Gebouwde omgeving in de Gelderse klimaatkansenkaart
De gebouwde omgeving was in 2021 goed voor circa 5 Mton CO₂-eq in Gelderland, ongeveer 28% van de provinciale uitstoot. Negen klimaatoplossingen brengen samen een reductiepotentieel van 1,0 tot 2,2 Mton CO₂-eq in 2030 in beeld. Onderdeel van de Klimaatkansenkaart Gelderland en de dienst Climate Action Recap.
Chances in de gebouwde omgeving
Isolatie, warmtepompen en warmtenetten vormen de kern. In het scenario Raming gaat het om 1049 kton CO₂-eq reductie, in het scenario Ambitieus om 2174 kton. De drie grootste kansen: warmtenetten in woningen (503 kton), warmtepompen in de utiliteitsbouw (489 kton) en isolatie van woningen (487 kton).
Over deze sectoranalyse
- Opgesteld voor
- Provincie Gelderland.
- Onderdeel van
- The Klimaatkansenkaart Gelderland (vijf sectoren).
- De vraag
- Welke klimaatoplossingen verlagen de uitstoot van de Gelderse gebouwde omgeving het snelst, en hoeveel CO₂-eq leveren ze op richting 2030?
- Methode
- De Drawdown-methodiek, toegepast op de gebouwde-omgeving-emissies in Gelderland.
- Meest opmerkelijke resultaat
- Warmtenetten in woningen vormen met 503 kton CO₂-eq de grootste enkelvoudige kans; samen met warmtepompen en isolatie is een reductie tot 2174 kton CO₂-eq in 2030 mogelijk.
The opgave in de gebouwde omgeving
De uitstoot van de gebouwde omgeving in Gelderland komt vooral uit aardgas en elektriciteit voor het verwarmen, koelen en verlichten van woningen en utiliteitsbouw. De grootste bron is het energiegebruik van consumenten via cv-ketels, gevolgd door het elektriciteitsverbruik van huishoudens en utiliteitsbouw. De grootste opgave ligt bij de bestaande bouw: voor nieuwbouw is nul-op-de-meter bijna standaard, terwijl verouderde gebouwen naar minimaal label B moeten.
Gelderland heeft de ambitie vertaald naar een verduurzamingsopgave van 500.000 woningen. 415.000 woningen kunnen extra worden geïsoleerd en er is ruimte voor 466.000 warmtepompen alleen al in de woningbouw. Dat betekent gemiddeld elke werkdag 200 tot 250 verduurzaamde woningen, een jaarlijkse opgave van bijna 60.000 woningen. Netcongestie en een tekort aan installatie- en bouwcapaciteit vormen de belangrijkste belemmeringen.
Reductie versus vastlegging. Reductie voorkomt dat broeikasgassen ontstaan of vrijkomen. Vastlegging haalt CO₂ uit de lucht en slaat die langdurig op in bodem, biomassa of langlevende materialen. Sommige oplossingen doen beide.
The oplossingen op een rij
Negen oplossingen zijn doorgerekend voor woningen en utiliteitsbouw. De drie met het grootste reductiepotentieel staan hieronder; isolatie met biobased materialen verlaagt bovendien de energievraag en slaat CO₂ op.
| Oplossing | Reductie (Mton/jr, 2030) | Vastlegging (Mton/jr, 2030) | Toelichting |
|---|---|---|---|
| Warmtenetten (woningen) | 0,24–0,50 | – | Aansluiting op duurzame warmte uit diepe geothermie en aquathermie; het aandeel warmtenetten groeit van circa 5% naar 20 tot 37% van de warmtevraag. |
| Warmtepompen (utiliteitsbouw) | 0,12–0,49 | – | Elektrificatie van verwarming en koeling; tot 635.000 warmtepompen in de utiliteitsbouw in 2030 in het Ambitieuze scenario. |
| Isolatie (woningen) | 0,38–0,49 | biobased | 415.000 woningen naar minstens label B; biobased isolatie (hennep, vlas, hout) verlaagt de energievraag en slaat CO₂ op. |
Twee scenario’s
De analyse rekent met twee scenario’s. Raming bevat de reductie die haalbaar is met bestaand beleid en marktontwikkeling. Ambitieus voegt versnelling toe, bijvoorbeeld een sneller groeiend aandeel warmtenetten en meer warmtepompen in de utiliteitsbouw. Tussen beide scenario’s zit 1125 kton CO₂-eq extra potentie.
Conservatief
Raming: 1049 kton CO₂-eq reductie met bestaand beleid en huidige marktgroei, vooral via isolatie van woningen (380 kton) en warmtenetten in woningen (244 kton).
Progressief
Ambitieus: 2174 kton CO₂-eq bij versnelde uitrol, met warmtenetten in woningen (503 kton), warmtepompen in de utiliteitsbouw (489 kton) en isolatie van woningen (487 kton) als grootste posten.
Methode en bronnen
De analyse volgt de Drawdown-methodiek (Project Drawdown), toegepast op de Gelderse gebouwde-omgeving-emissies. Reductie- en vastleggingspotentieel zijn per oplossing doorgerekend in conservatieve en progressieve scenario’s, op basis van openbare datasets, sectorkengetallen en het Gelderse klimaatbeleid. De volledige aannames, systeemgrenzen en bronverwijzingen staan in de PDF.
Indicatief, om te ordenen. De cijfers ordenen kansen en zijn geen projectspecifieke garanties. Vrij te gebruiken onder CC BY 4.0, met bronvermelding.
Inzichten uit de analyse
Concrete cijfers, inzichten en aanbevelingen uit de sectoranalyse gebouwde omgeving.
Wat onze projecten opleveren
Cijfers, conclusies en aanbevelingen uit eerder werk.
Door een tekort aan netruimte wordt de elektrificatie en verduurzaming van de energiemix belemmerd; beter […]
Een tekort aan arbeidskrachten voor installatie en renovatie, samen met gestegen kosten voor bouwmaterialen, kan […]
Ondersteun en leer van koplopers; er zijn tal van inspirerende pionierende bouwprojecten in de regio […]
Door samenwerking tussen HBO- en MBO-instellingen te stimuleren investeert de provincie in de kennis en […]
Samenwerking met woningcorporaties en de branchevereniging Aedes kan leiden tot grootschalige renovatieprojecten en energiebesparende maatregelen […]
Omdat woningen en wijken bij uitstek sociale plekken zijn, bieden sociaal-maatschappelijke initiatieven zoals een fixbrigade […]
De provincie kan snelheid maken door financiële waarborgen te organiseren en ruimtelijke beslissingen te prioriteren.
Bevorder energiecontracten met live energieprijzen; dit is voor vraagsturing een voorwaarde, aanjager en stimulans.
Frequently Asked to ask
De grootste kansen zijn warmtenetten in woningen, warmtepompen in de utiliteitsbouw en isolatie van woningen. Samen met slimme thermostaten, warmwaterterugwinning en automatiseringssystemen zijn er negen doorgerekende oplossingen voor woningen en utiliteitsbouw.
In het scenario Raming gaat het om 1049 kton CO₂-eq reductie, in het scenario Ambitieus om 2174 kton CO₂-eq (circa 1,0 tot 2,2 Mton) in 2030. De gebouwde omgeving was in 2021 goed voor circa 5 Mton CO₂-eq, ongeveer 28% van de Gelderse uitstoot.
Reductie voorkomt dat broeikasgassen ontstaan of vrijkomen. Vastlegging haalt CO₂ uit de lucht en slaat die langdurig op in bodem, biomassa of langlevende materialen. Sommige oplossingen doen beide.
Deze sectoranalyse is onderdeel van de Klimaatkansenkaart Gelderland, die vijf sectoren naast elkaar zet: energie, gebouwde omgeving, landbouw en landgebruik, mobiliteit en industrie.
Further lezen
A klimaatkansenkaart voor uw regio?
Van analyse naar een concreet, gekwantificeerd actieplan voor een provincie, gemeente, keten of bedrijf.
View the approach
English 
Dutch