Quickscan Circulaire fiets
RVO heeft New Economy gevraagd een quickscan uit te voeren naar de potentie van circulariteit in de fietssector. De analyse verkent kansen voor meer circulariteit en stimuleringsmogelijkheden in het licht van de Nationale Transitieagenda Consumptiegoederen.
Van verkoopvolume naar levensduur
De quickscan laat zien dat circulariteit in de fietssector vooral vraagt om levensduurverlenging, betere repareerbaarheid, onderdelenbeschikbaarheid en standaardisatie tussen merken en systemen.
De gewenste richting is niet alleen meer recycling, maar vooral waardebehoud: fietsen langer gebruiken, onderdelen langer beschikbaar houden en hoogwaardige frames en componenten opnieuw inzetten.
Over dit project
- Opgesteld door
- New Economy, in opdracht van RVO.
- De vraag
- Wat is de potentie van circulariteit in de fietssector en welke stimuleringsmogelijkheden passen daarbij, in het licht van de Nationale Transitieagenda Consumptiegoederen.
- De kern
- Circulariteit in de fietssector vraagt vooral om levensduurverlenging, betere repareerbaarheid, onderdelenbeschikbaarheid en standaardisatie, en om bewustere materiaalkeuzes.
- Het resultaat
- Inzicht in kansen voor circulariteit, de materiaalafweging rond elektrische fietsen en beleidsrichtingen zoals repareerbaarheid als ontwerpeis en opname in ESPR.
In het kort
De quickscan onderzoekt de potentie van circulariteit in de Nederlandse fietssector. Het bestaande fietsenpark telt ruim 22,9 miljoen fietsen en vertegenwoordigt 400.000 tot 500.000 ton materiaal: een grote materiaalvoorraad in de samenleving, niet alleen een mobiliteitsoplossing.
De rode draad is een verschuiving van verkoopvolume naar levensduur. Meer circulariteit komt vooral van langer gebruik, betere repareerbaarheid, onderdelenbeschikbaarheid en standaardisatie, aangevuld met bewustere materiaalkeuzes bij zowel de traditionele als de elektrische fiets.
Niet meer fietsen verkopen, maar fietsen langer op de weg houden. De grootste winst zit in levensduurverlenging en waardebehoud, niet in een hoger verkoopvolume.
Levensduurverlenging als hoofdopgave
De quickscan benoemt dat de gemiddelde levensduur van fietsen onder druk staat. De gewenste richting is juist het verlengen van de levensduur, met een gemiddelde levensduur van 15 jaar als mogelijke productprestatie-doelstelling.
Lagere kwaliteit
Er worden steeds meer fietsen van lage kwaliteit op de markt gebracht, wat de gemiddelde levensduur verkort.
Repareerbaarheid onder druk
Hogere kosten van onderdelen, verstoringen in de leveringsketen en complexere elektrische componenten bemoeilijken reparatie.
Beperkte standaardisatie
Er wordt beperkt gewerkt met gestandaardiseerde onderdelen, waardoor levensduurverlenging lastiger wordt.
| Thema | Volgens de quickscan |
|---|---|
| Druk op levensduur | Lage kwaliteit, hogere kosten van onderdelen, verstoringen in de leveringsketen, beperkte standaardisatie en complexere elektrische componenten. |
| Gewenste richting | Levensduurverlenging, meer repair en refurbishment, en een mogelijke productprestatie-doelstelling van 15 jaar gemiddelde levensduur. |
Betere onderdelen en meer standaardisatie
De quickscan stelt dat frames, componenten en reserveonderdelen veel meer gestandaardiseerd zouden moeten worden. Dat maakt onderdelen eenvoudiger beschikbaar, goedkoper en makkelijker te vervangen, en is een van de belangrijkste voorwaarden voor een circulaire fiets.
- Beschikbaar. Onderdelen idealiter 10 tot 15 jaar leverbaar houden.
- Compatibel. Meer standaardisatie tussen merken en systemen.
- Losmaakbaar. Wielen, kettingen en onderdelen makkelijker te verwijderen en te vervangen.
- Repareerbaar. Right to repair, open oplossingen en duidelijke reserveonderdelenstructuren.
Betere onderdelen en betere uitwisselbaarheid houden een fiets langer in gebruik, maken onderhoud interessanter dan vervanging, verhogen de tweedehandswaarde en versterken de refurbishment-keten.
| Onderwerp | Richting uit de quickscan |
|---|---|
| Reserveonderdelen | Eenvoudiger beschikbaar, goedkoper en makkelijker te vervangen. |
| Standaardisatie | Frames, componenten en reserveonderdelen veel meer standaardiseren tussen merken. |
| Levensduur onderdelen | Idealiter minimaal 10 tot 15 jaar beschikbaar blijven. |
Juiste materialen en niet zomaar een e-bike
De quickscan maakt duidelijk dat materiaalkeuze ertoe doet en dat de elektrische fiets niet automatisch de beste keuze is. Kritieke materialen, batterij-impact en een kortere levensduur vragen om een bewustere afweging.
| Variant | Relatieve milieu-impact |
|---|---|
| Stalen stadsfiets | Referentie (laagste impact). |
| Aluminium stadsfiets | Hoger dan staal door materiaalkeuze. |
| Aluminium e-bike | Circa 15x hoger dan een stalen stadsfiets. |
| Elektrische fiets van staal | Ongeveer 17% lager dan de aluminium variant. |
| E-bike met gerecycled aluminium | Ongeveer 18% lager dan met primair aluminium. |
Eerst de juiste fiets, dan de juiste materialen. De traditionele fiets kan opnieuw nadrukkelijker als standaard gelden; elektrische ondersteuning is vooral logisch bij fysieke uitdagingen of langere afstanden.
| Inzicht | Uit de quickscan |
|---|---|
| Materiaalkeuze | Staal en gerecycled materiaal verlagen de impact; kritieke materialen verdienen extra aandacht. |
| E-bike impact | Batterij en elektriciteitsgebruik vormen samen ongeveer een derde van de impact van een aluminium e-bike in vijf jaar. |
| Gebruik van de e-bike | De traditionele fiets zou weer meer de standaard moeten zijn; een e-bike vooral bij fysieke uitdagingen of langere afstanden. |
Inzichten en beleidsrichting
De analyse vertaalt de fietssector naar concrete aanknopingspunten voor circulariteit en beleid.
| Inzicht | Betekenis voor circulariteit |
|---|---|
| 22,9 miljoen fietsen in Nederland | Het bestaande fietsenpark vertegenwoordigt een grote materiaalvoorraad in de samenleving. |
| 400.000 tot 500.000 ton materiaal in fietsen | De fietssector is relevant als materiaalstroom, niet alleen als mobiliteitsoplossing. |
| Repareerbaarheid bepaalt de levensduur | Hogere kosten van onderdelen, verstoringen in de keten en beperkte standaardisatie zetten repareerbaarheid onder druk. |
| Elektrische fiets vraagt meer materiaal | Batterij, motor en kritieke materialen maken de materiaalafweging belangrijker. |
| Ontwerpeisen geven richting | Repareerbaarheid als ontwerpeis en opname in ESPR voor de productgroep fiets zijn relevante maatregelen. |
Neem repareerbaarheid op als ontwerpeis, houd reserveonderdelen langer beschikbaar, stimuleer standaardisatie en verken opname in ESPR voor de productgroep fiets.
Kerncijfers en lessen
De belangrijkste cijfers en inzichten uit de quickscan. Elk inzicht verwijst naar de onderliggende analyse.
Het totale fietsenpark in Nederland beslaat ruim 22,9 miljoen fietsen.
De jaarimpact van de productgroep fiets is indicatief gekwantificeerd.
Een stalen stadsfiets scoort veel lager dan een elektrische aluminium fiets.
Onderdelen, kosten en standaardisatie zijn doorslaggevend.
Fietsen vormen een grote materiaalvoorraad in Nederland.
De quickscan noemt ESPR en repareerbaarheid als relevante beleidsrichting.
Veelgestelde vragen
De quickscan onderzoekt de potentie van circulariteit in de fietssector en verkent kansen voor meer circulariteit in de fietssector en stimuleringsmogelijkheden in het licht van de Nationale Transitieagenda Consumptiegoederen.
De quickscan benoemt dat de gemiddelde levensduur van fietsen onder druk staat. Levensduurverlenging, repair, refurbishment en betere onderdelenbeschikbaarheid houden fietsen langer op de weg en behouden meer waarde dan vroege vervanging.
Nee. De quickscan maakt duidelijk dat materiaalkeuze ertoe doet en dat de elektrische fiets niet automatisch de beste keuze is. Kritieke materialen, batterij-impact en kortere levensduur vragen om een bewuste afweging.
De quickscan noemt onder meer repareerbaarheid als ontwerpeis, opname in ESPR, onderdelenbeschikbaarheid, standaardisatie en het langer beschikbaar houden van reserveonderdelen als relevante richtingen.
Verder lezen
Van quickscan naar circulaire ontwerpkeuzes
De quickscan maakt zichtbaar waar de grootste kansen liggen: langere levensduur, betere repareerbaarheid, slimmere materiaalkeuzes en meer standaardisatie.
Plan een gesprek Bekijk Product Footprint