Een MKBA, oftewel een maatschappelijke kosten-batenanalyse, is een methode die alle kosten én baten van een project of beleidskeuze voor de samenleving in kaart brengt en zoveel mogelijk in euro’s uitdrukt — óók effecten zonder marktprijs, zoals milieu, gezondheid, veiligheid en leefbaarheid. Zo zie je in één overzicht of een investering per saldo welvaart toevoegt voor de samenleving als geheel, en niet alleen voor de initiatiefnemer. In Nederland volgen MKBA’s doorgaans de algemene leidraad van het CPB en PBL, en worden ze veel gebruikt bij publieke investerings-, infrastructuur- en gebiedsbeslissingen.
Waarin verschilt een MKBA van een gewone businesscase?
Een businesscase kijkt naar de financiële kosten en baten voor één partij. Een MKBA verbreedt dat naar de hele samenleving en neemt ook niet-financiële effecten mee, zoals CO₂-uitstoot, gezondheid, biodiversiteit, geluidsoverlast en reistijd. Die effecten worden gewogen over de tijd en vergeleken met een referentiescenario. Waar een businesscase vraagt “is dit rendabel voor ons?”, vraagt een MKBA “wordt de samenleving hier per saldo beter van?”.
Welke kosten en baten neemt een MKBA mee?
- Directe effecten — investering, exploitatie en directe opbrengsten van het project.
- Indirecte effecten — doorwerking op andere markten en sectoren.
- Externe effecten — effecten zonder marktprijs, zoals milieu, CO₂, natuur, gezondheid, geluid en veiligheid.
Alle effecten worden bepaald ten opzichte van het nulalternatief (het referentiescenario) en contant gemaakt, zodat kosten en baten die in verschillende jaren vallen eerlijk met elkaar te vergelijken zijn.
Wanneer zet je een MKBA in?
Een MKBA is waardevol bij infrastructuur, gebiedsontwikkeling, voedsel- en natuurinitiatieven en beleidskeuzes — en juist bij regeneratieve projecten, waar veel waarde buiten de markt valt. Voor bedrijven en voor regio’s en overheden voert New Economy MKBA’s uit; lees meer over MKBA Bedrijven en MKBA Regio’s.
Hoe verloopt een MKBA?
- Probleemanalyse en projectdefinitie — wat is het vraagstuk en wat is het project?
- Nulalternatief bepalen — wat gebeurt er als je het project niet uitvoert?
- Effecten identificeren — alle relevante kosten en baten in beeld brengen.
- Kwantificeren en waarderen — effecten waar mogelijk in euro’s uitdrukken.
- Salderen en contant maken — optellen tot een netto contante waarde.
- Onzekerheidsanalyse en conclusie — gevoeligheid toetsen en de uitkomst duiden.
MKBA en regeneratief: waarom het goed past
Regeneratieve projecten leveren juist veel waarde die buiten de boekhouding valt: herstel van bodem, water, biodiversiteit en gezondheid. Een MKBA maakt die maatschappelijke waarde zichtbaar en onderbouwd, wat helpt bij besluitvorming en financiering. Dat is ook waarom we MKBA inzetten binnen onze dienst om regeneratieve oplossingen naar de markt te brengen.
Hoe pakt New Economy een MKBA aan?
New Economy voert MKBA’s uit op een stevige, datagedreven basis — met CO₂-data, levenscyclusanalyses en ecokosten als onderbouwing. We vertalen de uitkomsten niet alleen naar een rapport, maar naar concrete besluiten, strategie en propositie. Zo wordt maatschappelijke waarde een hard onderdeel van de afweging.
Veelgestelde vragen over de MKBA
Een KBA (kosten-batenanalyse) kan zich beperken tot financiële effecten; een MKBA neemt nadrukkelijk ook maatschappelijke en niet-financiële effecten mee, zoals milieu en gezondheid.
Het referentiescenario waarmee het project wordt vergeleken: wat er zou gebeuren als je het project niet uitvoert. Alle effecten worden ten opzichte daarvan bepaald.
Met kengetallen en wetenschappelijke waarderingsmethoden, bijvoorbeeld voor CO₂, natuur, geluid of gezondheid, zodat ze vergelijkbaar in euro’s kunnen worden meegenomen.
Voor veel grote publieke investeringen in Nederland is een MKBA gebruikelijk of vereist. Voor private en regeneratieve projecten is het vooral een hulpmiddel om bredere waarde aan te tonen.
Een onderbouwd overzicht of een project per saldo maatschappelijke welvaart toevoegt, plus inzicht in welke effecten het meest bepalend zijn. Dat is waardevol voor besluitvorming en financiering.
Een LCA brengt de milieu-impact van een product over de hele levenscyclus in kaart; een MKBA weegt bredere maatschappelijke kosten en baten van een project of beleid in euro’s. Ze vullen elkaar aan.
Overweeg je een MKBA voor je project, product of regio? Bekijk MKBA Bedrijven of MKBA Regio’s, of neem contact op om de mogelijkheden te verkennen.
Dutch 
English