Tien koolstofvastleggingsmethodieken gekoppeld aan Gelders beleid en kansen
Het Koolstofvastleggingshuis Gelderland (mei 2025) is een kaart in drie panelen — methodieken, beleid en kansen — die tien koolstofvastleggingsmethodieken toetst aan maatschappelijke opgaven en koppelt aan bestaand Gelders beleid en concrete kansen in de provincie.
Drie panelen van methodieken naar kansen
De kaart toetst tien methodieken aan maatschappelijke opgaven en telt per methodiek de positieve verbanden. De meeste positieve verbanden (elk 23) tonen aanplant voor herbebossing & biobased (bouw)materialen, herstel van wetlands en blauwe koolstofbeheer. Voor CCS, DACCS en BECCS met CO2-opslag geldt een belangrijke beperking: Gelderland mist geschikte ondergrond. Zes gebruikerssystemen (A–F) laten zien wie per methodiek aan zet is.
Download de kansenkaart (PDF)
De drie panelen
Het koolstofvastleggingshuis geeft beleidsmakers inzicht in de verbanden tussen koolstofvastleggingsmethodieken en de maatschappelijke opgaven uit de Nationale Omgevingsvisie (NOVI, 2020); elke methodiek wordt kwantitatief en kwalitatief aan deze beleidsdoelen getoetst. Een kleurcodering geeft per methodiek de Gelderse situatie weer: relevante beleidsmaatregelen en praktijkvoorbeelden die al aansluiten (groen), kansrijk — lopende acties uitbreiden (oranje), kansrijk — acties starten (paars) en lijkt niet mogelijk, eventueel onderzoek nodig (rood).
Paneel 1 — Methodieken
Het methodiekenpaneel toetst de tien methodieken aan beleidsopgaven uit de Omgevingswet, verdeeld over acht domeinen: circulaire economie, leefomgeving, energie, water, bodem, klimaatverandering, landbouw & voedsel en natuur. De onderste rij telt per methodiek het aantal positieve verbanden.
| Methodiek | Positieve verbanden |
|---|---|
| 1. Aanplant voor herbebossing & biobased (bouw)materialen | 23 |
| 2. Koolstofvastlegging in de bodem | 22 |
| 3. Biokool | 22 |
| 4. Bio-energie met koolstofafvang & -vastlegging (BECCS) | 6 |
| 5. Directe afvang van CO2 uit lucht (DACCS) / zee (DOCCS) | 3 |
| 6. Versnelde verwering materialen | 9 |
| 7. Herstel van wetlands | 23 |
| 8. Blauwe koolstofbeheer | 23 |
| 9. Verhoging van oceanische alkaliniteit | 13 |
| 10. Oceanische bemesting | 2 |
Aantal positieve verbanden per methodiek, geteld over de beleidsopgaven van het methodiekenpaneel (p. 1 van de kaart).
Paneel 2 — Beleid
Het beleidspaneel koppelt de methodieken aan bestaand Gelders beleid en bestaande praktijk, geordend naar vijf domeinen van de klimaataanpak: energie, industrie en bedrijven, gebouwde leefomgeving, landbouw & landgebruik en mobiliteit. Terugkerende beleidsinstrumenten zijn onder meer de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland, het Gelders Programma Klimaat 2021-2030 (geactualiseerd in 2024), het Gelders Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie 2025-2027, Agro Building Carbon (ABC) en Vitaal Landelijk Gebied Gelderland (PPLG). Bij landbouw en landgebruik staan daarnaast onder andere het Uitvoeringsprogramma Bomen en Bos, het Natuurbeheerplan 2025, het Herstelprogramma Bossen, het Herstelprogramma Vennen en Venen, Levende Rivieren (ARK Rewilding), LIFE CO2SAND en Slim Landgebruik. Bij energie en industrie horen Groen Gas Gelderland en de AVR-installatie in Duiven (CCU); aan mobiliteit koppelt het beleidspaneel geen bestaande instrumenten.
Paneel 3 — Kansen
Het kansenpaneel vertaalt de methodieken naar concrete Gelderse kansen. Voor de natuurlijke methodieken gaat het vooral om het uitbreiden van lopende acties en het ondersteunen van beleid met goed ontwikkelde monitoring en certificering, inclusief het belonen van grondeigenaren via certificering en een nieuw verdienmodel voor boeren met koolstofcertificering. Concrete toepassingen zijn onder meer biokool in bouwmateriaal (beton en asfalt), biokool tegen verzilting en op landbouwgrond, olivijn in beton en in fiets- en wandelpaden, en BECCS voor warmtenetten, reststromen en lokaal op de boerderij. Bij wetlands ligt de focus nu vooral op bosbeleid, terwijl er ook kansen zijn rondom koolstof in veengebieden; voor blauwe koolstof liggen kansen in natuurherstel in riviergebieden. De AVR-installatie in Duiven is goed operationeel voor grootschalige CO2-afvang voor CCU; CCS wordt nog niet toegepast en kent nog geen actief beleid. DACCS en de twee oceanische methodieken lijken geografisch niet toepasbaar binnen de provincie; daar liggen kansen vooral in innovatieprogramma’s waarbij bedrijven de toepassing buiten de provincie starten. Voor praktijkvoorbeelden uit Nederland, Europa en wereldwijd verwijst de kaart naar hoofdstuk 1.1 van de volledige rapportage.
Gebruikerssystemen A–F
Per methodiek toont de kaart welke van zes gebruikerssystemen aan zet zijn:
| Gebruikerssysteem | Rol | |
|---|---|---|
| A | Landgebruikers en natuurbeheerders | Directe uitvoering van natuurlijke koolstofvastlegging op land en in ecosystemen |
| B | Financiële actoren en inkoop bij organisaties | Financiering van koolstofvastleggingsprojecten en stimuleren van innovaties |
| C | Overheden en beleidsmakers | Ontwikkelen van kaders, regelgeving en monitoringsinstrumenten |
| D | Bedrijven en industrie (inclusief bouw en afvalbeheer) | Implementeren van circulaire en biobased oplossingen |
| E | Gemeenschappen en maatschappelijke organisaties | Ondersteunen van lokale en kleinschalige projecten gericht op natuurherstel en koolstofvastlegging |
| F | Onderzoekers en technologie-ontwikkelaars | Innovatie, monitoring en onderzoek naar nieuwe koolstofvastleggingstechnieken |
Opvallende uitkomsten
De analyse laat vooral bij natuurlijke koolstofvastlegging positieve verbanden met meerdere maatschappelijke doelen tegelijk zien: schoon water, gezond voedsel, materialen voor biobased woningbouw en nieuwe economische kansen, met bij stikstof een verband richting minder uitstoot. Technologische vastlegging hangt vaker met één doel samen en laat bij stikstof soms tijdelijk een negatief verband zien. Aanplant voor herbebossing & biobased (bouw)materialen, herstel van wetlands en blauwe koolstofbeheer scoren met elk 23 positieve verbanden het hoogst; oceanische bemesting (2), DACCS/DOCCS (3) en BECCS (6) het laagst.
Het koolstofvastleggingshuis is opgesteld tussen november 2024 en maart 2025 (eindredactie: maart 2025); vanwege snelle ontwikkelingen in de koolstofmarkt kan informatie inmiddels gewijzigd zijn. De getoonde plussen en minnen zijn kwalitatieve en kwantitatieve toetsingen van verbanden per beleidsdoel, geen doorgerekende effecten. Bij het kiezen van methodieken is een integrale afweging wenselijk; het koolstofvastleggingshuis biedt daarvoor een afwegingskader.
Verder lezen
Deze kansenkaart is onderdeel van het project Koolstofkansen voor Gelderland en bouwt voort op het landelijke project Koolstofvastlegging, waar ook de volledige analyse en de bijbehorende policy brief te vinden zijn. Meer rapporten en kaarten staan in het publicatieoverzicht.
Download de kansenkaart
- Koolstofvastleggingshuis Gelderland (PDF)Kaart in drie panelen: methodieken, beleid en kansen, met gebruikerssystemen A–F. Download de kansenkaart (PDF, 0,8 MB)
Vormgeving: JARR.NL.
Hoe te citeren
New Economy (2025). Koolstofvastleggingshuis Gelderland: methodieken, beleid en kansen. Beschikbaar via neweconomy.eco.