Het nathouden en beschermen van veengebieden kan de provincie Utrecht in 2030 een emissiereductie van 620 kton CO₂-eq per jaar opleveren, plus 17 kton koolstofvastlegging. De Utrechtse veenweiden beslaan circa 42.000 hectare — bijna een derde van de provincie.
Wat het is
Veen bestaat voor 50% uit koolstof en is na de oceaan de tweede grootste natuurlijke koolstofopslag; wereldwijd ligt er zelfs ongeveer twee keer zoveel koolstof in veen als in alle bossen samen. Drooglegging laat veen oxideren, waardoor CO₂ vrijkomt en de bodem daalt. De oplossing zet in op vernatting — water opvangen en vasthouden om de bodem opnieuw te verzadigen — en op paludicultuur, het telen van gewassen die de veenbodem beschermen.
Potentieel in Utrecht
De totaal adresseerbare markt is 42.000 hectare veenweide, waarvan 30.000 hectare zeer gevoelig is voor bodemdaling en 12.000 hectare relatief intact. Voor gebieden met hoog risico geldt een reductiepotentieel van 16,5 ton CO₂-eq per hectare per jaar. Het plausibele scenario beschermt en herstelt een deel van dit areaal en levert 420 kton reductie; het ambitieuze scenario beschermt 97% van het minst gevoelige veen en herstelt 76% van het meest gevoelige veen, en komt uit op 620 kton reductie plus 17 kton vastlegging.
Meekoppelkansen
Naast het voorkomen van uitstoot en bodemdaling vergroot herstel van veengebieden de biodiversiteit en de capaciteit om koolstof vast te houden. Vernatting maakt het veenlandschap robuuster tegen droogte en verdere afbraak.
Beleid in de provincie
De Utrechtse veenweiden vormen circa 14% van het Nederlandse veenareaal. In de Omgevingsvisie is het doel opgenomen om de bodemdaling in 2030 met gemiddeld 50% terug te dringen; er wordt gewerkt aan een expliciete CO₂-eq-reductiedoelstelling. De regionale vertaling van het Klimaatakkoord komt neer op een bijdrage van 0,14 Mton reductie.
In de praktijk
De Gebiedscoöperatie Groot Wilnis-Vinkeveen herstelt en beschermt veenweide; met een veenweide-infiltratiesysteem in Peilvak 9 is een groot gebied vernat, wat oxidatie en bodemdaling tegengaat. Veehouder Joost Samson uit Wilnis ontwikkelde een eigen methode van subirrigatie, en Valuta voor Veen beloont boeren die hun percelen vernatten via een regionaal systeem voor CO₂-compensatie.
Veelgestelde vragen
Hoeveel CO₂ kan veenbescherming in Utrecht besparen?
Volgens deze verkenning tot 620 kton CO₂-eq reductie plus 17 kton vastlegging per jaar in 2030 (ambitieus scenario), of 420 kton reductie in het plausibele scenario.
Waarom stoot droog veen CO₂ uit?
Bij drooglegging oxideert het veen; de opgeslagen koolstof komt vrij als CO₂ en de bodem daalt. Vernatting keert dat proces om.
Wat is paludicultuur?
Het telen van gewassen die gedijen op natte veenbodem en die bodem beschermen en herstellen (‘palus’ is Latijn voor moeras).
Bron: Preliminary Climate Solutions Assessment provincie Utrecht (Drawdown Europe & New Economy, 2021), o.b.v. de Project Drawdown-methodiek. Onderdeel van het klimaatactieplan per sector voor de provincie Utrecht.