INZICHTEN · CC BY 4.0
Inzichten uit tien jaar analyses
Inzichten zijn citeerbare cijfers, bevindingen en aanbevelingen uit rapportages van New Economy — levenscyclusanalyses (LCA), maatschappelijke kosten-batenanalyses (MKBA), CO2-footprints en koolstofvastlegging — elk gekoppeld aan het project waarin het is berekend.
IN DEZE BIBLIOTHEEK
849 inzichten uit 74 projecten
453 cijfers · 288 bevindingen · 108 aanbevelingen
Alle thema's
Klimaat en strategie 361
actief: Circulair en ontwerp 177
Voedsel en leefomgeving 134
Koolstof en footprint 59
actief: Gebouwde omgeving 49
Industrie en maakindustrie 44
actief: Mobiliteit 29
actief: Landbouw 22
Energie 20
Afval en grondstoffen 20
actief: Kritieke grondstoffen 17
Biobased 16
Biodiversiteit 7
JE KEUZE
Terug naar alle thema's269 inzichten in 5 thema's
THEMA · 49 INZICHTEN · 15 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Gebouwde omgeving
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Klimaatkansenkaart provincie Utrecht: 30 SMART oplossingen tot en met 2030
2023 · 16 inzichten
Gebouwde omgeving: houtbouw als klimaatoplossing voor Gelderland
2021 · 8 inzichten
Co-Operate — Een buurt voor zeven generaties
2021 · 5 inzichten
Kosten- en grondstoffenbesparing door waardebehoud
2026 · 3 inzichten
Klimaatkansen Gelderland: Gebouwde omgeving, momentopname 2025
2025 · 3 inzichten
+ 10 projectenin dit thema
Cijfers
24 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
3 programmalijnen voor overheden. Voor overheden, brancheorganisaties en kennisinstellingen biedt het rapport drie programmalijnen om waardebehoud structureel te agenderen en op te schalen.
10 kansenkaarten voor verdienen met minder. Het rapport vertaalt waardebehoud naar 10 kansenkaarten die een verdienmodel koppelen aan winst op geld, grondstoffen en CO₂.
circa 23%
daling gebouwde omgeving 2021→2023
Bron: Momentopname en Reflectie Klimaatkansen Gelderland 2025, sector Gebouwde omgeving
De uitstoot van de Gelderse gebouwde omgeving daalde tussen 2021 en 2023 met circa 23%.
Circa 23% van het 2030-potentieel in de Gelderse gebouwde omgeving is gerealiseerd; 77% blijft open richting 2030.
De 270 kton van woningisolatie in Utrecht komt van 190.000 geïsoleerde woningen tot en met 2030.
De 162 kton van utiliteitsisolatie in Utrecht hoort bij een sprong van ~55% naar 100% label A+ in 2030.
Wijkisolatie per modelbuurt
mln €
7
kosten
33
maatschappelijke waarde
Isolatie van bestaande woningen levert een modelbuurt circa €33 miljoen maatschappelijke waarde op tegenover €7 miljoen kosten — ruim €4,50 per geïnvesteerde euro.
Groen-blauw pakket per modelbuurt (5 klimaatopgaven)
mln €
1.3
kosten
2.5
maatschappelijke waarde
Groene daken, gevels en koele materialen houden gebouwen passief koel — geen airco nodig, wel waterbuffering en biodiversiteit; onderdeel van het groen-blauwe pakket per modelbuurt.
Bevindingen
23 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
Energieneutrale gebouwen en duurzame renovatie bundelen isolatie, warmtepompen, slimme thermostaten, warmwaterterugwinning en de circulerende douche tot gebouwen die netto geen energie gebruiken.
Drie structurele vormen van waardeverlies. Overdimensionering, te vroege vervanging en onbenutte capaciteit zijn drie structurele vormen van waardeverlies in de gebouwde omgeving.
Biobased isolatie kan de warmtevraag verlagen, fossiele materialen vervangen en CO₂ tijdelijk tot middellang opslaan in gebouwen.
De gebouwde omgeving kan 1.287 kton CO₂-eq per jaar vermijden in Utrecht — 21,5% van het potentieel.
Warmtepompen in de utiliteitsbouw vermijden 297 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.8).
20
nr.
Op de innovatielijst van Project Drawdown staat het bouwen met hout genoteerd als oplossing nummer 20.
CO₂-uitstoot spouwisolatie
kg CO₂-eq/m²
4.4
glaswol
1.8
cellulose
Bron: Verkenning circulaire isolatiematerialen
Hogere isolatiewaarde betekent niet altijd minder CO₂. Een hogere isolatiewaarde betekent niet altijd minder CO₂.
Impact accounting maakt sociale, ecologische en financiële waarde naast elkaar zichtbaar. Waarde die niet zichtbaar is, kan niet worden meegewogen in een investeringsbeslissing.
Aanbevelingen
2 INZICHTENWat een organisatie of overheid het beste doet. Leest als één advieslijn per dossier.
De provincie Utrecht wil haar eigen uitstoot (scope 1 en 2) in 2030 volledig hebben gereduceerd.
3
beste keuzes
vlasplaat (dak), cellulose (spouw) en LDPE-folie (vloer) — het duurzaamst én voordeligst per toepassing
Bron: Verkenning circulaire isolatiematerialen
Vlasplaat, cellulose en LDPE-folie als beste isolatiekeuze. Gekeken vanuit duurzaamheids- en financieel oogpunt is vlasplaat de beste keuze voor het dak, cellulose voor de spouw en…
THEMA · 22 INZICHTEN · 3 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Landbouw
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Cijfers
11 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
Achter het plantaardige dieet in Utrecht zit een daling van de vleesconsumptie van 33,1 naar 21,7 kg per persoon per jaar.
De 250 kton van veenweide in Utrecht komt van 21.000 hectare beschermde of vernatte veenweide.
1.9
Mton CO₂-eq
reductieambitie landbouw en landgebruik Gelderland 2030 (Gelders Klimaatplan)
Het Gelderse Klimaatplan formuleert voor de sector landbouw en landgebruik een reductieambitie van 1,9 Mton in 2030.
COMPARE
Herstel van gematigde bossen Gelderland: 0,013 tot 0,027 Mton CO₂-eq vastleggingspotentieel in 2030
Herstel van gematigde bossen omvat het beschermen en regenereren van bos op gedegradeerde gronden. Gematigde bossen bevatten ongeveer 10% van alle terrestrische koolstof en 20% van…
350 boeren per jaar getraind in regeneratieve landbouw. Het programma traint tien jaar lang circa 350 boeren per jaar in duurzame en regeneratieve landbouw, met indirecte maatschappelijke baten van
3.5
investering
17
baten/jaar
Bron: De Plaetse (Zuid) — indicatieve MKBA
Een initiële investering van €3,5 miljoen in De Plaetse (Zuid) levert volgens de indicatieve MKBA circa €17 miljoen aan maatschappelijke baten per jaar op, waarvan circa…
De 127 kton van voertransitie in Utrecht hoort bij 840 boerderijen die overstappen tot en met 2030.
De 8.000 hectare biobased productie in Utrecht verdeelt zich over lisdodde, olifantsgras en vlas en hennep.
Bevindingen
11 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
Het tegengaan van voedselverspilling vermijdt 47 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht.
Monovergisting van mest vermijdt 38 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht, met 1,5 miljoen ton verwerkingscapaciteit.
2–4
keer
meer CO₂-vastlegging in de bodem (regeneratief)
Bron: De Plaetse (Zuid) — indicatieve MKBA
Regeneratieve landbouw legt 2 tot 4 keer meer CO₂ vast in de bodem. Koolstofopslag in de bodem ligt bij regeneratieve landbouw twee tot vier keer hoger…
Regeneratieve landbouw vermijdt 1 kton en legt 4 kton CO₂-eq per jaar vast in Utrecht, gedragen door 460 boeren.
Bosaanplant legt 3 kton CO₂-eq per jaar vast in Utrecht, over 1.000 hectare nieuw bos.
Bosbeweiding legt 1 kton CO₂-eq per jaar vast in Utrecht, over 500 hectare.
Landbouw en landgebruik biedt 721 kton vermijding plus 63 kton vastlegging per jaar in Utrecht — 13,1% van het potentieel.
Een plantaardiger dieet vermijdt 258 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.10); de vleesconsumptie daalt.
THEMA · 177 INZICHTEN · 33 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Circulair en ontwerp
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Circulaire verdienmodellen in de maakindustrie Overijssel
2020 · 19 inzichten
Quickscan Circulaire fiets
2024 · 11 inzichten
Klimaatoplossingen voor Gelderland: actieplan per sector
2021 · 10 inzichten
Circulaire UPS systemen
2020 · 10 inzichten
Circulaire zoutstrooier
2020 · 10 inzichten
+ 28 projectenin dit thema
Cijfers
76 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
3 programmalijnen voor overheden. Voor overheden, brancheorganisaties en kennisinstellingen biedt het rapport drie programmalijnen om waardebehoud structureel te agenderen en op te schalen.
10 kansenkaarten voor verdienen met minder. Het rapport vertaalt waardebehoud naar 10 kansenkaarten die een verdienmodel koppelen aan winst op geld, grondstoffen en CO₂.
≈ 1/3
aandeel van batterij + 5 jaar elektriciteit in de impact van een aluminium e-fiets
Bij een aluminium elektrische fiets vormen batterij en elektriciteitsgebruik samen ongeveer een derde van de impact in de eerste vijf jaar.
De impactschatting gebruikt circa 453.000 elektrische fietsen als verkoopcijfer voor 2023.
De zeven pijlers maken circulariteit integraal. Materialen, energie, water, biodiversiteit, maatschappij, gezondheid en waarde voorkomen dat circulariteit te smal wordt bekeken.
Ook NVOX zag het: de 7e editie van Binas kreeg aandacht omdat materiaalimpact daar een zichtbare plek heeft gekregen. Dat is meer dan een publicatiemoment.
De aanlevering aan Binas in 2021 was het startpunt voor het zichtbaar maken van materiaalimpact in het onderwijs.
Deeleconomie in de buurt per modelbuurt
€ ×1.000
21
kosten
41
maatschappelijke waarde
Delen van apparaten, internet en diensten levert een modelbuurt circa €41.000 maatschappelijke waarde op tegenover €21.000 kosten — de grootste winst landt bij minima-huishoudens.
Bevindingen
78 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
Drie structurele vormen van waardeverlies. Overdimensionering, te vroege vervanging en onbenutte capaciteit zijn drie structurele vormen van waardeverlies in de gebouwde omgeving.
De elektrische fiets gebruikt meer grondstoffen en meer kritieke materialen.
Levensduurverlenging vraagt om repareerbaarheid, onderdelenbeschikbaarheid en standaardisatie.
Boeren kunnen grondstoffen leveren voor biobased bouwketens wanneer teelt, verwerking, certificering en stabiele afname samen zijn georganiseerd.
Biobased isolatiematerialen zoals hennep, vlas en lisdodde kunnen de energievraag van gebouwen verlagen en tegelijk koolstof opslaan in het materiaal.
≈70
%
CO₂-reductie mogelijk op de tilbanden met gerichte productaanpassingen, zonder verlies aan kwaliteit
Bron: New Economy
Bijna 70% CO₂-reductie mogelijk. Gerichte productaanpassingen in de zorg bij JOYinCARE, zonder verlies aan kwaliteit.
Interventies vragen eigenaarschap. Een kans wordt pas een maatregel als duidelijk is wie ermee verder gaat en wat daarvoor nodig is.
Parkmanagement als versneller. Parkmanagement kan de brug vormen tussen individuele ondernemers en collectieve kansen op het bedrijventerrein.
Aanbevelingen
23 INZICHTENWat een organisatie of overheid het beste doet. Leest als één advieslijn per dossier.
Begin bij waardebehoud. Optimaliseren vóór vervangen bespaart kosten én grondstoffen; Refuse staat boven aan de R-ladder.
Maak repareerbaarheid onderdeel van ontwerpeisen voor fietsen.
15
jaar
beoogde gemiddelde levensduur van een fiets (maatregel uit de quickscan)
Bron: Quickscan Circulair fiets
Formuleer productprestatie doelstellingen voor langere levensduur.
Geef ruimte aan de vezel-agro-industrie. Geef ruimte aan de regeneratieve, vezelproducerende agro-industrie, in samenwerking met de Nationale aanpak opschaling bouwmaterialen.
Stimuleer biobased en natuurinclusief bouwen via een biodiversiteitsprijs. Omdat biobased bouwen een sterke relatie heeft met biodiversiteit kan een biodiversiteitsprijs medewerkers laten meedenken
Begin met maximaal drie korte-termijnacties. Te veel maatregelen tegelijk maakt uitvoering traag. Een beperkt aantal zichtbare acties bouwt vertrouwen op en maakt de routekaart uitvoerbaar.
Doelen monitoren vraagt een consistente, jaarlijks geüpdate datamethode. Het nut van absolute en procentuele doelen hangt af van de mogelijkheid om voortgang te meten.
Strenge selectie aan de poort beschermt de transitie naar 2050. Alleen ruimte bieden aan bedrijven die volledig binnen de transitiepaden passen voorkomt het grootste afbreukrisico voor de
THEMA · 29 INZICHTEN · 4 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Mobiliteit
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Cijfers
21 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
10
%
toename afgelegde kilometers personen- en goederenverkeer Gelderland in tien jaar; wegemissies +15% over twintig jaar
De mobiliteitsvraag in Gelderland groeit gestaag: het aantal afgelegde kilometers van personen- en goederenverkeer nam in tien jaar met 10% toe, terwijl de emissies via het…
STAT
Emissieloze voertuigen Gelderland: 0,124 kg CO₂-eq per voertuigkilometer, circa 64% minder uitstoot
0.124
kg CO₂-eq/voertuigkilometer
reductie per vervangen voertuig well-to-wheel, circa 64% en oplopend tot meer dan 80% bij schonere stroom in 2030
Het vervangen van een brandstofauto door een emissieloos voertuig levert een reductie van circa 64% op, gelijk aan 0,124 kg CO₂-eq per voertuigkilometer (well-to-wheel).
De vier mobiliteitsclusters in Utrecht lopen uiteen van verschonen (697 kton) tot verminderen (358 kton).
De 697 kton van verschonen in Utrecht komt van een groei naar 329.000 elektrische personenauto's.
Loop- en fietsinfrastructuur per modelbuurt
€ ×1.000
24
kosten
59
maatschappelijke waarde
Loop- en fietsinfrastructuur levert een modelbuurt circa €59.000 maatschappelijke waarde op tegenover €24.000 kosten — onderbouwd met Zuid-Limburgse praktijkcijfers.
Deelvervoer per modelbuurt
€ ×1.000
400
kosten
470
maatschappelijke waarde
Deelvervoer levert een modelbuurt circa €470.000 maatschappelijke waarde op tegenover €400.000 kosten: elke deelfiets vervangt dagelijks ruim één spitsrit.
Om de uitstoot van wegverkeer terug te dringen is de maximumsnelheid op Nederlandse snelwegen landelijk verlaagd van 130 naar 100 km/u.
Het sectorbrede reductiedoel voor mobiliteit en transport bedraagt volgens het Gelders Klimaatplan (p. 83) 1,3 tot 2,6 Mton CO₂-eq in 2030.
Bevindingen
7 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
Minder reizen vermijdt 358 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.6): 1.808 km minder vervoer per persoon.
Mobiliteit in Utrecht leunt op de spreiding van energie, zon op dak en ruimtelijke inrichting met knooppunten.
De vier mobiliteitsclusters vormen samen 2.141 kton CO₂-eq per jaar — ruim een derde van het Utrechtse potentieel.
Mobiliteit is met 2.141 kton CO₂-eq per jaar het grootste thema in Utrecht: 35,7% van het potentieel.
Het verschonen van het wagenpark vermijdt 697 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht — de grootste oplossing van de kaart.
Anders reizen vermijdt 563 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.3): 2.915 km ander vervoer per persoon.
Zero-emissiezones vermijden 523 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.4), goed voor 2.093 km minder of ander vervoer.
Aanbevelingen
1 INZICHTWat een organisatie of overheid het beste doet. Leest als één advieslijn per dossier.
Werkgevers kunnen met thuiswerken, OV, deelmobiliteit en knooppunten het woon-werkverkeer fors verschonen.
THEMA · 17 INZICHTEN · 8 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Kritieke grondstoffen
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Mega trots: materiaalimpact heeft een plek gekregen in Binas 7e editie
2022 · 8 inzichten
Circulaire CNC-systemen
2020 · 3 inzichten
Circulaire verdienmodellen in de maakindustrie Overijssel
2020 · 1 inzichten
Circulair hergebruik hout uit de urban mine Noord-Holland
2020 · 1 inzichten
Circulaire zoutstrooier
2020 · 1 inzichten
+ 3 projectenin dit thema
Cijfers
5 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
60
metalen
overzicht van hoe goed recycling per metaal is georganiseerd
Bron: Binas periodieke tabellen, New Economy-aanlevering
Een overzicht van 60 metalen laat zien hoe goed recycling werkelijk georganiseerd is. Voor sommige metalen bestaan volwassen kringlopen, terwijl andere nauwelijks worden teruggewonnen of verloren
Ook NVOX zag het: de 7e editie van Binas kreeg aandacht omdat materiaalimpact daar een zichtbare plek heeft gekregen. Dat is meer dan een publicatiemoment.
De aanlevering aan Binas in 2021 was het startpunt voor het zichtbaar maken van materiaalimpact in het onderwijs.
Bron: RTA Maakindustrie Overijssel
€ 1.359 mln productwaarde in de regio. Op productniveau vertegenwoordigen CNC-systemen € 1.359 miljoen economisch perspectief in de regio, de hoogste waarde in de keten.
Aandeel in de eco-kosten van een UPS-systeem
Neodymiummagneet · 37,31
Rest van het UPS-systeem · 62,67
Bron: RTA Maakindustrie Overijssel
37% van de eco-kosten in 4% van het gewicht. De neodymiummagneet vormt slechts 4% van het gewicht van een UPS-systeem, maar veroorzaakt 37,31% van de eco-kosten.
Bevindingen
12 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
Bron: Binas periodieke tabellen, New Economy-aanlevering
De gezondheidsimpact van metalen laat zien dat materiaalkeuzes ook mensen raken. Winning, productie en verwerking kunnen effecten hebben op luchtkwaliteit, blootstelling, arbeidsomstandigheden en
Bron: Binas periodieke tabellen, New Economy-aanlevering
Metalen hebben ook impact op waterkwaliteit. Zoetwater-eutrofiëring laat zien dat productie en verwerking van materialen effecten kunnen hebben die verder gaan dan energiegebruik of CO₂-uitstoot.
Kritieke materialen komen terug in meerdere producten. Kritieke materialen zoals neodymium, palladium, tin en wolfraam komen terug in meerdere productfamilies uit de maakindustrie.
Van Boom naar Balk en van Balk naar Balk vertalen het rekenmodel voor circulair hout naar de bouwpraktijk. In de sloopketen zijn 1.200 balken en 7 kilometer gordingen opnieuw ingezet.
Tin staat op de EU-lijst kritische materialen. Goud, palladium en tin kennen in CNC-systemen een hoog risico op leveringszekerheid en bedrijfsreputatie, voornamelijk in de ICT-componenten.
Componenten blijven waardevol na afschrijving. Door de zeer hoge innovatiesnelheid bij CNC-systemen blijven componenten waardevol na afschrijving van het eindproduct.
Drie hoge risico's: polyester, rubber en palladium. Polyester, rubber en palladium kennen alle drie een hoog risico in zoutstrooiers.
Palladium: dubbelrisico voor levering en reputatie. Palladium kent in high-tech radarsystemen een hoog risico voor zowel de leveringszekerheid als de bedrijfsreputatie, en heeft een significante
Op maat
Volg een thema
Kies een tot vijf thema's en een frequentie. Nieuwe dossiers, publicaties en inzichten over die thema's komen dan automatisch in de mail, met een bevestiging vooraf.