INZICHTEN · CC BY 4.0
Inzichten uit tien jaar analyses
Inzichten zijn citeerbare cijfers, bevindingen en aanbevelingen uit rapportages van New Economy — levenscyclusanalyses (LCA), maatschappelijke kosten-batenanalyses (MKBA), CO2-footprints en koolstofvastlegging — elk gekoppeld aan het project waarin het is berekend.
IN DEZE BIBLIOTHEEK
849 inzichten uit 74 projecten
453 cijfers · 288 bevindingen · 108 aanbevelingen
Alle thema's
actief: Klimaat en strategie 361
Circulair en ontwerp 177
Voedsel en leefomgeving 134
Koolstof en footprint 59
actief: Gebouwde omgeving 49
Industrie en maakindustrie 44
Mobiliteit 29
Landbouw 22
Energie 20
actief: Afval en grondstoffen 20
actief: Kritieke grondstoffen 17
Biobased 16
Biodiversiteit 7
JE KEUZE
Terug naar alle thema's424 inzichten in 4 thema's
THEMA · 49 INZICHTEN · 15 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Gebouwde omgeving
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Klimaatkansenkaart provincie Utrecht: 30 SMART oplossingen tot en met 2030
2023 · 16 inzichten
Gebouwde omgeving: houtbouw als klimaatoplossing voor Gelderland
2021 · 8 inzichten
Co-Operate — Een buurt voor zeven generaties
2021 · 5 inzichten
Kosten- en grondstoffenbesparing door waardebehoud
2026 · 3 inzichten
Klimaatkansen Gelderland: Gebouwde omgeving, momentopname 2025
2025 · 3 inzichten
+ 10 projectenin dit thema
Cijfers
24 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
3 programmalijnen voor overheden. Voor overheden, brancheorganisaties en kennisinstellingen biedt het rapport drie programmalijnen om waardebehoud structureel te agenderen en op te schalen.
10 kansenkaarten voor verdienen met minder. Het rapport vertaalt waardebehoud naar 10 kansenkaarten die een verdienmodel koppelen aan winst op geld, grondstoffen en CO₂.
circa 23%
daling gebouwde omgeving 2021→2023
Bron: Momentopname en Reflectie Klimaatkansen Gelderland 2025, sector Gebouwde omgeving
De uitstoot van de Gelderse gebouwde omgeving daalde tussen 2021 en 2023 met circa 23%.
Circa 23% van het 2030-potentieel in de Gelderse gebouwde omgeving is gerealiseerd; 77% blijft open richting 2030.
De 270 kton van woningisolatie in Utrecht komt van 190.000 geïsoleerde woningen tot en met 2030.
De 162 kton van utiliteitsisolatie in Utrecht hoort bij een sprong van ~55% naar 100% label A+ in 2030.
Wijkisolatie per modelbuurt
mln €
7
kosten
33
maatschappelijke waarde
Isolatie van bestaande woningen levert een modelbuurt circa €33 miljoen maatschappelijke waarde op tegenover €7 miljoen kosten — ruim €4,50 per geïnvesteerde euro.
Groen-blauw pakket per modelbuurt (5 klimaatopgaven)
mln €
1.3
kosten
2.5
maatschappelijke waarde
Groene daken, gevels en koele materialen houden gebouwen passief koel — geen airco nodig, wel waterbuffering en biodiversiteit; onderdeel van het groen-blauwe pakket per modelbuurt.
Bevindingen
23 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
Energieneutrale gebouwen en duurzame renovatie bundelen isolatie, warmtepompen, slimme thermostaten, warmwaterterugwinning en de circulerende douche tot gebouwen die netto geen energie gebruiken.
Drie structurele vormen van waardeverlies. Overdimensionering, te vroege vervanging en onbenutte capaciteit zijn drie structurele vormen van waardeverlies in de gebouwde omgeving.
Biobased isolatie kan de warmtevraag verlagen, fossiele materialen vervangen en CO₂ tijdelijk tot middellang opslaan in gebouwen.
De gebouwde omgeving kan 1.287 kton CO₂-eq per jaar vermijden in Utrecht — 21,5% van het potentieel.
Warmtepompen in de utiliteitsbouw vermijden 297 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.8).
20
nr.
Op de innovatielijst van Project Drawdown staat het bouwen met hout genoteerd als oplossing nummer 20.
CO₂-uitstoot spouwisolatie
kg CO₂-eq/m²
4.4
glaswol
1.8
cellulose
Bron: Verkenning circulaire isolatiematerialen
Hogere isolatiewaarde betekent niet altijd minder CO₂. Een hogere isolatiewaarde betekent niet altijd minder CO₂.
Impact accounting maakt sociale, ecologische en financiële waarde naast elkaar zichtbaar. Waarde die niet zichtbaar is, kan niet worden meegewogen in een investeringsbeslissing.
Aanbevelingen
2 INZICHTENWat een organisatie of overheid het beste doet. Leest als één advieslijn per dossier.
De provincie Utrecht wil haar eigen uitstoot (scope 1 en 2) in 2030 volledig hebben gereduceerd.
3
beste keuzes
vlasplaat (dak), cellulose (spouw) en LDPE-folie (vloer) — het duurzaamst én voordeligst per toepassing
Bron: Verkenning circulaire isolatiematerialen
Vlasplaat, cellulose en LDPE-folie als beste isolatiekeuze. Gekeken vanuit duurzaamheids- en financieel oogpunt is vlasplaat de beste keuze voor het dak, cellulose voor de spouw en…
THEMA · 361 INZICHTEN · 29 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Klimaat en strategie
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Klimaatkansenkaart provincie Utrecht: 30 SMART oplossingen tot en met 2030
2023 · 89 inzichten
Klimaatoplossingen voor Utrecht: actieplan per sector
2021 · 58 inzichten
Klimaatkansen Gelderland: Gebouwde omgeving
2024 · 37 inzichten
Klimaatkansen Gelderland: Energie
2024 · 34 inzichten
Klimaatkansen Gelderland: kansen per sector
2024 · 28 inzichten
+ 24 projectenin dit thema
Cijfers
164 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
STAT
€875 per ton CO₂
875
€/ton CO₂
gehanteerde maatschappelijke CO₂-prijs in kosten-batenanalyses
Bron: New Economy
De maatschappelijke CO₂-prijs van €875 per ton maakt klimaatschade zichtbaar in kosten-batenanalyses en investeringsbesluiten.
tot 36
Mton CO₂/jaar
potentieel van natuurlijke koolstofvastlegging in Nederland (tien methoden)
Bron: New Economy
Natuurlijke koolstofvastlegging kan in Nederland volgens de marktverkenning oplopen tot ongeveer 36 Mton CO₂ per jaar.
500
kton CO₂-eq
Het maatregelenpakket slimmer vervoer kan in Gelderland 100 kton (raming) tot 500 kton CO₂-eq per jaar (ambitieus) aan reductie opleveren in 2030.
79
%
In het regeneratief scenario van de Klimaatkansenkaart Gelderland 2025 komt de provincie uit op circa 79% emissiereductie ten opzichte van 1990.
105.000
personen
bereik Slim & Schoon Onderweg (van circa 61.000)
Bron: Momentopname & Reflectie 2025, sectoranalyse Mobiliteit
Het programma Slim & Schoon Onderweg groeide van circa 61.000 naar 105.000 bereikte personen. In 2023 werden meer dan 15.000 autoreizen vermeden, goed voor circa 25…
Emissieloze voertuigen hebben binnen Mobiliteit het grootste reductiepotentieel: 253 kton CO₂-eq in de raming en 1.386 kton CO₂-eq in het ambitieuze scenario richting 2030.
Bron: Momentopname Gelderland 2025, sector landbouw en landgebruik
Plantaardig dieet en voertransitie vertegenwoordigen samen 624 kton CO₂-equivalent reductiepotentieel.
0%
van het reductiepotentieel landbouw en landgebruik gerealiseerd (rest 305–1.025 kton CO₂-eq richting 2030)
Bron: Momentopname Gelderland 2025, sector landbouw en landgebruik
In de voortgangsmeting staat 0 procent als gerealiseerd, terwijl 305 tot 1.025 kton CO₂-equivalent reductiepotentieel openstaat.
Bevindingen
136 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
Koolstof als organiserend principe. Voor provincies als Gelderland en Utrecht kan koolstofvastlegging uitgroeien tot een organiserend principe voor de regionale economie.
ZE-zones en slimmer vervoer zijn cruciaal omdat elektrificatie alleen onvoldoende systeemverandering oplevert. Minder fossiele kilometers, logistieke bundeling, mobiliteitshubs en modal shift bepalen mede of de mobiliteitsopgave richting 2030 haalbaar wordt.
Het model is stabiel; de uitdaging zit in uitvoeringstempo.
327
kton CO₂-eq
reductiepotentieel mestvergisting en groen gas (ambitieus, 2030)
Bron: Momentopname Gelderland 2025, sector landbouw en landgebruik
Mestvergisting en groen gas leveren 327 kton CO₂-equivalent reductiepotentieel richting 2030.
Netcongestie belemmert de elektrificatie en verduurzaming van de energiemix. Door een tekort aan netruimte wordt de elektrificatie en verduurzaming van de energiemix belemmerd;
Risico: tekort aan arbeidskrachten en gestegen bouwmateriaalkosten vertragen renovatie. Een tekort aan arbeidskrachten voor installatie en renovatie, samen met gestegen kosten voor bouwmaterialen,
Transitiebeeld: boeren als makers van een productielandschap. Het transitiebeeld toont boeren als makers en beheerders van een productielandschap met natuur, voedselbossen en strokenteelt dat
Regeneratieve landbouw vraagt zorgvuldig bodembeheer. Regeneratieve en natuurinclusieve landbouw vraagt zorgvuldig bedrijfsmanagement en zorgvuldiger omgang met bodem en land.
Aanbevelingen
61 INZICHTENWat een organisatie of overheid het beste doet. Leest als één advieslijn per dossier.
Vastlegging vraagt ook minder uitstoot. Koolstofvastlegging werkt alleen als emissiereductie de prioriteit blijft; verwijderen en verminderen zijn samen nodig.
Een regeneratief scenario voegt 592 kton reductie en 140 kton vastlegging toe.
19–107
kton CO₂-eq
vastleggingspotentieel landbouw en landgebruik in Gelderland richting 2030
Bron: Momentopname Gelderland 2025, sector landbouw en landgebruik
Het vastleggingspotentieel ligt tussen 19 en 107 kton CO₂-equivalent richting 2030.
4
routes
uitvoeringsroutes voor industrie richting 2030: energie-efficiëntie, stortgasafvang, CO₂-afvang rond AVI Duiven, biobased bouwketens
Bron: Momentopname & Reflectie Gelderland 2025, sector Industrie
De industriële route richting 2030 vraagt versnelling van energie-efficiëntie, stortgasafvang, CCS/CCU rond AVI Duiven en regionale biobased bouwketens.
Netcongestie vraagt om Smart Energy Hubs, cable pooling, lokale opslag, flexibiliteitscontracten en demand response.
Financier ook uitvoering, niet alleen plannen. Zorg voor budget ook voor uitvoering en steun koplopers en organisaties die in de praktijk fysieke impact maken.
Een ketenregisseur spoort kleinere initiatieven op, legt verbindingen tussen partijen in een keten en zorgt voor een gelijk speelveld tussen gevestigde en nieuwe spelers.
Ondersteun en leer van koplopers en pionierende bouwprojecten. Ondersteun en leer van koplopers; er zijn tal van inspirerende pionierende bouwprojecten in de regio en in andere provincies en
THEMA · 20 INZICHTEN · 8 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Afval en grondstoffen
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Circulaire businesscases in de MRA: e-waste
2019 · 6 inzichten
Circulaire bedrijventerreinen Groningen
2022 · 3 inzichten
Circulaire businesscases in de MRA: bouw- en sloopafval
2020 · 3 inzichten
Klimaatkansenkaart provincie Utrecht: 30 SMART oplossingen tot en met 2030
2023 · 2 inzichten
Doelentraject Transitieagenda Consumptiegoederen
2022 · 2 inzichten
+ 3 projectenin dit thema
Cijfers
12 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
Ongeveer 30% van consumptiegoederen verbruikt door bedrijven en overheid. Naast huishoudens verbruiken ook bedrijven en overheid consumptiegoederen.
≈1.800
vrachten/jaar
plasticvrachten bespaard met een plasticpers (van 2.078 vrachten per jaar)
Bron: Circulaire Bedrijventerreinen Groningen
Plasticpers bespaart circa 1.800 vrachten per jaar. Een plasticpers comprimeert afval op de plek waar het vrijkomt en reduceert het volume tot 75%.
20,1
mln €/jaar
circulaire potentie industrieel slib — grootste reststroom in Groningen
Bron: Circulaire Bedrijventerreinen Groningen
Industrieel slib goed voor €20,1 miljoen circulaire potentie. Industrieel slib is met circa €20,1 miljoen de grootste circulaire stroom in Groningen.
177.916
maaltijden/jaar
voorkomen, plus 82.800 kg compost per jaar
Bron: Jaarbeurs UFI Sustainability Award
177.916 maaltijden voorkomen en 82.800 kg compost per jaar. Door het tegengaan van voedselverspilling worden in een normaal jaar 177.916 maaltijden voorkomen, terwijl een eigen compostmachine…
€34 miljoen per jaar verloren door downcycling. Doordat kansrijke stromen gedeeltelijk laagwaardig worden verwerkt, gaat in het bouw- en sloopafval van de MRA naar schatting €34 miljoen per jaar
99,37%
aandeel van goud in de milieu-impact van e-waste (0,0% massa, 10,1% waarde)
Bron: Urban mining MRA
Koper: 0,2% van de massa, 55% van de milieu-impact. Koper vormt slechts 0,2% van de massa, maar 55% van de totale milieu-impact van het bouw- en…
75%
afvalscheiding, doel gemeente Oss 2020
Bron: Gemeente Oss
In 2020 streefde Oss naar 75% afvalscheiding en minder dan 96 kg restafval per inwoner, naast beheersbare inzamelkosten.
Koper levert een kwart van de waarde in e-waste. Koper is met circa 25% van de waarde het waardevolste metaal in het e-waste van de MRA, vóór aluminium (17%) en…
Bevindingen
5 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
5
productgroepen
met circulariteitsdoelen tot 2030 (o.a. elektronica, textiel, meubels)
Bron: Doelentraject Transitieagenda Consumptiegoederen
Vijf productgroepen krijgen circulariteitsdoelen tot 2030. Voor vijf productgroepen, elektrische apparaten, verpakkingen, chemische producten, textiel en meubels, zijn circulariteitsdoelen op een
Bitumen nog niet haalbaar voor hoogwaardige verwerking. Hoogwaardige verwerking van bitumen viel af als casus: het bleek praktisch en kostentechnisch nog niet haalbaar door de benodigde
Van Boom naar Balk en van Balk naar Balk vertalen het rekenmodel voor circulair hout naar de bouwpraktijk. In de sloopketen zijn 1.200 balken en 7 kilometer gordingen opnieuw ingezet.
Scenario's verbinden kosten, scheiding en grondstoffenterugwinning. Slimmer inzamelen laat Oss tegelijk kosten beheersen, het scheidingspercentage verhogen en meer waardevolle grondstoffen
Refurbishment behoudt waarde en complexiteit. Levensduurverlenging via refurbishment in sociale werkplaatsen behoudt de waarde en complexiteit van producten, in plaats van ze te reduceren tot
Aanbevelingen
3 INZICHTENWat een organisatie of overheid het beste doet. Leest als één advieslijn per dossier.
Ruim 60% van alle materialen passeert een bedrijventerrein; circulaire programma's helpen Utrechtse bedrijven reststromen te verminderen.
Een grote kans zit in inkoop en aanbesteding op basis van ecokosten, de echte prijs en maatschappelijke kosten-batenanalyses.
Batterijen als buffer voor het lichtnet. Gebruikte accu's uit e-waste krijgen een tweede leven als buffer voor het lichtnet, in plaats van laagwaardig te worden verwerkt.
THEMA · 17 INZICHTEN · 8 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Kritieke grondstoffen
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Mega trots: materiaalimpact heeft een plek gekregen in Binas 7e editie
2022 · 8 inzichten
Circulaire CNC-systemen
2020 · 3 inzichten
Circulaire verdienmodellen in de maakindustrie Overijssel
2020 · 1 inzichten
Circulair hergebruik hout uit de urban mine Noord-Holland
2020 · 1 inzichten
Circulaire zoutstrooier
2020 · 1 inzichten
+ 3 projectenin dit thema
Cijfers
5 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
60
metalen
overzicht van hoe goed recycling per metaal is georganiseerd
Bron: Binas periodieke tabellen, New Economy-aanlevering
Een overzicht van 60 metalen laat zien hoe goed recycling werkelijk georganiseerd is. Voor sommige metalen bestaan volwassen kringlopen, terwijl andere nauwelijks worden teruggewonnen of verloren
Ook NVOX zag het: de 7e editie van Binas kreeg aandacht omdat materiaalimpact daar een zichtbare plek heeft gekregen. Dat is meer dan een publicatiemoment.
De aanlevering aan Binas in 2021 was het startpunt voor het zichtbaar maken van materiaalimpact in het onderwijs.
Bron: RTA Maakindustrie Overijssel
€ 1.359 mln productwaarde in de regio. Op productniveau vertegenwoordigen CNC-systemen € 1.359 miljoen economisch perspectief in de regio, de hoogste waarde in de keten.
Aandeel in de eco-kosten van een UPS-systeem
Neodymiummagneet · 37,31
Rest van het UPS-systeem · 62,67
Bron: RTA Maakindustrie Overijssel
37% van de eco-kosten in 4% van het gewicht. De neodymiummagneet vormt slechts 4% van het gewicht van een UPS-systeem, maar veroorzaakt 37,31% van de eco-kosten.
Bevindingen
12 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
Bron: Binas periodieke tabellen, New Economy-aanlevering
De gezondheidsimpact van metalen laat zien dat materiaalkeuzes ook mensen raken. Winning, productie en verwerking kunnen effecten hebben op luchtkwaliteit, blootstelling, arbeidsomstandigheden en
Bron: Binas periodieke tabellen, New Economy-aanlevering
Metalen hebben ook impact op waterkwaliteit. Zoetwater-eutrofiëring laat zien dat productie en verwerking van materialen effecten kunnen hebben die verder gaan dan energiegebruik of CO₂-uitstoot.
Kritieke materialen komen terug in meerdere producten. Kritieke materialen zoals neodymium, palladium, tin en wolfraam komen terug in meerdere productfamilies uit de maakindustrie.
Van Boom naar Balk en van Balk naar Balk vertalen het rekenmodel voor circulair hout naar de bouwpraktijk. In de sloopketen zijn 1.200 balken en 7 kilometer gordingen opnieuw ingezet.
Tin staat op de EU-lijst kritische materialen. Goud, palladium en tin kennen in CNC-systemen een hoog risico op leveringszekerheid en bedrijfsreputatie, voornamelijk in de ICT-componenten.
Componenten blijven waardevol na afschrijving. Door de zeer hoge innovatiesnelheid bij CNC-systemen blijven componenten waardevol na afschrijving van het eindproduct.
Drie hoge risico's: polyester, rubber en palladium. Polyester, rubber en palladium kennen alle drie een hoog risico in zoutstrooiers.
Palladium: dubbelrisico voor levering en reputatie. Palladium kent in high-tech radarsystemen een hoog risico voor zowel de leveringszekerheid als de bedrijfsreputatie, en heeft een significante
Op maat
Volg een thema
Kies een tot vijf thema's en een frequentie. Nieuwe dossiers, publicaties en inzichten over die thema's komen dan automatisch in de mail, met een bevestiging vooraf.