INZICHTEN · CC BY 4.0
Inzichten uit tien jaar analyses
Inzichten zijn citeerbare cijfers, bevindingen en aanbevelingen uit rapportages van New Economy — levenscyclusanalyses (LCA), maatschappelijke kosten-batenanalyses (MKBA), CO2-footprints en koolstofvastlegging — elk gekoppeld aan het project waarin het is berekend.
IN DEZE BIBLIOTHEEK
849 inzichten uit 74 projecten
453 cijfers · 288 bevindingen · 108 aanbevelingen
Alle thema's
actief: Klimaat en strategie 361
Circulair en ontwerp 177
Voedsel en leefomgeving 134
Koolstof en footprint 59
actief: Gebouwde omgeving 49
Industrie en maakindustrie 44
actief: Mobiliteit 29
Landbouw 22
actief: Energie 20
actief: Afval en grondstoffen 20
Kritieke grondstoffen 17
Biobased 16
Biodiversiteit 7
JE KEUZE
Terug naar alle thema's429 inzichten in 5 thema's
THEMA · 29 INZICHTEN · 4 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Mobiliteit
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Cijfers
21 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
10
%
toename afgelegde kilometers personen- en goederenverkeer Gelderland in tien jaar; wegemissies +15% over twintig jaar
De mobiliteitsvraag in Gelderland groeit gestaag: het aantal afgelegde kilometers van personen- en goederenverkeer nam in tien jaar met 10% toe, terwijl de emissies via het…
STAT
Emissieloze voertuigen Gelderland: 0,124 kg CO₂-eq per voertuigkilometer, circa 64% minder uitstoot
0.124
kg CO₂-eq/voertuigkilometer
reductie per vervangen voertuig well-to-wheel, circa 64% en oplopend tot meer dan 80% bij schonere stroom in 2030
Het vervangen van een brandstofauto door een emissieloos voertuig levert een reductie van circa 64% op, gelijk aan 0,124 kg CO₂-eq per voertuigkilometer (well-to-wheel).
De 523 kton van zero-emissiezones in Utrecht komt van 2.093 km minder of ander vervoer per persoon.
De 358 kton van verminderen in Utrecht komt van 1.808 km minder vervoer per persoon, oplopend tot 2030.
Loop- en fietsinfrastructuur per modelbuurt
€ ×1.000
24
kosten
59
maatschappelijke waarde
Loop- en fietsinfrastructuur levert een modelbuurt circa €59.000 maatschappelijke waarde op tegenover €24.000 kosten — onderbouwd met Zuid-Limburgse praktijkcijfers.
Deelvervoer per modelbuurt
€ ×1.000
400
kosten
470
maatschappelijke waarde
Deelvervoer levert een modelbuurt circa €470.000 maatschappelijke waarde op tegenover €400.000 kosten: elke deelfiets vervangt dagelijks ruim één spitsrit.
Om de uitstoot van wegverkeer terug te dringen is de maximumsnelheid op Nederlandse snelwegen landelijk verlaagd van 130 naar 100 km/u.
Het sectorbrede reductiedoel voor mobiliteit en transport bedraagt volgens het Gelders Klimaatplan (p. 83) 1,3 tot 2,6 Mton CO₂-eq in 2030.
Bevindingen
7 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
Mobiliteit is met 2.141 kton CO₂-eq per jaar het grootste thema in Utrecht: 35,7% van het potentieel.
Het verschonen van het wagenpark vermijdt 697 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht — de grootste oplossing van de kaart.
Anders reizen vermijdt 563 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.3): 2.915 km ander vervoer per persoon.
Zero-emissiezones vermijden 523 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.4), goed voor 2.093 km minder of ander vervoer.
Minder reizen vermijdt 358 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.6): 1.808 km minder vervoer per persoon.
Mobiliteit in Utrecht leunt op de spreiding van energie, zon op dak en ruimtelijke inrichting met knooppunten.
De vier mobiliteitsclusters vormen samen 2.141 kton CO₂-eq per jaar — ruim een derde van het Utrechtse potentieel.
Aanbevelingen
1 INZICHTWat een organisatie of overheid het beste doet. Leest als één advieslijn per dossier.
Werkgevers kunnen met thuiswerken, OV, deelmobiliteit en knooppunten het woon-werkverkeer fors verschonen.
THEMA · 20 INZICHTEN · 4 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Energie
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Cijfers
10 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
De 601 kton van zon op land in Utrecht is gekoppeld aan 2.830 hectare nieuw zonneveld, gefaseerd opgebouwd tot en met 2030.
De 416 kton van wind op land in Utrecht komt van 60 windmolens van 5,6 MW, gefaseerd geplaatst tot en met 2030.
Opwek op bestaande bouw per modelbuurt
mln €
4.9
kosten
8.2
maatschappelijke waarde
Duurzame opwek op en in bestaande woningen levert een modelbuurt circa €8,2 miljoen maatschappelijke waarde op tegenover €4,9 miljoen kosten — en hoort direct na isolatie…
Collectieve opwek per modelbuurt
mln €
8.7
kosten
12
maatschappelijke waarde
Een zonnepark, windmolen, geothermie of stadswarmte levert een modelbuurt circa €12 miljoen maatschappelijke waarde op tegenover €8,7 miljoen kosten — en maakt de buurt volledig aardgasvrij.
20,1
mln €/jaar
circulaire potentie industrieel slib — grootste reststroom in Groningen
Bron: Circulaire Bedrijventerreinen Groningen
Industrieel slib goed voor €20,1 miljoen circulaire potentie. Industrieel slib is met circa €20,1 miljoen de grootste circulaire stroom in Groningen.
De 310 kton van zon op dak in Utrecht hoort bij 540 hectare dakoppervlak, gefaseerd tot en met 2030.
De opgave voor groen gas in Utrecht bouwt op naar 80 vergistingsinstallaties en 830 aangesloten boerderijen.
De 59 kton van kleinschalige zon op dak in Utrecht komt van 33.000 woningen met zonnepanelen.
Bevindingen
10 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
Elektriciteit is goed voor 1.515 kton CO₂-eq vermijding per jaar in Utrecht — 25,3% van het potentieel, met zon en wind op land als grootste oplossingen.
Zon op land vermijdt 601 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.2 van 30) en vraagt 2.830 hectare zonneveld tot en met 2030.
Zonder netcapaciteit komt geen buurttransitie van de grond: een midden- en tussenspanningsstation kost een modelbuurt circa €1 miljoen per jaar en maakt alle andere energie-opgaven mogelijk.
Circulaire en biobased bouw, vergroening van de landbouw en duurzame energie vormen samen de route naar een toekomstbestendige binnenhaven.
Wind op land vermijdt 416 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.5) met 60 windmolens van 5,6 MW tot en met 2030.
Zon op dak vermijdt 310 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht (Nr.7) en benut 540 hectare dakoppervlak tot en met 2030.
Kleinschalige zon op dak vermijdt 59 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht, verspreid over 33.000 woningen.
Het flexibeler spreiden van het elektriciteitsverbruik kan 74 kton CO₂-eq per jaar vermijden in Utrecht.
THEMA · 20 INZICHTEN · 8 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Afval en grondstoffen
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Circulaire businesscases in de MRA: e-waste
2019 · 6 inzichten
Circulaire bedrijventerreinen Groningen
2022 · 3 inzichten
Circulaire businesscases in de MRA: bouw- en sloopafval
2020 · 3 inzichten
Klimaatkansenkaart provincie Utrecht: 30 SMART oplossingen tot en met 2030
2023 · 2 inzichten
Doelentraject Transitieagenda Consumptiegoederen
2022 · 2 inzichten
+ 3 projectenin dit thema
Cijfers
12 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
Ongeveer 30% van consumptiegoederen verbruikt door bedrijven en overheid. Naast huishoudens verbruiken ook bedrijven en overheid consumptiegoederen.
≈1.800
vrachten/jaar
plasticvrachten bespaard met een plasticpers (van 2.078 vrachten per jaar)
Bron: Circulaire Bedrijventerreinen Groningen
Plasticpers bespaart circa 1.800 vrachten per jaar. Een plasticpers comprimeert afval op de plek waar het vrijkomt en reduceert het volume tot 75%.
20,1
mln €/jaar
circulaire potentie industrieel slib — grootste reststroom in Groningen
Bron: Circulaire Bedrijventerreinen Groningen
Industrieel slib goed voor €20,1 miljoen circulaire potentie. Industrieel slib is met circa €20,1 miljoen de grootste circulaire stroom in Groningen.
177.916
maaltijden/jaar
voorkomen, plus 82.800 kg compost per jaar
Bron: Jaarbeurs UFI Sustainability Award
177.916 maaltijden voorkomen en 82.800 kg compost per jaar. Door het tegengaan van voedselverspilling worden in een normaal jaar 177.916 maaltijden voorkomen, terwijl een eigen compostmachine…
€34 miljoen per jaar verloren door downcycling. Doordat kansrijke stromen gedeeltelijk laagwaardig worden verwerkt, gaat in het bouw- en sloopafval van de MRA naar schatting €34 miljoen per jaar
99,37%
aandeel van goud in de milieu-impact van e-waste (0,0% massa, 10,1% waarde)
Bron: Urban mining MRA
Koper: 0,2% van de massa, 55% van de milieu-impact. Koper vormt slechts 0,2% van de massa, maar 55% van de totale milieu-impact van het bouw- en…
75%
afvalscheiding, doel gemeente Oss 2020
Bron: Gemeente Oss
In 2020 streefde Oss naar 75% afvalscheiding en minder dan 96 kg restafval per inwoner, naast beheersbare inzamelkosten.
Koper levert een kwart van de waarde in e-waste. Koper is met circa 25% van de waarde het waardevolste metaal in het e-waste van de MRA, vóór aluminium (17%) en…
Bevindingen
5 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
5
productgroepen
met circulariteitsdoelen tot 2030 (o.a. elektronica, textiel, meubels)
Bron: Doelentraject Transitieagenda Consumptiegoederen
Vijf productgroepen krijgen circulariteitsdoelen tot 2030. Voor vijf productgroepen, elektrische apparaten, verpakkingen, chemische producten, textiel en meubels, zijn circulariteitsdoelen op een
Bitumen nog niet haalbaar voor hoogwaardige verwerking. Hoogwaardige verwerking van bitumen viel af als casus: het bleek praktisch en kostentechnisch nog niet haalbaar door de benodigde
Van Boom naar Balk en van Balk naar Balk vertalen het rekenmodel voor circulair hout naar de bouwpraktijk. In de sloopketen zijn 1.200 balken en 7 kilometer gordingen opnieuw ingezet.
Scenario's verbinden kosten, scheiding en grondstoffenterugwinning. Slimmer inzamelen laat Oss tegelijk kosten beheersen, het scheidingspercentage verhogen en meer waardevolle grondstoffen
Refurbishment behoudt waarde en complexiteit. Levensduurverlenging via refurbishment in sociale werkplaatsen behoudt de waarde en complexiteit van producten, in plaats van ze te reduceren tot
Aanbevelingen
3 INZICHTENWat een organisatie of overheid het beste doet. Leest als één advieslijn per dossier.
Een grote kans zit in inkoop en aanbesteding op basis van ecokosten, de echte prijs en maatschappelijke kosten-batenanalyses.
Ruim 60% van alle materialen passeert een bedrijventerrein; circulaire programma's helpen Utrechtse bedrijven reststromen te verminderen.
Batterijen als buffer voor het lichtnet. Gebruikte accu's uit e-waste krijgen een tweede leven als buffer voor het lichtnet, in plaats van laagwaardig te worden verwerkt.
THEMA · 361 INZICHTEN · 29 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Klimaat en strategie
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Klimaatkansenkaart provincie Utrecht: 30 SMART oplossingen tot en met 2030
2023 · 89 inzichten
Klimaatoplossingen voor Utrecht: actieplan per sector
2021 · 58 inzichten
Klimaatkansen Gelderland: Gebouwde omgeving
2024 · 37 inzichten
Klimaatkansen Gelderland: Energie
2024 · 34 inzichten
Klimaatkansen Gelderland: kansen per sector
2024 · 28 inzichten
+ 24 projectenin dit thema
Cijfers
164 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
STAT
€875 per ton CO₂
875
€/ton CO₂
gehanteerde maatschappelijke CO₂-prijs in kosten-batenanalyses
Bron: New Economy
De maatschappelijke CO₂-prijs van €875 per ton maakt klimaatschade zichtbaar in kosten-batenanalyses en investeringsbesluiten.
tot 36
Mton CO₂/jaar
potentieel van natuurlijke koolstofvastlegging in Nederland (tien methoden)
Bron: New Economy
Natuurlijke koolstofvastlegging kan in Nederland volgens de marktverkenning oplopen tot ongeveer 36 Mton CO₂ per jaar.
500
kton CO₂-eq
Het maatregelenpakket slimmer vervoer kan in Gelderland 100 kton (raming) tot 500 kton CO₂-eq per jaar (ambitieus) aan reductie opleveren in 2030.
79
%
In het regeneratief scenario van de Klimaatkansenkaart Gelderland 2025 komt de provincie uit op circa 79% emissiereductie ten opzichte van 1990.
105.000
personen
bereik Slim & Schoon Onderweg (van circa 61.000)
Bron: Momentopname & Reflectie 2025, sectoranalyse Mobiliteit
Het programma Slim & Schoon Onderweg groeide van circa 61.000 naar 105.000 bereikte personen. In 2023 werden meer dan 15.000 autoreizen vermeden, goed voor circa 25…
Emissieloze voertuigen hebben binnen Mobiliteit het grootste reductiepotentieel: 253 kton CO₂-eq in de raming en 1.386 kton CO₂-eq in het ambitieuze scenario richting 2030.
Bron: Momentopname Gelderland 2025, sector landbouw en landgebruik
Plantaardig dieet en voertransitie vertegenwoordigen samen 624 kton CO₂-equivalent reductiepotentieel.
0%
van het reductiepotentieel landbouw en landgebruik gerealiseerd (rest 305–1.025 kton CO₂-eq richting 2030)
Bron: Momentopname Gelderland 2025, sector landbouw en landgebruik
In de voortgangsmeting staat 0 procent als gerealiseerd, terwijl 305 tot 1.025 kton CO₂-equivalent reductiepotentieel openstaat.
Bevindingen
136 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
Koolstof als organiserend principe. Voor provincies als Gelderland en Utrecht kan koolstofvastlegging uitgroeien tot een organiserend principe voor de regionale economie.
ZE-zones en slimmer vervoer zijn cruciaal omdat elektrificatie alleen onvoldoende systeemverandering oplevert. Minder fossiele kilometers, logistieke bundeling, mobiliteitshubs en modal shift bepalen mede of de mobiliteitsopgave richting 2030 haalbaar wordt.
Het model is stabiel; de uitdaging zit in uitvoeringstempo.
327
kton CO₂-eq
reductiepotentieel mestvergisting en groen gas (ambitieus, 2030)
Bron: Momentopname Gelderland 2025, sector landbouw en landgebruik
Mestvergisting en groen gas leveren 327 kton CO₂-equivalent reductiepotentieel richting 2030.
Netcongestie belemmert de elektrificatie en verduurzaming van de energiemix. Door een tekort aan netruimte wordt de elektrificatie en verduurzaming van de energiemix belemmerd;
Risico: tekort aan arbeidskrachten en gestegen bouwmateriaalkosten vertragen renovatie. Een tekort aan arbeidskrachten voor installatie en renovatie, samen met gestegen kosten voor bouwmaterialen,
Transitiebeeld: boeren als makers van een productielandschap. Het transitiebeeld toont boeren als makers en beheerders van een productielandschap met natuur, voedselbossen en strokenteelt dat
Regeneratieve landbouw vraagt zorgvuldig bodembeheer. Regeneratieve en natuurinclusieve landbouw vraagt zorgvuldig bedrijfsmanagement en zorgvuldiger omgang met bodem en land.
Aanbevelingen
61 INZICHTENWat een organisatie of overheid het beste doet. Leest als één advieslijn per dossier.
Vastlegging vraagt ook minder uitstoot. Koolstofvastlegging werkt alleen als emissiereductie de prioriteit blijft; verwijderen en verminderen zijn samen nodig.
Een regeneratief scenario voegt 592 kton reductie en 140 kton vastlegging toe.
19–107
kton CO₂-eq
vastleggingspotentieel landbouw en landgebruik in Gelderland richting 2030
Bron: Momentopname Gelderland 2025, sector landbouw en landgebruik
Het vastleggingspotentieel ligt tussen 19 en 107 kton CO₂-equivalent richting 2030.
4
routes
uitvoeringsroutes voor industrie richting 2030: energie-efficiëntie, stortgasafvang, CO₂-afvang rond AVI Duiven, biobased bouwketens
Bron: Momentopname & Reflectie Gelderland 2025, sector Industrie
De industriële route richting 2030 vraagt versnelling van energie-efficiëntie, stortgasafvang, CCS/CCU rond AVI Duiven en regionale biobased bouwketens.
Netcongestie vraagt om Smart Energy Hubs, cable pooling, lokale opslag, flexibiliteitscontracten en demand response.
Financier ook uitvoering, niet alleen plannen. Zorg voor budget ook voor uitvoering en steun koplopers en organisaties die in de praktijk fysieke impact maken.
Een ketenregisseur spoort kleinere initiatieven op, legt verbindingen tussen partijen in een keten en zorgt voor een gelijk speelveld tussen gevestigde en nieuwe spelers.
Ondersteun en leer van koplopers en pionierende bouwprojecten. Ondersteun en leer van koplopers; er zijn tal van inspirerende pionierende bouwprojecten in de regio en in andere provincies en
THEMA · 49 INZICHTEN · 15 PROJECTEN
Sluit dit thema ✕Gebouwde omgeving
DE PROJECTEN WAAR DIT THEMA UIT PUT
Klimaatkansenkaart provincie Utrecht: 30 SMART oplossingen tot en met 2030
2023 · 16 inzichten
Gebouwde omgeving: houtbouw als klimaatoplossing voor Gelderland
2021 · 8 inzichten
Co-Operate — Een buurt voor zeven generaties
2021 · 5 inzichten
Kosten- en grondstoffenbesparing door waardebehoud
2026 · 3 inzichten
Klimaatkansen Gelderland: Gebouwde omgeving, momentopname 2025
2025 · 3 inzichten
+ 10 projectenin dit thema
Cijfers
24 INZICHTENCiteerbare getallen met eenheid en bron.
3 programmalijnen voor overheden. Voor overheden, brancheorganisaties en kennisinstellingen biedt het rapport drie programmalijnen om waardebehoud structureel te agenderen en op te schalen.
10 kansenkaarten voor verdienen met minder. Het rapport vertaalt waardebehoud naar 10 kansenkaarten die een verdienmodel koppelen aan winst op geld, grondstoffen en CO₂.
circa 23%
daling gebouwde omgeving 2021→2023
Bron: Momentopname en Reflectie Klimaatkansen Gelderland 2025, sector Gebouwde omgeving
De uitstoot van de Gelderse gebouwde omgeving daalde tussen 2021 en 2023 met circa 23%.
Circa 23% van het 2030-potentieel in de Gelderse gebouwde omgeving is gerealiseerd; 77% blijft open richting 2030.
Binnen de Utrechtse gebouwde omgeving dragen woningen 742 en utiliteitsbouw 545 kton CO₂-eq per jaar.
De 297 kton van warmtepompen in de utiliteitsbouw komt van een groei naar 390.000 installaties in Utrecht.
Groen-blauw pakket per modelbuurt (5 klimaatopgaven)
mln €
1.3
kosten
2.5
maatschappelijke waarde
Groene daken, gevels en koele materialen houden gebouwen passief koel — geen airco nodig, wel waterbuffering en biodiversiteit; onderdeel van het groen-blauwe pakket per modelbuurt.
Betaalbaar wonen per modelbuurt
€ ×1.000
280
kosten
710
maatschappelijke waarde
Betaalbare huurwoningen brengen diversiteit in bewoners en voorzieningen; de Transform-methodiek rekent per modelbuurt op circa €710.000 maatschappelijke waarde tegenover €280.000 kosten.
Bevindingen
23 INZICHTENWat er uit de analyse bleek, in gewone taal en navolgbaar tot de bron.
Energieneutrale gebouwen en duurzame renovatie bundelen isolatie, warmtepompen, slimme thermostaten, warmwaterterugwinning en de circulerende douche tot gebouwen die netto geen energie gebruiken.
Drie structurele vormen van waardeverlies. Overdimensionering, te vroege vervanging en onbenutte capaciteit zijn drie structurele vormen van waardeverlies in de gebouwde omgeving.
Biobased isolatie kan de warmtevraag verlagen, fossiele materialen vervangen en CO₂ tijdelijk tot middellang opslaan in gebouwen.
Warmtenetten voor utiliteitsbouw vermijden 70 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht.
Warmwaterterugwinning uit douchewater vermijdt 28 kton CO₂-eq per jaar in Utrecht, over 18.000 woningen.
20
nr.
Op de innovatielijst van Project Drawdown staat het bouwen met hout genoteerd als oplossing nummer 20.
CO₂-uitstoot spouwisolatie
kg CO₂-eq/m²
4.4
glaswol
1.8
cellulose
Bron: Verkenning circulaire isolatiematerialen
Hogere isolatiewaarde betekent niet altijd minder CO₂. Een hogere isolatiewaarde betekent niet altijd minder CO₂.
Impact accounting maakt sociale, ecologische en financiële waarde naast elkaar zichtbaar. Waarde die niet zichtbaar is, kan niet worden meegewogen in een investeringsbeslissing.
Aanbevelingen
2 INZICHTENWat een organisatie of overheid het beste doet. Leest als één advieslijn per dossier.
De provincie Utrecht wil haar eigen uitstoot (scope 1 en 2) in 2030 volledig hebben gereduceerd.
3
beste keuzes
vlasplaat (dak), cellulose (spouw) en LDPE-folie (vloer) — het duurzaamst én voordeligst per toepassing
Bron: Verkenning circulaire isolatiematerialen
Vlasplaat, cellulose en LDPE-folie als beste isolatiekeuze. Gekeken vanuit duurzaamheids- en financieel oogpunt is vlasplaat de beste keuze voor het dak, cellulose voor de spouw en…
Op maat
Volg een thema
Kies een tot vijf thema's en een frequentie. Nieuwe dossiers, publicaties en inzichten over die thema's komen dan automatisch in de mail, met een bevestiging vooraf.