Een eerlijke prijs laat zien welke kosten achter een product, materiaal, dienst of keten schuilgaan. De marktprijs toont wat aan de kassa of op een factuur wordt betaald. De maatschappelijke prijs laat ook zien welke kosten ontstaan voor mens, natuur en samenleving: CO₂-uitstoot, luchtvervuiling, watergebruik, biodiversiteitsverlies, gezondheidsschade, onderbetaling of afval. Een eerlijke prijs is geen moreel oordeel, maar een manier om verborgen maatschappelijke kosten zichtbaar en vergelijkbaar te maken. Daardoor zijn keuzes in inkoop, ontwerp, productontwikkeling en beleid beter te onderbouwen.

Marktprijs, maatschappelijke prijs en externe kosten

De marktprijs dekt vooral directe kosten zoals arbeid, materiaal, productie, transport, marge en belasting. Veel effecten op klimaat, gezondheid, natuur en samenleving zitten daar niet volledig in. Die effecten heten externe kosten. De maatschappelijke prijs bestaat uit de marktprijs plus een onderbouwde waardering van die externe kosten. In de praktijk dient dat als beslisinformatie, niet automatisch als nieuw consumentenprijskaartje.

Welke verborgen maatschappelijke kosten worden zichtbaar?

• Milieukosten — CO₂-uitstoot, water- en luchtvervuiling, landgebruik en biodiversiteitsverlies.
• Sociale kosten — onderbetaling, onveilige arbeid en gezondheidsschade in de keten.
• Ketenbrede effecten — kosten bij toeleveranciers, vaak in scope 3 van de footprint.

Schaduwprijzen: effecten waarderen in euro’s

Een schaduwprijs drukt een maatschappelijk effect uit in euro’s wanneer dat effect geen gewone marktprijs heeft, maar wel echte waarde of schade vertegenwoordigt: een ton CO₂, luchtvervuiling, gezondheidseffecten, waterverbruik of biodiversiteitsverlies. Schaduwprijzen worden gebruikt in maatschappelijke kosten-batenanalyses, beleidsafwegingen, duurzame investeringen en impactonderzoek.

Eco-kostenanalyse voor producten en materialen

Eco-kostenanalyse maakt milieuschade inzichtelijk vanuit de kosten die nodig zijn om die schade te voorkomen of te beperken. Dat is vooral bruikbaar bij producten, materialen, ontwerpkeuzes en waardebehoud. New Economy gebruikt eco-kostenanalyse om alternatieven te vergelijken en zichtbaar te maken waar de grootste impact in een product of keten zit.

Hoe New Economy rekent

New Economy werkt met een combinatie van publieke standaarden, databronnen en rekenmodellen. Afhankelijk van de vraag gaat het onder meer om het GHG Protocol, GHGP-databases, publieke emissiefactoren, eco-kostenanalyse, Idemat, levenscyclusanalyse (LCA), Environmental Product Declarations, CE Delft milieuprijzen, MKBA-schaduwprijzen, CO₂-prijzen en eigen rekenmodellen. De uitkomst is meestal geen absoluut getal, maar een onderbouwde indicatie of bandbreedte, met expliciete aannames, bronnen en onzekerheden.

Transparantie over bronnen en rekenmodellen

Publieke databronnen, rekenstappen, aannames en eigen rekenmodellen worden waar mogelijk openbaar gemaakt. Dat helpt opdrachtgevers, partners en andere partijen om berekeningen te controleren, te verbeteren en opnieuw te gebruiken. Niet alles kan openbaar: licentiegebonden brondata, vertrouwelijke klantdata, privacygevoelige informatie en betaalde databestanden worden niet herpubliceerd. Wel wordt vermeld welke bron is gebruikt, welke versie relevant is en hoe die bron in de berekening is toegepast. Meer hierover op de pagina’s Methoden, bronnen en rekenmodellen en Open rekenmodellen.

Van schade zichtbaar maken naar regeneratieve waarde

Een eerlijke prijs maakt zichtbaar waar schade ontstaat. Regeneratief werken gaat verder en richt zich ook op herstel, versterking en positieve waarde. Daarom combineert New Economy maatschappelijke prijsberekeningen met ontwerp, strategie, MKBA, business development en concrete uitvoeringsplannen.

Veelgestelde vragen over een eerlijke prijs

De maatschappelijke prijs van een product, materiaal of keten in beeld brengen? Bekijk MKBA Bedrijven of Product Footprint, of neem contact op om de mogelijkheden te verkennen.