Van data naar kansen

Het traject loopt van brondata naar een werkend platform. Vanuit de afvaldata van het Landelijk Meldpunt Afvalstromen volgt een expertbeoordeling, die leidt tot een selectie van bedrijventerreinen. Die terreinen worden gekoppeld aan ecokosten, circulaire potentie en de randvoorwaarden voor circulariteit. Het resultaat zijn circulaire grondstofstromen en kansen, die de basis vormen voor een platform voor de uitwisseling van grondstofstromen op bedrijventerreinen.

De LMA-database

Het onderzoek gebruikt de database van het Landelijk Meldpunt Afvalstromen, beschikbaar gesteld door de omgevingsdienst. Daarin staan de grotere bedrijfsafvalstromen, onderverdeeld naar onder meer het afvalstroomnummer, de Euralcode, de herkomst en bestemming, de verwerkingsmethode en het aantal kilo’s en vrachten per periode.

Afvalverwerkers en op- en overslaglocaties zijn handmatig uit de data gefilterd. De focus ligt op de primaire ontdoeners: de bedrijven waar het afval ontstaat. Route-inzameling van restafval valt buiten de meldplicht en is daarmee niet zichtbaar in de data.

Vijftien bedrijventerreinen

Om tot vijftien bedrijventerreinen te komen volgde een expertbeoordeling op basis van data, in gesprek met de gemeente en de ondernemers. De selectiecriteria waren het verdienpotentieel en de omvang van de circulaire potentie, een eerste scan van stromen en kansen voor hoogwaardig hergebruik, de innovatiegraad, de organisatiegraad, de aanwezigheid van circulaire activiteiten, en de plekken waar energie zit vanuit gemeenten en ondernemers.

Waarde en milieu-impact

Voor elke afvalstroom zijn twee waarden bepaald. De potentiële waarde is de nieuwprijs per ton; de huidige waarde is de prijs die als afval wordt betaald of ontvangen. Het verschil is de maximale circulaire potentie. Voor de milieu-impact zijn ecokosten gebruikt, uitgedrukt per euro toegevoegde waarde.

In totaal zijn ruim 500 afvalstromen gevonden, teruggebracht tot 20 Eural-hoofdcategorieën.

Zeven kansrijke stromen

Op basis van de vrijkomende reststromen op alle bedrijventerreinen in Groningen zijn de meest kansrijke materialen voor de circulaire economie bepaald. Het zijn relatief schone stromen, op industrieel slib na, waar nog veel waarde uit te winnen is en waarvoor concrete kansen te benoemen zijn.

De selectie per terrein is gemaakt met een uitsnede van stromen met meer dan honderd vrachten per jaar, meer dan tien ontdoeners, bestaande uit niet-toxische materialen die goed circulair te verwerken zijn.

Kansrijke stroom per terrein

Per bedrijventerrein is de meest kansrijke stroom bepaald die zich laagdrempelig leent voor een businesscase, met daarnaast een andere potentiële stroom.

Direct toe te passen

Voor de grootste stromen zijn concrete verwerkingsroutes uitgewerkt.

• Industrieel slib — €20,1 miljoen. Met superkritisch water wordt ingedikt slib op hoge druk en temperatuur gebracht, waarbij herbruikbare CO₂ en energierijk biogas vrijkomen. De businesscase sluit mits de installatie op voldoende schaal wordt gebouwd en het gas wordt benut voor groen gas.
• Hout — €10,3 miljoen. Hout leent zich goed voor direct hergebruik, met circa €850 potentie per ton. Het knelpunt is dat zorgvuldig en circulair slopen nog weinig voorkomt, waardoor houtafval niet gescheiden wordt en niet in aanmerking komt voor hoogwaardig hergebruik.
• Plastic — €5,4 miljoen. Een plasticpers comprimeert het afval op de plek waar het vrijkomt en reduceert het volume tot 75%. Op de Groningse terreinen gaat circa 1.320 kg plastic per vracht over 2.078 vrachten; met persen zijn in totaal zo’n 1.800 vrachten te besparen.
• Textiel — €4,2 miljoen. Door katoen te vervezelen en te hergebruiken worden land, ruwe grondstoffen en water bespaard. Inclusief milieukosten levert vervezelen circa €15 per kilo op.
• Plantaardig materiaal — €1,3 miljoen. Verdichting maakt het transport tot veertig keer efficiënter. Op Stadskanaal en Dideldom waren circa 1.300 vrachten nodig voor 850 ton; lokale verwerking richting compost of vergisting bespaart tientallen vrachten.

Organisch afval

Voor organische stromen zijn meerdere routes afgewogen. Compostering is een hoogwaardige vorm van recycling die op grote schaal toepasbaar is, al wordt het meeste al gerecycleerd. Biogas voegt naast grondstof ook energie toe en kent een sterke businesscase, maar vraagt om een hogere milieucategorie van het terrein. Decentralisering reduceert het transportvolume sterk, omdat organisch afval grotendeels uit vocht bestaat. Oplossingen hoger op de R-ladder leveren de meest hoogwaardige vorm van hergebruik en voorkomen afval.

Het platform

De analyses zijn interactief ontsloten. Op circulair.biz zijn per bedrijventerrein gegevens inzichtelijk gemaakt, van de omvang in hectare tot het percentage gerecycleerde materialen, en tonen Sankey-diagrammen de vrijkomende materialen en de mate van circulariteit per verwerkingsmethode. Deze inzichten vormen de basis voor een platform waarop bedrijven grondstofstromen onderling kunnen uitwisselen.

Methode en bron

Lees ook de verkenning naar een circulair grondstoffencluster en de analyse van urban mining van bouw- en sloopafval.

Hoe te citeren

New Economy (2022). Circulaire bedrijventerreinen Groningen. Beschikbaar via neweconomy.eco.

Download het rapport

• Circulaire bedrijventerreinen Groningen (PDF)Het volledige rapport met de aanpak, de kansrijke grondstofstromen, de potentie per materiaal en de concrete verwerkingsroutes. Download het rapport (PDF)