to-wheel).
De vier mobiliteitsclusters in Utrecht lopen uiteen van verschonen (697 kton) tot verminderen (358 kton).
De 697 kton van verschonen in Utrecht komt van een groei naar 329.000 elektrische personenauto's.
Loop- en fietsinfrastructuur per modelbuurt
€ ×1.000
24
kosten
59
maatschappelijke waarde
Loop- en fietsinfrastructuur levert een modelbuurt circa €59.000 maatschappelijke waarde op tegenover €24.000 kosten — onderbouwd met Zuid-Limburgse praktijkcijfers.
Deelvervoer per modelbuurt
€ ×1.000
400
kosten
470
maatschappelijke waarde
Deelvervoer levert een modelbuurt circa €470.000 maatschappelijke waarde op tegenover €400.000 kosten: elke deelfiets vervangt dagelijks ruim één spitsrit.
Om de uitstoot van wegverkeer terug te dringen is de maximumsnelheid op Nederlandse snelwegen landelijk verlaagd van 130 naar 100 km/u.
Het sectorbrede reductiedoel voor mobiliteit en transport bedraagt volgens het Gelders Klimaatplan (p. 83) 1,3 tot 2,6 Mton CO₂-eq in 2030.
Bevindingen
7 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
Mobiliteit in Utrecht leunt op de spreiding van energie, zon op dak en ruimtelijke inrichting met knooppunten.
De vier mobiliteitsclusters vormen samen 2.141 kton CO₂-eq per jaar — ruim een derde van het Utrechtse potentieel.
Mobiliteit is met 2.141 kton CO₂-eq per jaar het grootste thema in Utrecht: 35,7% van het potentieel.
Het verschonen van het wagenpark vermijdt 697 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht — de grootste oplossing van de kaart.
Anders reizen vermijdt 563 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.3): 2.915 km ander vervoer per persoon.
Zero-emissiezones vermijden 523 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.4), goed voor 2.093 km minder of ander vervoer.
Minder reizen vermijdt 358 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.6): 1.808 km minder vervoer per persoon.
Aanbevelingen
1 INZICHTWat een organisatie of overheid het beste doet. Leest als één advieslijn per dossier.
Werkgevers kunnen met thuiswerken, OV, deelmobiliteit en knooppunten het woon-werkverkeer fors verschonen.
Op maat
Volg een thema
Kies een tot vijf thema's en een frequentie. Nieuwe dossiers, publicaties en inzichten over die thema's komen dan automatisch in de mail, met een bevestiging vooraf.