Door /
Rekenmodel · Voedselinitiatieven

Rekenmodel voedselinitiatief: bereken de maatschappelijke waarde van een initiatief

Een gratis, openbare MKBA voor een voedselinitiatief: dit rekeninstrument berekent de impact en maatschappelijke waarde van een voedselinitiatief op acht categorieën, gebaseerd op de MKBA-methodiek achter de MKBA voedselinitiatieven Amsterdam-Noord (New Economy, november 2025).

Download het rekenmodel (Excel) Open de Google Sheets-versie

Begrippen op deze pagina
MKBAQALYVoedselverspillingSchaduwprijsBestaanszekerheid

English project page

8
waardecategorieën per initiatief
5
typen voedselinitiatieven
€0
kosten om het model te gebruiken
32
initiatieven achter de onderliggende MKBA (Amsterdam-Noord)
Rekeninstrument

Wat het model doet

Het rekenmodel voedselinitiatief vertaalt de activiteiten van een voedselinitiatief naar een indicatieve maatschappelijke waarde in euro’s per jaar. Het model rekent per type initiatief: uitgiftepunt, sociaal restaurant, voedselverbindingsplek, stadslandbouw of voedselhub. Een initiatief vult alleen de eigen rij met kerngegevens in; het model berekent vervolgens automatisch de impact op acht categorieën, van bespaarde voedselkosten tot gezondheidswinst en CO₂-reductie.

Doelgroep

Voor welke initiatieven

Het model is bedoeld voor individuele voedselinitiatieven die de eigen maatschappelijke waarde inzichtelijk willen maken, bijvoorbeeld voor een subsidieaanvraag, een jaarverslag of een gesprek met een gemeente. Het model mag gebruikt worden door voedselinitiatieven zonder voorafgaande toestemming. Vermelding van de gemeente Amsterdam als opdrachtgever van de onderliggende MKBA en van New Economy en Pepijn Duijvestein als maker wordt gewaardeerd.

Voor gemeenten en regio’s die een bredere voedselvisie of voedselstrategie ontwikkelen, sluit het rekenmodel aan op de aanpak in Voedselvisie en gezonde leefomgeving.

Waardering

Wat het model berekent

Het model waardeert acht impactcategorieën, elk met een vaste waarde per eenheid. De waarden komen uit de MKBA voedselinitiatieven Amsterdam-Noord en publieke bronnen, zoals de sociale kostprijs CO₂ en de ZonMw-advieswaarde voor QALY in preventie.

CategorieWat wordt berekendWaarde
Besparing in portemonneeMarktwaarde voedsel minus eigen bijdrage€2,63 per maaltijd
BestaanszekerheidStructurele toegang tot voedsel€2.790 per huishouden per jaar
Gered voedselWaarde van voedsel dat anders verloren gaat€2 per kg
CO₂-reductieKlimaatwaarde van vermeden uitstoot€250 per ton CO₂
Activatie en ontwikkelingWaarde van vrijwilligerswerk en participatie€3.500 per vrijwilliger per jaar
VangnetfunctieVermeden maatschappelijke hulp€1.750 per voorkomen casus
GezondheidGezondere voeding en dagstructuur (QALY)€50.000 per QALY
Reductie maatschappelijke lastenMinder formele hulp door informele signalering€3.000 per casus

Volledige bronvermelding en rekenformules staan op het tabblad S04_PARAMETERS in het rekenmodel.

Vijf typen

De vijf initiatieftypen

Het model onderscheidt vijf typen voedselinitiatieven. Een initiatief vult alleen de rij van het eigen type in; de overige rijen blijven op nul.

  1. Uitgifte van voedsel en/of maaltijd (voor mensen)
  2. Sociaal restaurant (gratis of kleine bijdrage tot en met €5) (voor mensen)
  3. Voedselverbindingsplek (uitgifte + sociaal restaurant + stadslandbouw)
  4. Stadslandbouw met productie speciaal voor sociale doelen
  5. Voedselhub die voedsel levert aan initiatieven
Werkwijze

Hoe het model werkt

  1. Openen. Het bestand openen in Excel, of de Google Sheets-versie openen en eerst een eigen kopie maken.
  2. Invullen. Op het tabblad S01_DATA_KERNGEGEVENS alleen de rij invullen van het eigen type initiatief.
  3. Resultaat. De uitkomst per categorie bekijken op het tabblad S02_RESULTATEN.
  4. Aannames. Het tabblad S04_PARAMETERS ongewijzigd laten, tenzij een aanname bewust wordt aangepast.

De vragenlijst voedselinitiatief (PDF) helpt om de benodigde kerngegevens vooraf te verzamelen, voordat het model wordt ingevuld.

Herkomst

Herkomst en licentie

Het rekenmodel is een vereenvoudigde, generieke versie van het rekenmodel achter de MKBA voedselinitiatieven Amsterdam-Noord (New Economy, in opdracht van gemeente Amsterdam, november 2025). Die MKBA becijferde de gezamenlijke maatschappelijke waarde van 32 voedselinitiatieven op circa €15 miljoen per jaar. Deze versie rekent per initiatief afzonderlijk, zonder de wegingen en totalen voor het gehele stadsdeel. Tientallen voedselinitiatieven werken inmiddels met een eigen kopie van het model.

Beschikbaar onder Creative Commons Naamsvermelding 4.0 (CC BY 4.0). Vragen over het model: contact@neweconomy.eco of 06-41333889.

Download

Rekenmodel, online versie en vragenlijst

Vragen bij het invullen: contact@neweconomy.eco of 06-41333889.

Inzichten uit de voedselprojecten

Alle inzichten uit de voedselprojecten

Recente inzichten uit de drie projecten waarop dit rekenmodel voortbouwt: de MKBA voedselinitiatieven Amsterdam-Noord, de impactanalyse Mensa Mensa en de rapportage over Voedselcirkel Amsterdam.

MKBA voedselinitiatieven Amsterdam-Noord

AanbevelingRecognition is the first interventionThe MKBA sets out five steps to anchor food initiatives as social infrastructure: recognise, stabilise, coordinate, scale and monitor.Voedselinitiatieven: waarom de MKBA de noodzaak onderstreeptCijfer · PotentieElectric logistics delivers a 34× benefit-cost ratioOf all interventions studied, electric logistics scores the highest benefit-cost ratio: 34 times the investment.Voedselinitiatieven: waarom de MKBA de noodzaak onderstreeptCijfer · Kans€11–16 in social value per municipal euroA municipal contribution of €0.92 million per year leverages into roughly €11 to €16 in social value per municipal euro.Voedselinitiatieven: waarom de MKBA de noodzaak onderstreeptCijfer · Kans€15 million in social value per yearA modelled Amsterdam-Noord standard location generates an estimated €15 million in social value per year against €1.7 million in total costs.Voedselinitiatieven: waarom de MKBA de noodzaak onderstreeptAanbevelingErkenning is de eerste interventieDe MKBA werkt vijf stappen uit om voedselinitiatieven te verankeren als sociale infrastructuur: erkennen, stabiliseren, coördineren, opschalen en monitoren.Voedselinitiatieven: waarom de MKBA de noodzaak onderstreeptCijfer · PotentieElektrische logistiek levert 34× baten-kostenratioVan alle onderzochte interventies scoort elektrische logistiek de hoogste baten-kostenratio: 34 keer de investering.Voedselinitiatieven: waarom de MKBA de noodzaak onderstreeptCijfer · Kans€11–16 waarde per gemeentelijke euroEen gemeentelijke bijdrage van €0,92 miljoen per jaar hefboomt naar circa €11 tot €16 maatschappelijke waarde per gemeentelijke euro.Voedselinitiatieven: waarom de MKBA de noodzaak onderstreeptCijfer · Kans€15 miljoen maatschappelijke waarde per jaarDe 32 voedselinitiatieven in Amsterdam-Noord realiseren samen circa €15 miljoen maatschappelijke waarde per jaar, tegenover €1,7 miljoen totale kosten.Voedselinitiatieven: waarom de MKBA de noodzaak onderstreeptAanbevelingFIES hoort in monitoringDe MKBA adviseert de Food Insecurity Experience Scale te gebruiken om voedselzekerheid systematisch te monitoren.Voedselinitiatieven: waarom de MKBA de noodzaak onderstreeptCijfer · KansVeggiebox redt buitenbeentjesOver vier jaar worden 40.000 boxen verdeeld, goed voor circa 260.000 kg groente en fruit.Voedselinitiatieven: waarom de MKBA de noodzaak onderstreeptCijfer · KansVeggiebox maakt gezond voedsel bereikbaarStadspashouders betalen €3,50 voor een groente- of fruitbox van 6 tot 7 kg, met een normale verkoopprijs van €9,49.Voedselinitiatieven: waarom de MKBA de noodzaak onderstreeptInzicht · PreventieSchoolmaaltijden verminderen stigmaEen universeel aanbod laat iedere leerling mee-eten en vermindert stigmatisering.Voedselinitiatieven: waarom de MKBA de noodzaak onderstreept

Impactanalyse Mensa Mensa

Cijfer · KansMensa Mensa benefit-cost ratio is 3.2A modelled Mensa Mensa standard location delivers a benefit-cost ratio of 3.2: an estimated €0.70 million net social value per year.Impactanalyse gezonde en toegankelijke voedselomgeving – Mensa MensaCijfer · Uitdaging80%+ of Amsterdam’s food supply is predominantly unhealthyRIVM and PBL point to a food environment in which more than 80% of Amsterdam's food supply is predominantly unhealthy.Impactanalyse gezonde en toegankelijke voedselomgeving – Mensa MensaCijfer · BesparingMensa Mensa meal has a shadow price of €0.46, on par with the Wheel of FiveThe Mensa Mensa meal has a social shadow price of €0.46, roughly on par with the Dutch Wheel of Five guideline and well below fast food…Impactanalyse gezonde en toegankelijke voedselomgeving – Mensa MensaCijfer · KansBaten-kostenratio Mensa Mensa is 3,2Een doorgerekende Mensa Mensa-standaardlocatie levert een baten-kostenratio van 3,2: circa €0,70 miljoen netto maatschappelijke waarde per jaar.Impactanalyse gezonde en toegankelijke voedselomgeving – Mensa MensaCijfer · Uitdaging80%+ van het Amsterdamse voedselaanbod is overwegend ongezondRIVM en PBL wijzen op een voedselomgeving waarin meer dan 80% van het Amsterdamse aanbod overwegend ongezond is.Impactanalyse gezonde en toegankelijke voedselomgeving – Mensa MensaCijfer · BesparingMensa-bord heeft schaduwprijs van €0,46, gelijk aan de Schijf van VijfDe maatschappelijke schaduwprijs van het Mensa-bord (€0,46 per maaltijd) ligt vrijwel gelijk aan de Schijf van Vijf en ver onder fastfood (€2,83).Impactanalyse gezonde en toegankelijke voedselomgeving – Mensa MensaInzicht · BesparingBetaalbaarheid is meer dan de kassaprijsDe verborgen maatschappelijke prijs telt mee; gezond eten is vaak goedkoper dan goedkoop ogend gemakseten.Impactanalyse gezonde en toegankelijke voedselomgeving – Mensa MensaCijfer28.200 gezonde maaltijden per jaarPlus 5.139 kg gered voedsel en 24.960 plantaardige maaltijd-equivalenten per locatie.Impactanalyse gezonde en toegankelijke voedselomgeving – Mensa MensaCijfer · Besparing€0,46 schaduwprijs per Mensa-bordVrijwel gelijk aan de Schijf van Vijf (€0,47), veel lager dan fastfood (€2,83) en rood vlees (€3,26).Impactanalyse gezonde en toegankelijke voedselomgeving – Mensa MensaCijferBaten-kostenratio 3,2Per Mensa Mensa-locatie, oplopend tot 4,9 op alleen publieke inzet.Impactanalyse gezonde en toegankelijke voedselomgeving – Mensa MensaCijferCirca €1 miljoen waarde per locatieGezonde, betaalbare buurtkeukens leveren maatschappelijke waarde in de wijk.Impactanalyse gezonde en toegankelijke voedselomgeving – Mensa Mensa

Voedselcirkel Amsterdam · voedselhub

Cijfer · Potentie€70 tot €120 miljoen netwerkpotentieVoor het hele Amsterdamse netwerk van voedselinitiatieven; een scenario-inschatting die niet bij de hubwaarde wordt opgeteld.Voedselhubs en de kracht van Voedselcirkel AmsterdamCijfer · Kans18.000 tot 21.000 huishoudens bereiktGeschat jaarlijks bereik van Voedselcirkel Amsterdam, waarvan circa 16.500 tot 19.500 structureel.Voedselhubs en de kracht van Voedselcirkel AmsterdamInzicht · KansNiet de kilo’s, maar de coördinatieDe waarde van een voedselhub zit in verbinden en organiseren: overschotten verzamelen, koppelen aan vraag, kwaliteit bewaken en gericht herverdelen.Voedselhubs en de kracht van Voedselcirkel AmsterdamInzicht · KansWaardering 8,5 en NPS +46Afnemers van Voedselcirkel Amsterdam waarderen de hub met een 8,5; de Net Promoter Score komt uit op +46.Voedselhubs en de kracht van Voedselcirkel AmsterdamCijfer · Duurzaam245,6 ton voedsel verwerkt in 2025Voedselcirkel Amsterdam verwerkte circa 245,6 ton voedsel en zette circa 210,7 ton door naar initiatieven, omgerekend ongeveer 281.000 maaltijdequivalenten.Voedselhubs en de kracht van Voedselcirkel AmsterdamCijfer · Kans€823.000 maatschappelijke waarde per jaarVoedselcirkel Amsterdam vertegenwoordigt als stedelijke voedselhub circa €822.516 aan maatschappelijke waarde per jaar (2025), met een conservatieve ondergrens van circa €744.891.Voedselhubs en de kracht van Voedselcirkel Amsterdam

Veelgestelde vragen

Wat is het rekenmodel voedselinitiatief?

Het rekenmodel voedselinitiatief is een gratis, openbaar rekeninstrument waarmee een voedselinitiatief de eigen maatschappelijke waarde berekent op acht impactcategorieën, gebaseerd op de MKBA-methodiek achter de MKBA voedselinitiatieven Amsterdam-Noord (New Economy, november 2025).

Wie mag het rekenmodel gebruiken?

Het model mag gebruikt worden door voedselinitiatieven zonder voorafgaande toestemming. Vermelding van de gemeente Amsterdam als opdrachtgever van de onderliggende MKBA en van New Economy en Pepijn Duijvestein als maker wordt gewaardeerd.

Werkt het rekenmodel in Excel of Google Sheets?

Beide. Het bestand is direct te downloaden als Excel-bestand, of te openen als Google Sheets-versie. Bij de online versie wordt aangeraden eerst een eigen kopie te maken.

Welke gegevens zijn nodig om het model in te vullen?

Per type initiatief gaat het om kerngegevens zoals het aantal maaltijden per jaar, het aantal huishoudens met structurele toegang, kilo’s gered voedsel, het aantal vrijwilligers en het aantal doorverwijzingen. De vragenlijst voedselinitiatief (PDF) helpt om deze gegevens vooraf te verzamelen.

Waar komt het rekenmodel vandaan?

Het model is een vereenvoudigde versie van het rekenmodel achter de MKBA voedselinitiatieven Amsterdam-Noord (New Economy, november 2025), waarin de gezamenlijke maatschappelijke waarde van 32 voedselinitiatieven werd becijferd op circa €15 miljoen per jaar. Deze versie rekent per initiatief afzonderlijk.

Hoe bereken ik de impact van mijn voedselinitiatief?

De impact van een voedselinitiatief wordt berekend door de eigen kerngegevens in te vullen in het rekenmodel: aantal maaltijden per jaar, huishoudens met structurele toegang, kilo’s gered voedsel, vrijwilligers en doorverwijzingen. Het model berekent vervolgens automatisch de impact op acht categorieën, met dezelfde MKBA-methodiek als de MKBA voedselinitiatieven Amsterdam-Noord.

Hulp bij het invullen van het model

Vragen over het rekenmodel, de vragenlijst of een eigen doorrekening gaan naar New Economy.

Mail New Economy
Scroll naar boven